Dynamiczny rozwój
cyberprzestrzeni oraz eskalacja konfliktów międzynarodowych sprawiają, że
państwa muszą korzystać z nowych systemów ochrony. Goście panelu „Zagrożenie
cyberwojną. Czy Europa jest w stanie obronić się w cyberprzestrzeni?”
podzielili się swoimi przewidywaniami w związku z atakami m.in. Rosji, Iranu
czy Chin.
Według danych przytoczonych w
trakcie debaty, w polską cyberprzestrzeń w IV kwartale 2022 roku wymierzonych
było ponad 70 incydentów. Wszystkie udało się udaremnić. Dla Niemiec liczba ta
jest o wiele, wiele mniejsza. Co takie informacje znaczą dla Polek i Polaków i
czy jesteśmy bezpieczni? Na te i inne pytania starali się odpowiedzieć goście:
Kamil Basaj, doradca zespołu bezpieczeństwa przestrzeni informacyjnej przy
Rządowym Centrum Bezpieczeństwa oraz Paweł Pelc, radca prawny Akademickiego
Centrum Polityki Cyberbezpieczeństwa Akademii Sztuki Wojennej.
Prowadzący debatę Marcin Antosiewicz
rozpoczął rozmowę od pytania: Czy Europa jest w stanie się obronić? Okazuje
się, że ta kwestia jest bardziej złożona niż mogłoby się wydawać. Cele ochrony
są zróżnicowane i obejmują elementy od infrastruktury, po osoby fizyczne. – Im
więcej elementów funkcjonowania państwa jako gospodarki, systemu administracji,
tym również większe zainteresowanie komponentu wojskowego przeciwnika
niszczeniem, destabilizowaniem tych systemów – tłumaczył Kamil Basaj. Podkreślił
on, że odpierania cyberataków, istotne jest dobranie odpowiednich narzędzi. Należy
również pamiętać, że kraje związane są ze sobą umowami międzynarodowymi,
zrzeszają się w różnych organizacjach. Kraje muszą więc podporządkowywać się
konkretnym wytycznym, obowiązującym w zakresie danego zgrupowania. Jak podał
Paweł Pelc – Unia Europejska wprowadza regulacje obligujące instytucje (głównie
finansowe) do wprowadzania różnego rodzaju zabezpieczeń przed atakami w
cyberprzestrzeni. Kamil Basaj zwrócił również uwagę na rolę NATO, które każdemu
z państw członkowskich ma zapewnione potrzebne wsparcie w zakresie ochrony
cyberprzestrzeni.
Unia Europejska oraz NATO
współpracują ze sobą, umożliwiając osobom zaangażowanym w obronę
cyberprzestrzeni odpowiednie szkolenia. Charakterystyczne są tak zwane
działania „na żywym organizmie”, czyli symulowanie realnych ataków. Dzięki
takiej strategii łatwiej odnaleźć błędy oraz nauczyć się praktyki.
Ważnym i wielokrotnie podkreślanym
przez gości aspektem cyberataków jest oddziaływanie psychologiczne agresora.
Rosja na przykład posługuje się przeróżnymi technikami manipulacji, aby jej
model zastraszania był najbardziej efektywny. Nacisk na dezinformację ze strony
rosyjskiej możemy obserwować od początku agresji na Ukrainę. Fake newsy
to jedna z ulubionych strategii tej wojny. Z jednej strony pozwalają na
wykreowanie obrazu Rosji jako bardzo niebezpiecznego przeciwnika, z drugiej
ocieplają jej wizerunek tam, gdzie jest to konieczne. Wywoływanie lęku w
społeczeństwie odgrywa ogromną rolę w cyberwalce. Paweł Pelc zaznaczył, że z
tego powodu walka z dezinformacją jest niezwykle istotna. Przestrzeń
internetowa bardzo szybko przesyła kolejne komunikaty, a nie każdy posiada
kompetencje pozwalające na oddzielenie prawdy od nieprawdy. Takie zjawisko może
znacząco obniżyć poziom bezpieczeństwa Polski czy Europy.
W obliczu obecnej sytuacji na arenie
międzynarodowej rozwijanie i ulepszanie systemów cyberobrony stanowi jeden z
ważniejszych elementów ochrony państwa. Mimo umów międzynarodowych i członkostwa
w różnych organizacjach, poszczególne kraje muszą układać plan obrony według
własnych potrzeb. Niemcy, w porównaniu do Polski, łagodniej podchodzą do
incydentów, w szczególności tych pochodzących od Federacji Rosyjskiej. Ostatnio
odparli kilka ataków na Bundestag. Ich działania są bardziej dyplomatyczne,
związane z relacyjnym działaniem. Polska reaguje zupełnie inaczej, ze względu
choćby na bliskość terytorialną z Ukrainą czy Rosją.
W trakcie debaty Forum Dialog Plus,
która odbyła się 15 lutego 2023 roku w przestrzeni Centrum Konferencyjnego
Zielna, rozważono różne scenariusze oraz możliwości przeciwdziałania
cyberatakom. Problem jest jednak złożony, a możliwości cyfrowe bardzo szybko
się rozwijają. Trzeba być uważnym i reagować – to główne wnioski z konferencji.
Aga Becherka