26 lutego 2016 r. we Frankfurcie nad Menem
w wieku 94 lat zmarł Karl Dedecius, jeden z najwybitniejszych tłumaczy
literatury polskiej na język niemiecki.
Dedecius
urodził się w 1921 roku w Łodzi w rodzinie niemieckiej. W czasie II wojny
światowej został wcielony do Wehrmachtu i latem 1942 walczył na froncie
wschodnim pod Stalingradem. W latach 1943–1949 przebywał w sowieckiej niewoli,
gdzie nauczył się rosyjskiego. Po wyjściu z niewoli przeniósł się do Weimaru
(NRD), skąd w 1952 roku wyemigrował do RFN. Przez ponad 20 lat pracował jako
agent ubezpieczeniowy we frankfurckim towarzystwie ubezpieczeniowym.
Dedecius
wydał w roku 1959 antologię „Lektion der Stille” (pol. „Lekcja ciszy”), w której przedstawiał poezję młodych, do
wtedy nieznanych, polskich twórców. W tym czasie nawiązał także kontakty
z wybitnymi przedstawicielami polskiej kultury: Czesławem Miłoszem,
Wisławą Szymborską czy Tadeuszem Różewiczem. Tłumaczenia ich dzieł odbiły się
szerokim echem na świecie i w krajach niemieckojęzycznych i skierowały uwagę na
twórczość polskich autorów, którzy w późniejszym okresie otrzymali literacką
nagrodę Nobla.
W
1980 roku Dedecius założył i był pierwszym dyrektorem (do 1998) Deutsches
Polen-Institut (Niemiecki Instytut Kultury Polskiej) w Darmstadt, który zajmuje
się popularyzacją polskiej kultury w Niemczech oraz kontaktami między obu
narodami. Podczas pracy w Instytucie opublikował 50-tomową serię Polnische
Bibliothek (Biblioteka Polska) obejmującą literaturę polską od średniowiecza po
współczesność, a także 7-tomową „Panoramę literatury polskiej XX wieku”. Przetłumaczył
wiersze ponad 300 poetów i prozaików, w tym Mickiewicza, Miłosza,
Szymborską, Różewicza, Leca, Herberta, Wojtyłę.
Karl
Dedecius otrzymał wiele odznaczeń, w tym Krzyż Komandorski Orderu Zasługi
Rzeczypospolitej Polskiej (1995), Order Orła Białego (2003), Nagrodę Pokojową
Księgarzy Niemieckich (1990), Niemiecką Nagrodą Narodową (2010). Karl Dedecius
otrzymał doktoraty honoris causa Katolickiego
Uniwersytetu Lubelskiego (1987), Uniwersytetu Łódzkiego (1990) Uniwersytetu
Jagiellońskiego (2000), Europejskiego Uniwersytetu Viadrina we Frankfurcie nad
Odrą (2011)
Od
2003 roku Deutsches Polen-Institut oraz Fundacja Roberta Boscha przyznają Nagrodę
im. Karla Dedeciusa równolegle dwójce tłumaczy – literatury niemieckiej na
język polski i polskiej na niemiecki.
W osobie
Karla Dedeciusa tracimy człowieka o wielkich i unikatowych zasługach dla
porozumienia Polaków i Niemców.