16.06.2016, godz. 17.00:
Przed meczem POLSKA – NIEMCY na słynnym Stade de France o godz. 21.00,
przypomnimy wyjątkową historię piłkarskiego geniusza z Górnego Śląska. Kim był
niegdysiejszy król strzelców reprezentacji Polski i Niemiec Ernest Wilimowski?
Jaką rolę odgrywa w dzisiejszej, polsko-niemieckiej pamięci piłkarskiej? Czy
jego historia pozwala zrozumieć złożone losy ludzi pogranicza na tle stosunków
polsko-niemieckich w XX wieku?
O genialnym piłkarzu z Górnego Śląska rozmawiać będą:
- chorwacki pisarz Miljenko Jergović, który przedstawi fragmenty wydanej niedawno książki „Wilimowski”,
- Stefan Szczepłek, dziennikarz
sportowy („Rzeczpospolita”), - Thomas Urban, dziennikarz
(„Süddeutsche Zeitung”) i autor książki „Czarny orzeł, biały orzeł. Piłkarze w trybach polityki” oraz - dr Marcin Wiatr, pracownik Instytutu im. Georga Eckerta ds.
Międzynarodowych Badań nad Podręcznikami w Brunszwiku, współautor wystawy
„Górnoślązacy w polskiej i niemieckiej reprezentacji
narodowej w piłce nożnej – wczoraj i dziś. Sport i polityka na Górnym
Śląsku”.
Spotkanie poprowadzi Cornelius
Ochmann, Dyrektor Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej.
PROGRAM
17:00 Centrum Konferencyjne Zielna, ul. Zielna 37, Warszawa
Rozpoczęcie spotkania,
wprowadzenie
Miljenko Jergović czyta fragmenty
książki „Wilimowski”
17.15 Dyskusja panelowa pt. „Wilimowski na spalonym?”
Stefan Szczepłek, dziennikarz sportowy („Rzeczpospolita”),
Thomas Urban, dziennikarz („Süddeutsche Zeitung”) i autor książki „Czarny orzeł, biały orzeł. Piłkarze w trybach polityki”
dr Marcin
Wiatr, Instytut im. Georga Eckerta ds. Międzynarodowych Badań nad
Podręcznikami w Brunszwiku
Moderacja: Cornelius Ochmann,
dyrektor Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej
Organizatorzy
zapewniają tłumaczenie symultaniczne. Uprzejmie
prosimy o potwierdzenie przybycia do 15.06 mailem na adres: magdalena.przedmojska@fwpn.org.pl
21.00 Ambasada Republiki Federalnej Niemiec w Warszawie
Public Viewing: mecz POLSKA
– NIEMCY na Euro 2016
Wejście od godz. 20.00.
Uwaga!
Obowiązuje osobne zaproszenie. Prosimy o rejestrację mailem na adres:
pr-100@wars.diplo.de.
23
czerwca 1916 r., w niemieckim Kattowitz (Katowice) na świat przyszedł Ernst
Otto Pradella, znany później jako Ernest Wilimowski albo po prostu „Ezi”. Po
1922 roku, gdy ta przemysłowa część Górnego Śląska wraz z Katowicami znalazła
się w granicach odrodzonej Polski, Wilimowski zawładnął sercami polskich
kibiców. Nic dziwnego, był najbardziej bramkostrzelnym piłkarzem śląskich
klubów – najpierw należącego do mniejszości niemieckiej w Polsce 1. FC
Kattowitz, potem Ruchu Chorzów – oraz najjaśniejszą gwiazdą reprezentacji
Polski, dla której rozegrał 22 mecze strzelając… 21 goli. Podczas wojny
ośmiokrotnie zagrał w reprezentacji narodowej Niemiec, zdobywając 13 bramek.
Jego debiut w niemieckiej jedenastce, ze swastyką na koszulce, miał
miejsce 1 czerwca 1941 roku w Bukareszcie w meczu z Rumunią. W zwycięstwie
z wynikiem 4:1 Niemcom pomogły dwa fantastyczne gole Willimowskiego. Nic
dziwnego, że Górnoślązak zawładnął sercami także niemieckich kibiców. Fritz
Walter, legenda niemieckiego futbolu i mistrz świata z 1954 r., reprezentacyjny
kolega „Eziego”, powiedział o nim, że to „chyba jedyny piłkarz na świecie,
który zdobywał więcej bramek, niż miał szans”.
Po
1945 r. za grę dla nazistowskich Niemiec oraz służbę w Wehrmachcie „Ezi”,
podobnie jak wielu innych śląskich piłkarzy, został wyklęty i zapomniany. Do
dziś dla jednych to zdrajca i folksdojcz, dla innych – piłkarski geniusz z
Katowic, wyprzedzający talentem legendarnego Pelé. Chorwacki pisarz Miljenko Jergović w książce „Wilimowski” pisze o
nim tak: „W tamtych latach […] Ernest
Wilimowski mówił o sobie, że jeśli chodzi o narodowość, jest Górnoślązakiem –
ani Polakiem, ani Niemcem. Albo ściślej, i Polakiem, i Niemcem. […] Między
dwoma narodami niejednakowej liczebności, o różnej historii i kulturze, o odmiennych
zbiorowych instynktach i narodowych maniach żyli Górnoślązacy, którzy i jednych,
i drugich znali od środka, czuli ich. Oni, wśród Polaków Niemcy, wśród Niemców
Polacy, byli – w późniejszym rozumieniu – żywą figurą i metaforą tolerancji.
Swoimi indywidualnymi losami, ale i wspólną górnośląską tożsamością wrośli
między sąsiednie tak różne narody niby jakiś żywy cud.”
Rzeczywiście, historia
Górnego Śląska i jego mieszkańców przypomina „europejskie“ boisko, gdzie
o wyniku meczu przesądza nie tylko taktyczny manewr i talent graczy.
Często decyduje przypadek, zaskakujące zwroty sytuacji oraz sędziowie
podejmujący nie zawsze obiektywne decyzje. Zdarzają się też gole, w tym
samobójcze, i złośliwe faule, momenty pełne napięcia i dramatyzmu, ale
ostatecznie wynik końcowy raczej nie zadawala nikogo… Niegdyś obowiązywały tu
klarowne, wąsko wytyczone granice. Ale raczej nie wyznaczały one przestrzeni do
gry, jak to czynią linie piłkarskiego boiska. Te granice wyznaczały raczej dwa
pytania: grasz dla nas czy przeciwko nam? Bowiem na Górnym Śląsku
polsko-niemieckie, polsko-czeskie czy europejskie konflikty XX stulecia
przeorały także piłkarskie boiska pozostawiając za sobą głębokie doły. Nie
brakowało tu wymuszonych linii podziałów czy zakazanych piłkarskich przyjaźni,
które mimo wszystko przetrwały wszelkie podziały narodowe. Nie brakowało tu
także wybitnych piłkarzy, którzy dokonywali trudnych wyborów, mało zresztą
zrozumiałych dla ludzi spoza regionu a często interpretowanych jako dwulicowe.
Partnerzy projektu: Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej, Ambasada Republiki Federalnej Niemiec w Warszawie, Książkowe Klimaty.
Nagranie debaty w mediatece FWPN
Zdjęcia z debaty
Pięć fragmentów książki Miljenko Jergovicia, Polskie Radio
II http://www.polskieradio.pl/211/3843/Artykul/1628128,Wilimowski
Recenzja książki Miljenko Jergovicia „Wilimowski”, POLITYKA
http://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kultura/ksiazki/1659718,1,recenzja-ksiazki-miljenko-jergovic…
Recenzja książki Miljenko Jergovicia „Wilimowski”, Newsweek
http://www.newsweek.pl/miljenko-jergovic-wilimowski-recenzja-ksiazki,artykuly,382750,1,z.html
„Das Spiel war sein Leben – 100 Jahre Ernst „Ezi“
Willimowski“. Ausstellung und Veranstaltungen zum 100. Geburtstag des deutsch-polnischen
Jahrhundertspielers http://willimowski.football/
„Der doppelte Nationalspieler”, WDR
http://www1.wdr.de/radio/wdr5/sendungen/neugier-genuegt/ernst-willimowski-100.html
„Wilimowski” Miljenko Jergovicia, czyli książka o
piłkarzu, który przegrał z losem 5:6, Gazeta Wyborcza
http://wyborcza.pl/1,75410,20281190,wilimowski-miljenko-jergovicia-czyli-ksiazka-o-pilkarzu.html
Der doppelte Wunderstürmer, Der SPIEGEL
http://www.spiegel.de/einestages/ernst-willimowski-nationalspieler-fuer-polen-und-deutschland-a-1095…
Kowalski & Schmidt, ARD
http://programm.ard.de/?sendung=2820517826119132
Lidia Ostałowska: Fusbal ponad granicami, Gazeta Wyborcza
http://katowice.wyborcza.pl/katowice/1,35055,20253585,lidia-ostalowska-fusbal-ponad-granicami.html
Wilimowski – przed burzą, Rzeczpospolita
http://www.rp.pl/Plus-Minus/304159987-Wilimowski-Przed-burza-.html?template=restricted
Wilimowski Jergovicia obrazem upadającej Europy
http://sportowaksiazkaroku.pl/wilimowski-jergovicia-obrazem-upadajacej-europy/
Wilimowski – lektura z tragiczną historią piłkarza w tle,
Radio Gdańsk
http://radiogdansk.pl/index.php/sport/item/42303-wilimowski-lektura-z-historia-pilkarza-w-tle.html
Brasilien – Deutschland 1:7 „Wenn Fußball zu Kunst wird“ –
kommentiert von Miljenko Jergovic,
https://www.ard-wien.de/2014/07/09/brasilien-deutschland-17-wenn-fussball-zu-kunst-wird-kommentiert-…
„Skąd Wilimowski”, E-Radar,
http://e-radar.pl/pl/magazyn/08-2015/skad,wilimowski.html