29 lipca 2014 r. w centrum Berlina przy Niederkirchnerstraße 8 została otwarta wystawa „Powstanie Warszawskie 1944”. Honorowy
patronat nad wystawą objęli prezydenci Rzeczpospolitej Polskiej Bronisław
Komorowski i Republiki Federalnej Niemiec Joachim Gauck, którzy tego dnia
wspólnie otworzyli ekspozycję. W uroczystości udział wzięli przedstawiciele Rady i Zarządu FWPN.
Projekt,
przygotowany w ramach współpracy Fundacji Topografia Terroru w Berlinie i
Muzeum Powstania Warszawskiego, z okazji 70. rocznicy wybuchu Powstania
Warszawskiego, jest wydarzeniem bez precedensu w historii współczesnych relacji
polsko-niemieckich. Nieczęsto się zdarza, żeby tak ceniona placówka jak
Topografia Terroru w Berlinie udostępniła swoją siedzibę na wystawę
przygotowaną przez polskie muzeum – powiedział Jan Ołdakowski, dyrektor
Muzeum Powstania Warszawskiego.
Centrum
Dokumentacyjne Topografia Terroru w Berlinie funkcjonuje w szczególnej przestrzeni: do 1945 r. mieściła się tam główna siedziba
dowództwa SS oraz centrale Gestapo i SD. Urzędował tam Heinrich Himmler, a tuż
obok znajdowała się siedziba Ministerstwa Lotnictwa Rzeszy Göringa. To miejsce,
w którym przesądzono o losach Warszawy i jej mieszkańców, podejmując decyzję o
zrównaniu z ziemią stolicy dużego europejskiego państwa.
„Powstanie
Warszawskie przypadło na okres po lądowaniu aliantów w Normandii i zamachu
na Hitlera z 20 lipca 1944 r., kiedy to Wehrmacht cofał się gwałtownie na wszystkich
frontach, a klęska Niemiec zaczęła rysować się coraz wyraźniej. Wtedy właśnie w
Warszawie wybuchło powstanie, które przywódcy nazistowscy zdecydowali się
stłumić, stosując wszystkie dostępne wciąż środki oraz przerażające działania
odwetowe” – powiedział Andreas Nachama, dyrektor Fundacji Topografia Terroru.
Na
stworzonej i przygotowanej przez Muzeum Powstania Warszawskiego wystawie
ukazana zostanie historia Warszawy od 1918 r. – tętniącego życiem miasta,
którego rozwój brutalnie przerwała II wojna światowa. Szczególny nacisk
zostanie położony na ukazanie fenomenu 63 dni walk Powstania Warszawskiego –
oraz cenę, jaką przyszło zapłacić Warszawie i Polsce za pragnienie wolności.
Opowieść zakończymy na odrodzeniu miasta po latach totalitarnego zniewolenia –
pokażemy dynamiczne miasto, które przezwyciężyło wydany na nie wyrok i jest liderem w tej części Europy.
Wystawa
adresowana jest przede wszystkim do młodego pokolenia. Na ekspozycji wykorzystano pokolorowane archiwalne fotografie z powstańczych
kronik, informacje tekstowe, faksymile dokumentów, ale także dźwięk, elementy
interaktywne i multimedialne. Elementami uzupełniającymi jest interaktywna
strona internetowa przystosowana do oglądania na urządzeniach mobilnych oraz
dwujęzyczny katalog (niemiecko-angielski), dystrybuowany w Topografii Terroru
oraz w Muzeum Powstania Warszawskiego.
Chcemy z
okazji ważnej historycznej rocznicy pokazać fenomen 63 dni walki o wolność i niezawisłość Polski. Naszym celem jest upowszechnianie świadomości
historycznej wśród zwiedzających z całego świata oraz pogłębienie, często
szczątkowej, wiedzy na temat przebiegu II wojny światowej – powiedział Jan Ołdakowski, dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego.
„Rozkazy
odwetu na Polakach pochodziły zasadniczo z central terroru, podlegających
Himmlerowi SS i Gestapo, usytuowanych na ówczesnej Prinz-Albrecht-Strasse.
Ich rezultatem było niemal całkowite zniszczenie Warszawy pod koniec lata i
jesienią 1944 r. Wiedza na temat tych zbrodni musi stać się elementem
niemieckiego dyskursu historycznego. Przyczynić się do tego ma przygotowywana
wystawa oraz program jej towarzyszący, na który składać się będą wykłady i
dyskusje panelowe, filmy i lekcje muzealne“ – powiedział Andreas
Nachama, dyrektor Fundacji Topografia Terroru.
Ekspozycji
na terenie Topografii Terroru w Berlinie będzie towarzyszył szereg wydarzeń: dyskusje
panelowe z udziałem wybitnych historyków, m.in. prof. Normana Daviesa; pokazy
filmów m.in. Andrzeja Wajdy; spotkania ze świadkami historii oraz specjalny
program edukacyjny dla uczniów berlińskich szkół.
Ten projekt
polsko-niemiecki, przygotowany w jednym z najważniejszych niemieckich miejsc
pamięci, jest istotnym wydarzeniem we współczesnych relacjach między naszymi
krajami.
Odpowiedzialne
za treść wystawy jest Muzeum Powstania Warszawskiego, gospodarzem wystawy
i współautorem programu towarzyszącego ekspozycji jest Fundacja Topografia
Terroru.
Do realizacji przedsięwzięcia
przyczynili się:
Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej
Instytut Adama Mickiewicza
Instytut Polski w Berlinie
Ambasada Polski w Berlinie
Ministerstwo Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej w Warszawie
Ministerstwo Spraw Zagranicznych Republiki Federalnej Niemiec w Berlinie
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej w
Warszawie
Fundacja Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość w Berlinie
Volkswagen AG w Wolfsburgu
Wystawa
potrwa do 26 października 2014 r. Wstęp na wystawę jest bezpłatny. Imprezy
towarzyszące na terenie Centrum Dokumentacyjnego Topografia Terroru rozpoczną
się 26 sierpnia i potrwają do 23 października 2014 r.
Więcej informacji na stronach internetowych: www.1944.pl oraz http://www.topographie.de/
Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej dofinansowała w związku z rocznicą Powstania Warszawskiego film fabularny „Miasto 44”, którego uroczysta premiera w Warszawie odbędzie się 31
lipca 2014 r. na Stadionie Narodowym oraz wyjazd na otwarcie wystawy „Powstanie Warszawskie 1944” w Berlinie
grupy powstańców i przygotowanie niemieckojęzycznej publikacji o
powstaniu.