Chęć
zmiany, rozwój, integracja – to idee, które towarzyszyły uczestniczkom i
uczestnikom dwudziestego, jubileuszowego, Zjazdu Nauczycieli Języka
Niemieckiego w Toruniu.. Zebrani uczestniczyli w warsztatach pod hasłem ’Odwaga
wobec zmiany’. Podkreślali, że na wydarzenie przywiodła ich chęć zyskania nowej
perspektywy na nieustannie zmieniający się świat, także świat edukacji.
XX
Zjazd Nauczycieli Języka Niemieckiego był spotkaniem w dobie zmian – i jak
zauważyła prowadząca inauguracyjny wykład Steffi Wössner – także kryzysów. Kryzysy
te narastają, bo społeczeństwo nie jest zainteresowane ich przyczynami, a
technologia, choć często uznawana za panaceum, okazuje się zbyt uproszczoną
odpowiedzią na skomplikowane pytania. Wössner podkreślała jednak, że kluczowe
jest postrzeganie kryzysu – nie jako zagrożenia, lecz jako punkt wyjścia do
rozwoju.
Dlatego
tak ważne jest, by nauczyciel wspierał ucznia w odkrywaniu własnych rozwiązań i
umożliwiał indywidulane postępowanie. Nauka musi być spersonalizowana,
ukierunkowana na kompetencje potrzebne w świecie, który dopiero się tworzy.
Wyzwanie jest tym większe, że dzieci żyją dziś w rzeczywistości przesyconej
bodźcami i nieograniczonymi możliwościami, a mimo to często ogarnia je
znużenie, a nauka budzi w nich frustrację zamiast ciekawości.
Zmiana
jest dziś często utożsamiana z postępem technologicznym i tym jak wpływa on na
naszą codzienność. Organizatorzy podkreślali wzrost zainteresowania tym tematem przez lata,
tłumacząc dlaczego w trakcie zjazdu wykorzystania technologii i sztucznej
inteligencji podczas lekcji poruszana była niemal na każdych warsztatach, nawet
tych, pozornie oderwanych tematycznie od przestrzeni wirtualnej. Wśród
uczestników dominowało przekonanie, że warto tę nieodzowną zmianę, niesioną
przez technologię, traktować jako ułatwienie pracy i narzędzie pomagające
urozmaicić prowadzone lekcje, a nie zagrożenie.
W
przypadku technologii, jak i w innych obszarach życia niezbędna jest jednak
równowaga. Nie da się ukryć, że nadmiar korzystania z narzędzi technologicznych
może łatwo prowadzić do przebodźcowania. Dlatego organizatory w programie
uwzględnili warsztaty, które uczyły, jak w świecie nadmiaru bodźców odnaleźć
uważność oraz jak sprawić, by stała się nieodzowną częścią każdej lekcji. Swoim
doświadczeniem nabytym podczas nauczania w szkole integracyjnej, podzieliła się
Anna Lis, prowadząca warsztaty: Jak włączyć techniki uważności w przebieg
lekcji.
Każdą
lekcję języka niemieckiego zaczyna prostą techniką oddechową, pozwalającą na
powrót do „tu i teraz”. Jej zajęcia to kompozycja klasycznej pracy z
podręcznikiem z autorskimi kartami pracy. Nakierowują one uwagę dzieci na
dostrzeganie swoich emocji, bycie wdzięcznym, szukanie szczęścia w prostocie i
w ten sposób budują ich uważność oraz skupienie. Zwrot ku sobie daje uczniom
szansę na odnalezienie zagubionej w natłoku emocji, ale też bodźców,
koncentracji.
Zjazd
to jednak nie tylko warsztaty i seminaria – podkreśla Magdalena Budzyńska –przewodnicząca
Polskiego Stowarzyszenia Nauczycieli Języka Niemieckiego w oddziale toruńskim. Jednym
z podstawowych celów naszych spotkań jest integracja w środowisku
nauczycielskim. Zależy nam na budowaniu wspólnoty. Każdy zjazd to też okazja do
wymiany doświadczeń i zdobycia inspiracji tuż przed rozpoczęciem kolejnego roku
szkolnego.
Mimo
zakończenia lata i powrotu do szkoły, wśród uczniów wciąż żywe są wakacyjne
wspomnienia. Najchętniej zagłębiają się w temat tzw. Landeskunde, czyli wiedzy
o krajach niemieckiego obszaru językowego. Dlatego na warsztatach nauczyciele
dowiadywali się, jak poprowadzić lekcje w taki sposób, by były dla dzieci
niczym wycieczka.
W
tym temacie organizatorzy dokładnie dostrzegli, czego brakuje w polskiej
edukacji. Za przykład może posłużyć wiedza o Austrii, która stoi w cieniu
obszernych informacji na temat Niemiec. Rzut oka na Austrię zapewniła Zuzanna
Mizera z zaproszonego w tym roku po raz pierwszy, Instytutu Austriackiego.
Poprowadziła bardzo dynamiczne warsztaty o austriackich fenomenach językowych,
ale też kulturowych. Zadania przygotowane dla uczestników pozwoliły w kreatywny
sposób zapoznać się austriackim nazewnictwem, tradycyjnymi potrawami i
codziennością tego kraju.
Na
nauczycieli poza warsztatami czekały także inne atrakcje, w tym właśnie
wycieczki: ścieżką industrialną, słowiańską lub gotycką, zwiedzanie Torunia,
oraz imprezy integracyjne. Organizatorzy zadbali w ten sposób o atmosferę sprzyjającą nabywaniu nowej wiedzy
i budowanie relacji między uczestnikami.
Warsztatów
było ponad 30, a ich tematyka była różnorodna, poruszono m.in. kwestie:
autentycznego języka, wymiany międzykulturowej, ale także wplatania sztuki i
kreatywnych rozwiązań w codzienne lekcje. Tegoroczny zjazd był prawdziwym
zastrzykiem inspiracji tuż przed rokiem szkolnym. Organizatorzy myślą już o
kolejnych spotkaniach i warsztatach.
XX
Zjazd Nauczycieli Języka Niemieckiego odbył się w dniach 20-22 sierpnia 2025
roku w Toruniu i był współfinansowany przez Fundację Współpracy
Polsko-Niemieckiej.
Tekst: Maja Owczarek
Redakcja: Agnieszka Wójcińska