Czy wojna w Ukrainie faktycznie stanowi jedną z przyczyn
wzrostu inflacji w Polsce? Jaka będzie kolejna faza globalizacji i które kraje
staną się jej liderami? W jaki sposób ukształtuje się nowy ład społeczno-gospodarczy?
Goście i gościnie debaty naukowej „Transformacja gospodarczo-energetyczna w
kontekście następstw wojny w Ukrainie” podzielili się swoimi przemyśleniami na
ten temat.
Wojna prowadzona na pełną skalę w Ukrainie ma
wpływ na niemal każdy obszar na płaszczyźnie międzynarodowej. Oprócz tego, że
odbija się na życiu mieszkańców i mieszkanek tego kraju, sprawia też, że
państwa europejskie muszą szukać nowych rozwiązań w zakresie gospodarki. O
aktualnych szansach i wyzwaniach związanych z transformacją gospodarczą i
energetyczną w Europie dyskutowali profesorowie i profesorki z Polski, Niemiec,
Ukrainy oraz Stanów Zjednoczonych podczas seminarium z cyklu „Społeczna
Gospodarka Rynkowa” organizowanych już od ponad 30 lat.
W debacie wzięli udział prof. dr Georg
Milbradt – niemiecki polityk, ekonomista, Uniwersytet Techniczny w Dreźnie, dr
Piotr Arak – Dyrektor Polskiego Instytutu Ekonomicznego, prof. dr Harold James,
Uniwersytet Princeton, prof. dr hab. Elżbieta Mączyńska, prezeska Honorowa
Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego, Szkoła Główna Handlowa, prof. dr Mykola
Zymomrya, Państwowy Uniwersytet Pedagogiczny im. Iwana Franki w Drohobyczu oraz
dr Marzenna James, Uniwersytet Princeton.
Podstawowym zadaniem społecznej gospodarki
rynkowej jest zapewnienie dobrobytu dla wszystkich. To właśnie ona jest podstawą ustroju gospodarczego
Polski, a w założeniach opiera się na równości, wolności oraz
odpowiedzialności ludzi. Ale czy faktycznie tak jest? Nie zgadza się z tym
prof. Elżbieta Mączyńska. Badaczka podkreśliła istotność zachowania równowagi w
państwie przez godzenie interesów ekonomicznych, społecznych i ekologicznych.
Według niej w razie braku tej równowagi, może dochodzić do trudnych zjawisk, w
tym migracyjnych, narastającej izolacji czy złego samopoczucia ludzi. Jak
podsumowała profesorka, powstanie
wymienionych powyżej problemów w polskim społeczeństwie oznacza, że
teraźniejszy system gospodarczy, mimo postępu technologicznego, nie służy
ludziom.
Według prof. Mączyńskiej, aby ukształtować
nowy, przyjazny dla polskiego społeczeństwa, model społeczno-ekonomiczny, muszą
zostać spełnione m. in. następujące warunki: optymalne wykorzystanie nowych
technologii i antykruchość, czyli zdolność do wykorzystywania stresu na swoją
korzyść.
Kolejnym istotnym wątkiem podczas sesji był
temat skuteczności sankcji ekonomicznych nałożonych na Rosję, który podjęła dr
Marzenna James z Uniwersytetu Princeton. Jak zaznacza badaczka, w mediach
najczęściej podkreślany jest temat pomocy wojskowej dla Ukrainy, chociaż
wsparcie ekonomiczne dla tego kraju i sankcje antyrosyjskie są nie mniej ważne.
Dlaczego? Wszystkie te obszary jednoczą politycznie państwa na rzecz wsparcia
Ukrainy. Podczas sesji doktorka podkreśliła, że sankcje działają i mają
negatywny wpływ na gospodarkę Rosji. Rozwiązania, które zaproponowała dr James
dotyczą wykorzystywania pomysłów lub metod z zakresu zarządzania gospodarką i
zbadania społecznych aspektów gospodarki w celu nakładania skuteczniejszych kar
na agresorów, a także kontynuacji nałożenia sankcji wobec Rosji oraz dalszego
rozwinięcia ich jako instrumentu pomocowego w przypadkach agresji.
Tendencja wzrostu inflacji na rynku
międzynarodowym jest gorącym tematem nie tylko w polskich mediach, ale także w
społeczeństwie. Czy wojna w Ukrainie jest rzeczywiście podstawowym powodem tego
zjawiska? Według prof. Georg’a Milbradta, który
poruszył ten temat, ta narracja nie jest prawdziwa. Na podstawie wykresu
przedstawionego przez profesora można było zauważyć, że stopa inflacji bazowej
zaczęła rosnąć znacznie wcześniej, niż rozpoczęła się wojna w Ukrainie. Ceny
konsumpcyjne wzrosły już w lipcu 2021 roku.
Prelegenci poruszyli też temat nadejścia
kolejnej fazy globalizacji. Swoim doświadczeniem w tym zakresie podzielił się
prof. Harold James. Na przykładzie fabryk produkujących samochody w Niemczech,
których procesy zostały spowolnione z powodu braku elementów produkowanych w
ukraińskich fabrykach lub transportowanych przez terytorium Ukrainy, profesor
przedstawił wizję kolejnej fali globalizacji. Dynamiczny rozwój technologiczny
sprawia, że nowa faza będzie cechowała się wymianą informacji opartą na
łańcuchach danych, a nie dostaw, jak było w poprzednich fazach. Na przykładzie
Ukrainy, gdzie programiści tworzą aplikacje do bezpiecznej komunikacji i
wymiany informacji między żołnierzami, możemy zobaczyć, jak technologia
wspomaga walkę. Prof. James podkreślił, że technologiczny rozwój jest tak
zwanym „promieniem nadziei”, a kraje, w tym
również Ukraina, które nie uczestniczyły w poprzednich fazach globalizacji,
stanowią szansę dla tworzenia przyszłych faz.
Kiedy mówimy o obecnej sytuacji na światowym
rynku gospodarczym, ważne jest, aby zrozumieć, że zmiany funkcjonowania naszych
obecnych systemów społeczno-ekonomicznych oraz ich zdolność do szybkiej
adaptacji do dynamicznych zmian są niezwykle istotne, aby chronić gospodarkę
przed kryzysami i zagrożeniami. Dostosowywanie się do nowych warunków to
kluczowy element, by zachować stabilność w trudnych czasach.
Polsko-niemiecko-ukraińskie
seminarium pt. „Transformacja gospodarczo-energetyczna w kontekście następstw
wojny w Ukrainie” zostało zorganizowane w dniu 8 września 2023 roku przez
Polskie Towarzystwo Ekonomiczne we współpracy z Fundacją Konrada Adenauera w
Polsce, Fundacją Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz Uniwersytetem Ekonomicznym
w Krakowie.
Solomiia Martyniuk