Film „Moja
rodzina i szpieg – Historia zza żelaznej kurtyny” (niem. „Meine
Familie und der Spion – eine Geschichte aus dem kalten Krieg”) opowiada o praktykach
tajnych służb w okresie zimnej wojny. Wujek
autorki filmu urodził się na Pomorzu w 1946 roku. Jego matka była Niemką, stąd
początkowo dostał imię Heinz, które później, w domu dziecka w Lęborku, zmieniono
na Janusz. Dziecko w wieku dwóch lat zostało adoptowane przez polską parę.
Kiedy Janusz
był dorosłym mężczyzną, potwierdziły się jego podejrzenia co do adopcji, wyruszył
więc na poszukiwania swojej biologicznej matki. Nie miał pojęcia, że na początku
lat siedemdziesiątych polski wywiad jego nazwiska udzielił innemu mężczyźnie,
który już dawno odnalazł jego matkę i udaje jej syna.
Idąc
tropem historii wujka, Róża Romaniec wyruszyła w podróż do przeszłości. Wykorzystując
dane dostępne w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej autorka dowiedziała
się m.in., że szpieg studiował germanistykę w NRD, kiedy zainteresowały
się nim służby specjalne. W rezultacie poszukiwań autorka doprowadziła również do
spotkania z eks-szpiegiem, podczas którego zapytała o motywację powodującą
mężczyzną podszywającym się pod jej wujka Janusza.
„Cała
historia ma też swoje historyczne podłoże i ukazuje metody, jakimi posługiwały
się polskie komunistyczne władze, aby zdobyć informacje o rodakach
wyjeżdżających legalnie lub też i nie na zachód […] w okresie politycznego
ocieplenia w dobie Ostpolitik Willy’ego Brandta. Nasuwa się pytanie, czy
opisana w artykule metoda była częściej stosowana? – Być może tak; a jeżeli
tak, to ile takich „zagubionych dzieci” przebywało i nadal przebywa w
Niemczech?” – komentuje Tomasz Kujawiński, Deutsche Welle.
W
debacie po projekcji filmu udział wezmą: autorka filmu Róża Romaniec, redaktorka Deutsche Welle, oraz Zastępca Dyrektora
Biura Edukacji Publicznej IPN dr
Władysław Bułhak. Debatę moderował będzie dziennikarz „Gazety Wyborczej” Bartosz T. Wieliński.
Partnerem
projektu jest Instytut Pamięci Narodowej.
Zdjęcia z debaty dostępne są w mediatece FWPN.
Co: Pokaz
filmu Róży Romaniec „Moja rodzina i szpieg – Historia zza żelaznej kurtyny”
oraz debata
Gdzie: Przystanek Historia, ul. Marszałkowska 21/25, Warszawa
Kiedy: 4 listopada 2014 r., godz. 17:30.