Zwierzę
bez paszportu nie ma żadnej wartości, ale czy na pewno? Gdzie leży granica
między oszustwem a powiedzeniem wybranych fragmentów prawdy? Czy kłamstwo można
wybaczyć? Na te pytania odpowiada teatralna adaptacja książki pt. ,,Lisy nie
kłamią’’ Ulricha Huba w reżyserii Anny Wolszczak. Zabawny, błyskotliwy, a
jednocześnie rozczulający spektakl przypomina o tym, dlaczego warto pielęgnować
w sobie wewnętrzne dziecko i zawsze pamiętać o przyjaciołach.
Wśród cichego szmeru rozbrzmiewają
dziecięce śmiechy. Głosy milkną. Zaczyna grać spokojna muzyka, a po chwili
słychać komunikat: Życzymy Państwu przyjemnego lotu. Jarzeniowe światła
wprowadzają widzów w atmosferę hali odpraw, a na scenę wychodzi pluszowa gęś z
walizką. Czy nie widział/a pan/i mojego paszportu?- pyta inne zwierzęta.
Niestety nikt nie widział. Ale po co Gęsi dokument tożsamości? Widać, że nawet
ona nie jest w stanie uciec przed absurdalną biurokratyzacją każdego elementu
życia społecznego. Jednak to nie brak paszportu przeszkadza bohaterce w odbyciu
dalekiej podróży. Przecież wszyscy wiedzą, że na terenie Uniii Europejskiej
można się przemieszczać, pokazując tylko dowód. Więc co się stało?
Pies-strażnik informuje, że wszystkie loty są wstrzymane do odwołania, a
zwierzęta muszą zaczekać w przeznaczonej dla nich strefie – Animal Lounge. Ten
czas umili im intruz – chytry, rudy Lis.
Ulrich Hub – niepokorny uczeń Ezopa,
niemiecki dramaturg, reżyser i autor wielu książek, w swojej twórczości
umiejętnie gra na stereotypach, pokazując, że społecznie przyjęte alegorie
zwierzęce nie muszą być wiążące. Sprytny Lis-przestępca, który początkowo
okłamuje innych, chcąc ukraść im tożsamości, okazuje się być świetnym
słuchaczem i lojalnym przyjacielem. Pies pozbawiony węchu to dobry stróż, nawet
jeżeli w ocenie sytuacji polega tylko na swoim instynkcie, a łatwowierna Gęś w
rzeczywistości jest całkiem bystra. Niesforne zwierzęta czekając na opóźniony
lot, dowiadują się wiele o sobie samych i o sobie nawzajem. Szczerość okazuje
się być jedną z najcenniejszych wartości, a wyjawienie komuś drobnych sekretów
zamiast oddalać, zbliża. Każdy ma wady i żeby stworzyć wartościową relację z
innymi, należy to zaakceptować. A udawanie kogoś, kim się nie jest, chcąc
zaimponować społeczeństwu, zawsze ma negatywne konsekwencje. Cenna lekcja życia
zostaje przeprowadzona w blasku neonów przy akompaniamencie dyskotekowej
muzyki. Jednak mimo tego, że jest skierowana głównie do najmłodszych odbiorców,
może też spodobać się dorosłym.
Niemiecki autor błyskotliwych dialogów
wielokrotnie puszcza oko w kierunku starszych widzów. Ironicznie konstruuje
wypowiedzi swoich bohaterów, tak, aby były pełne rozmaitych aluzji. Dzięki
temu, w na pozór prostej opowieści dla dzieci, udaje mu się poruszyć mnóstwo
aktualnych tematów, takich jak: przymusowe deportacje, wszechobecna komercja i
dezinformacja oraz korporacyjna rzeczywistość. Dodatkowo spektakl wzbogacają
intrygujące gry językowe. ‘Duty’ to obowiązek, ‘free’ to za darmo, więc strefa
‘duty free’ staje się ‘obowiązkiem wszystkiego za darmo’.
Anna Wolszczak dosyć wiernie potraktowała
książkowe dialogi, wzbogacając warstwę tekstową o różnorodne elementy wizualne.
Spektakl angażował najmłodszą widownię dzięki kolorowej scenografii, świetnej
grze aktorskiej, kreatywnym kostiumom oraz chwilowym przeniesieniom akcji ze
sceny na widownię. Te odautorskie innowacje umożliwiły stworzenie platformy do
refleksji nad uniwersalnymi wartościami, z których najwyżej w hierarchii
znajduję się przyjaźń, bo wiadomo, że przyjaciel
największym Twoim skarbem jest, niezależnie od tego czy jesteś człowiekiem,
czy gęsią.
Spektakl ,,Lisy nie kłamią’’ został
wystawiony 15 czerwca 2024 roku w
Jeleniej Górze-Cieplicach, w Zdrojowym Teatrze Animacji im. Bogdana Nauki i
został dofinansowany przez Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej.
,,Dziękuję za uwagę. To wszystko co mam
do powiedzenia. Mówiłam krótko, prawda?’’
Karolina Najda
Redakcja: Agnieszka Wójcińska