Wiktoria Michalina Hołda
Czy przyszłość relacji polsko-niemieckich powstaje wyłącznie w gabinetach polityków i salach konferencyjnych? Niekoniecznie. Czasem zaczyna się podczas wspólnej pracy studentów, którzy, mimo różnych języków, doświadczeń i perspektyw, próbują odpowiedzieć na podobne pytania: jak zaprojektować lepszą przestrzeń do życia, jak pogodzić rozwój miast z potrzebami mieszkańców i jak w tym obszarze współpracować ponad granicami? Odpowiedzi na nie szukali uczestnicy polsko-niemieckich warsztatów studenckich Warsaw-Berlin Workshop 2025.
Warsaw-Berlin Workshop 2025 to jedna z najdłużej realizowanych polsko-niemieckich inicjatyw akademickich w obszarze urbanistyki i planowania przestrzennego. Od ponad 30 lat warsztaty organizowane są przez Institut für Stadt- und Regionalplanung Technische Universität Berlin oraz Wydział Architektury Politechniki Warszawskiej. Projekt funkcjonuje w formule naprzemiennej – w kolejnych latach uczestnicy pracują nad tematami dotyczącymi Warszawy i Berlina.
Tegoroczna edycja, zatytułowana „Fasanenplatz Rework: Dense Infill Redevelopment and Green-based Climate Adaptation for a Livable Urban Neighborhood” („Nowe oblicze Fasanenplatz: dogęszczanie zabudowy i zielona adaptacja klimatyczna dla przyjaznego do życia miejskiego sąsiedztwa”), poświęcona była poszukiwaniu sposobów rozwoju miast, które łączą potrzebę intensywniejszego wykorzystania przestrzeni z troską o klimat i jakość życia mieszkańców.
Za merytoryczne przygotowanie projektu odpowiadali prof. dr Jan Polívka oraz Marion De Simone z Technische Universität Berlin, a ze strony Politechniki Warszawskiej – arch. Mikołaj Gomółka i arch. Leszek Wiśniewski. Warsztaty realizowane były po stronie Politechniki Warszawskiej w ramach Katedry Urbanistyki i Rewitalizacji Miast.
W projekcie uczestniczyło 24 studentów – 12 studentów studiów magisterskich z zakresu Urban Design oraz Urban and Regional Planning na TU Berlin oraz 12 studentów studiów licencjackich Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej.
Miasto i wieś – relacja, a nie przeciwieństwo
Choć tegoroczny temat warsztatów dotyczył przede wszystkim transformacji tkanki miejskiej i adaptacji klimatycznej, dyskusjom towarzyszyła również szersza refleksja nad relacjami między miastem a obszarami wiejskimi oraz nad sposobami rozwoju miast bez utraty tożsamości miejsc i społeczności.
W rozmowach pojawiały się pytania o to, co obszary wiejskie mogą zaoferować współczesnym metropoliom oraz jak planować rozwój przestrzenny, aby rozwijające się miasta nie pochłaniały otaczających je miejscowości, lecz integrowały je z poszanowaniem ich odrębności.
W dyskusjach uczestniczyła również Małgorzata Jaszczur, przedstawicielka inicjatywy Wieś Warszawy, która przybliżała uczestnikom perspektywę mieszkańców obszarów znajdujących się na styku miasta i wsi.
Nauka przez współpracę i spotkanie
Jednym z najważniejszych elementów programu była praca w międzynarodowych zespołach. Organizatorzy od lat stawiają na bezpośrednią współpracę studentów z Polski i Niemiec, traktując ją jako integralną część procesu dydaktycznego.
Jak podkreślał jeden z uczestników warsztatów z TU Berlin, Falk, głównym celem projektu jest nie tylko upowszechnianie wiedzy (Wissensverbreitung), lecz także możliwość zdobycia osobistej perspektywy, lepszego zrozumienia badanych struktur i wymiany doświadczeń (Austausch). Szczególnie cenne było dla niego to, że uczestnicy nie są odizolowani od miejsca i jego mieszkańców, ale mają okazję budować bezpośrednie relacje zarówno między sobą, jak i z lokalną społecznością. Jego zdaniem właśnie ten osobisty wymiar spotkania nadaje warsztatom wyjątkową wartość. Jak dodawał, osoby biorące udział w projekcie są zmotywowane do działania i wspólnego poszukiwania rozwiązań.
Podobne znaczenie bezpośredniemu doświadczeniu miejsca przypisywał inny z uczestników, z uczelni TU Berlin, Jonas. Zwracał on uwagę na potrzebę odkrywania starszych warstw miasta i zrozumienia istniejących struktur przestrzennych. Jego zdaniem szczególnie istotne jest pytanie o to, w jaki sposób można przekształcać zastaną tkankę urbanistyczną, nie tracąc jej charakteru i pamięci miejsca.
Uczelnie jako przestrzeń nowych idei
Warsaw-Berlin Workshop 2025 pokazał, że uniwersytety mogą być czymś więcej niż miejscem przekazywania wiedzy. Dzięki swobodzie akademickiej, stają się przestrzenią poszukiwania nowych rozwiązań i otwierania debaty na temat wyzwań, przed którymi stoją współczesne miasta i regiony.
Warsztaty były nie tylko projektem edukacyjnym, lecz także doświadczeniem budowania relacji, uczenia się od siebie nawzajem i poszukiwania wspólnych odpowiedzi na pytania, które coraz częściej mają wymiar europejski. Być może właśnie dlatego przyszłość relacji polsko-niemieckich zaczyna się nie tylko w instytucjach i na forach politycznych, lecz także na uczelniach – tam, gdzie młodzi ludzie uczą się współpracy ponad granicami.
Projekt współfinansowany był przez Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej.
Redagowała: Agnieszka Wójcińska