W 2015 roku mija 70 lat od zakończenia II wojny światowej i wyzwolenia Europy od nazizmu. W zasadniczo odmiennych warunkach powstały w Polsce i w obu państwach niemieckich miejsca upamiętnienia, muzea oraz pomniki poświęcone zbrodniom nazizmu. Ich rozwój kształtował się na tle zimnej wojny. Zmiany systemu w NRD i w Europie Środkowej doprowadziły do metamorfozy polityki pamięci i do nowego, społeczno-politycznego określenia roli miejsc pamięci o zbrodniach nazizmu w zjednoczonych Niemczech i w Polsce. Obecnie miejsca te stoją wobec wielu problemów, takich jak rosnący dystans do wydarzeń historycznych, wymieranie świadków historii oraz zmiana pokoleń. 70. rocznica zakończenia II wojny światowej stanowi okazję do zbilansowania pamięci o zbrodniach nazistowskich w obu krajach, do krytycznej dyskusji na temat zmiany funkcji i znaczenia miejsc upamiętnień, jak i do rozmowy o przyszłości tych miejsc. Polskie i niemieckie miejsca upamiętnienia zbrodni nazistowskich nadają się szczególnie dobrze do porównania ich funkcji i działalności.