Co łączy dzisiejszą Ukrainę i Albanię?
Zaangażowane starania o członkostwo w Unii Europejskiej. O tej – często
wyboistej drodze – do UE rozmiawiano 16 maja na Wydziale Politologii i
Dziennikarstwa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.
Panel dyskusyjny poświęcony sytuacji politycznej Albanii i
Ukrainy odbył się w ramach międzynarodowej konferencji „Rozszerzanie Unii
Europejskiej czy pogłębianie sąsiedztwa”. Wydarzenie spotkało się z dużym
zainteresowaniem – w auli zasiedli nie
tylko pracownicy i studenci lubelskiego uniwersytetu, ale również osoby
niezwiązane z uczelnią, a zainteresowane geopolitycznym losem Europy. Wysoka
frekwencja nie była zaskoczeniem, ponieważ w debacie wzięli udział ważni rangą
politycy i dyplomaci: dr Marek Prawda – wiceminister spraw zagranicznych RP,
Mimoza Halimi – ambasadorka Albanii w Polsce, Vasyl Bodnar – ambasador Ukrainy
w Polsce, dr Katarzyna Smyk – dyrektorka Przedstawicielstwa Komisji
Europejskiej w Polsce i Georg Ziegler – emerytowany (?) urzędnik Komisji
Europejskiej.
Jakie znaczenie ma dziś Unia Europejska? Choć to pytanie nie
zostało wypowiedziane wprost, to właśnie wokół niego koncentrowała się znaczna
część dyskusji. Już na początku panelu Marek Prawda zacytował słowa prezydenta
Francji Emanuela Macrona, który stwierdził, że Unia Europejska jest śmiertelna.
Choć brzmią one złowieszczo, to przekazują banalną prawdę – o wspólnotę narodów
należy dbać, bo sama z siebie nie przetrwa. A postaw antyunijnych, czy – jak
mówiła Katarzyna Smyk – profaszystowskich, jest w dzisiejszym świecie coraz
więcej. Tylko w ostatnich wyborach do parlamentu europejskiego udział partii
skrajnie prawicowych zwiększył się o trzydzieści procent. Ta niepokojąca
tendencja, widoczna także na przykładzie lokalnych wyborów w poszczególnych
państwach członkowskich, jest dowodem na to, jak ważne jest dbanie o wspólnotę
i zaangażowanie w nią. Tym bardziej, że w
dzisiejszym świecie rola Unii nie ogranicza się wyłącznie do kwestii
wartości i inwestycji, ale również europejskiego bezpieczeństwa. Dlatego powinniśmy,
jako kraj robić wszystko, aby wspólnota narodów przetrwała.
Kluczowym tematem dyskusji było członkostwo Ukrainy w Unii
Europejskiej. Paneliści zgodnie podkreślali, że proces ten został przyśpieszony
przez wojnę. To właśnie rosyjska agresja „wymusiła” na naszych wschodnich
sąsiadach staranie się o miejsce przy brukselskim stole. Gdyby nie wojna, nie
byłoby mowy o akcesji. Przypomnijmy, że już czwartego dnia po rozpoczęciu
inwazji Ukraina złożyła wniosek o członkostwo w UE. Ten akt był niesłychanie
ważny – dał bowiem nadzieję Ukraińcom, którzy wówczas rozpaczliwie jej
potrzebowali. Jak zauważył Vasyl Bodnar
– dla Ukrainy nie istnieje inna ścieżka rozwoju niż europejska. W tym
kontekście istotną rolę odgrywa obecna prezydencja Polski w Unii, która powinna
wzmocnić w Ukrainę w procesie akcesji.
O członkostwo w Unii Europejskiej – znacznie dłużej niż Ukraina
– stara się Albania, która już w 2014 roku uzyskała status państwa
kandydującego. Co ciekawe od czasu rosyjskiej inwazji, proces włączenia w
struktury UE Albanii znacznie przyśpieszył. Paneliści podkreślili konsekwentne
i intensywne wysiłki podejmowane od ponad dziesięciu lat przez Albanię na rzecz
wstąpienia do Unii i opowiedzieli się za docenieniem tychże starań. Natomiast
ambasadorka Albanii zwróciła uwagę na to, że społeczeństwo albańskiej w
zdecydowanej większości deklaruje poparcie do obecności w UE. W tym kontekście
istotnym atutem Albanii jest także jej wieloletnie członkostwo w NATO – w
przeciwieństwie do Ukrainy, która dopiero aspiruje do integracji ze strukturami
euroatlantyckimi.
A co z innymi potencjalnymi kandydatami do Unii Europejskiej?
Publiczność szczególnie interesowała kwestia dwóch państw: Turcji i Kanady.
Paneliści nie pozostawili złudzenia – żadne z nich nie ma realnych szans na
członkostwo. Turcja jest krajem, który kieruje się zupełnie innymi wartościami,
choć być może jest tu szansa na partnerstwo wschodnie. Natomiast Kanada leży
poza geograficznymi granicami Europy – a jak pokazał przykład Meksyku, który
niegdyś starał się o akcesję – jest to bariera nie do przezwyciężenia.
Konferencja
„Rozszerzanie Unii Europejskiej, czy pogłębianie sąsiedztwa” odbyła
się 16 maja 2025 roku na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.
Organizacje wydarzenia wsparła Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej.
Tekst: Martyna Żydek
Redakcja: Agnieszka Wójcińska