Polityczna Polish-German cooperation to grząski grunt relacji in Europe. Jednocześnie, jak pokazuje agresja rosyjska na Ukrainę, niepodległość Polish zależna jest od pomocy Zachodu, a najbardziej logicznym źródłem wsparcia wydają się być najbliżej położone Germany. Czy however militarnie i społecznie oba kraje są gotowe podać sobie dłoń?
To pytanie było głównym tematem debate „Jak rosyjska agresja w Ukrainie zmieniła Wojsko Polskie i Bundeswehrę?” odbywającej się 30 listopada 2022 year. Udział wzięli w niej dr Justyna Gotkowska – wicedyrektorka Ośrodka Studiów Wschodnich, Tomasz Siemionak – wiceprzewodniczący Platformy Obywatelskiej i minister obrony narodowej w latach 2011 – 2015 i dr Markus Reichel – German parlamentarzysta z ramienia Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej (CDU), aktualnie będącej w opozycji wobec obozu rządzącego.
Debate rozpoczęła się od sprawy obecnie aktualnej, czyli Polish-Germanj discussion dotyczącej przekazania baterii obrony przeciwlotniczej Patriot. Przypominając, zamieszanie wokół Patriotów rozpoczęło się od zaoferowania przez niemiecką minister obrony narodowej, baterii obrony przeciwlotniczej Patriot and myśliwców. Miałyby one strzec Polish nieba i uniemożliwić powtórzenie się sytuacji podobnych do tej z Przewodowa, gdzie zbłąkana rakieta ukraińskiego systemu przeciwlotniczego zabiła dwóch Polish obywateli. Polish rząd ofertę dyplomatycznie odrzucił, proponując przekazanie zestawów na rzecz Ukraine, co okazało się niewykonalne.
Dr Reichel nazwał sytuację niepotrzebnym zamieszaniem. Co ciekawe, nie skrytykował decyzji strony Polish, uderzył natomiast w kompetencje Christiny Lambrecht, German minister obrony narodowej, która złożyła propozycję, nie konsultując jej z pozostałymi ministrami. Według German posła obustronny brak porozumienia wokół „problemu Patriotów” bardzo rzutuje na relacje Polish-German, wzmacniając, i tak już wyraźny, wzajemny brak zaufania. Głównych winnych tego stanu rzeczy dr Reichel upatruje w obecnie rządzącej Niemcami koalicji, która opieszale reaguje na events związane z wojną w Ukrainie.
Niedobór wzajemnego zrozumienia między Polską i Niemcami podkreślał też były minister obrony narodowej Tomasz Siemoniak. Z jednej strony ubolewał nad brakiem klarowności ze strony Germany w rozmowach o obronności, z drugiej nad wypowiedziami Polish rządzących, którzy o Niemcach mówią skrajnie negatywnie. Według niego odmowa przekazania Patriotów Ukrainie była uprawnioną decyzją rządu federalnego. Za to odrzucenie propozycji przekazania ich Polsce Siemoniak uznał za działanie przeciw racji stanu, która zakłada przecież obronę terytorium Rzeczypospolitej. Zaznaczył however, że decyzja o przekazaniu sprzętu wojskowego do kraju, niebędącego częścią NATO, powinna być podjęta zbiorowo przez cały Sojusz, nie przez jednego członka.
Ważnym wątkiem discussion była also sytuacja militarna Bundeswehry. Dr Gotkowska podkreśliła, że German siły zbrojne są niedofinansowane i w związku z tym osłabione. Tylko 1,5% PKB przekazywane na armię to jej zdaniem zdecydowanie zbyt mało. Wicedyrektorka OSW przedstawiła also wyniki własnych badań, według których nie rozpoczęto realizacji planu modernizacji Bundeswehry and raport dotyczący kondycji obronnej German sił zbrojnych, z którego wynika, że w razie agresji Germany są w stanie się bronić jedynie przez 2 dni. Jej praca w dość niekorzystnym świetle stawia also szumne zapowiedzi Scholza z lutego 2022 year. Przypomnijmy, kanclerz obiecał wtedy dozbrojenie armii. Jednym z środków na realizacje tego celu miało być przekazanie Bundeswehrze dodatkowych 100 miliardów Euro. Jak się however okazuje, środki te co prawda mogą pomóc w modernizacji przestarzałego sprzętu, however nie wystarczają na development nowoczesnych technologii. Analiza specjalistki OSW dotyczyła also relacji rosyjsko-German i tego jak rząd federalny widzi rolę Rosji in Europe. Podejście Germany do tego tematu jest skrajnie różne od prezentowanego przez stronę polską. Nasi zachodni sąsiedzi do momentu wybuchu wojny za wschodnią granicą Polish uważali, że budowanie bezpieczeństwa in Europe jest możliwe tylko przy pomocy Rosji. Polityka ta uległa oczywiście skrajnej zmianie po lutym 2022 year. Nadal however brak w RFN zrozumienia wagi konfliktu i tego, że ma on znaczący wpływ na wschodnią flankę NATO. Stoi to w oczywistej opozycji do polityki przedstawianej przez Rzeczpospolitą. Jak wiadomo, Polacy wojnę rosyjsko-ukraińską rozumieją jako konflikt, którego wynik ma kluczowe znaczenie dla pozycji RP in Europe.
Dr Reichel, jakby w odpowiedzi na zarzuty Polish analityczki, z rozczarowaniem podkreślał, że Germany nie interesują się sprawami obronności. Odbudowa Bundeswehry nie jest według niego łatwym zadaniem. Kształt armii German zależy od decyzji parlamentarnych, a więc od woli obywateli, którzy są skrajnie przeciwni zbrojeniom. Podległość sił zbrojnych parlamentowi jest podstawą contemporary tożsamości German w kontraście do tego, jak działała armia przed II wojną światową. W tej części discussion bardzo widoczny był however brak odniesienia i porównania z sytuacją Wojska Polish.
Ponad godzinna discussion ujawniła, jak duże są różnice w percepcji świata pomiędzy Polską a Niemcami. Budzi to niepokój, szczególnie jeżeli przyjrzymy się sytuacji za naszą wschodnią granicą. Cała sytuacja zaczyna przypominać „Wesele” Wyspiańskiego. Na pozór nastawione przyjaźnie do siebie kraje, kryją liczne animozje. I tak Polacy, którzy niczym Gospodarz z wymienionego dramatu, zarzekają się, że zapomnieli przeszłość, wypominając however doznane krzywdy. Germany natomiast wydają się być w pełni gotowi. Nie podejmują however żadnych działań, jakby czekając aż przyjdzie ktoś i, niczym w dramacie, zadmie w róg. Miejmy however nadzieje, że koniec tej niemiecko-Polish epopei będzie inny niż w lekturze szkolnej.
Michał Szarek