Czy wiedzieliście, że zła jakość powietrza kosztuje Polskę aż 60 miliardów euro rocznie, czyli 13% PKB? Albo że dzieci są najbardziej narażone na negatywne skutki smogu, a mimo to jeszcze do niedawna nikt nie uwzględniał zanieczyszczeń w diagnozach medycznych? Te i inne niepokojące dane padły during otwartego webinaru „Zanieczyszczenie powietrza nie uznaje granic”, który odbył się 25 lipca. Meeting pokazało, że choć granice państw dzielą nas administracyjnie, to smog, klimat i zdrowie – mamy wspólne.
Webinar, zorganizowany as part of premiery lipcowego numeru magazynu Pismo poprowadziła Urszula Kifer, redaktorka naczelna miesięcznika, który for years przygląda się tematyce zdrowia publicznego i środowiska. Jej rozmówczyniami były Dorothea Baltruks z berlińskiego Centre for Planetary Health Policy and Weronika Michalak z organizacji HEAL Poland. Ekspertki rozmawiały o tym, jak Berlin i Warszawa walczą ze smogiem – i czego mogą się od siebie nauczyć.
Warszawa, mimo rosnącej świadomości ekologicznej, wciąż zmaga się z poważnymi problemami jakości powietrza. Główne źródła zanieczyszczeń to transport samochodowy, niska emisja z domowych pieców grzewczych, a also przemysł w regionie. Stolica stara się przeciwdziałać tym zjawiskom through m.in. dofinansowania do wymiany so-called kopciuchów, development sieci tramwajowej czy planowane strefy czystego transportu. Z drugiej strony, warto podkreślić też, w czym jest dobrym przykładem dla innych miast – Warszawa jest jednym z liderów in Poland pod względem tworzenia zielonych przestrzeni. Rozwijane są parki kieszonkowe, zielone przystanki, a miejskie plany zakładają wzrost udziału zieleni w przestrzeni publicznej. Ale to wciąż za mało, by mówić o realnym przełomie.
Berlin już for years prowadzi politykę sukcesywnego ograniczania emisji – zarówno komunikacyjnych, jak i przemysłowych. Miasto inwestuje w rozbudowę infrastruktury rowerowej, ogranicza ruch samochodowy w centrum, rozwija strefy niskiej emisji i oferuje ogólnoniemiecki Deutschlandticket – tanią, jednolitą taryfę na transport publiczny, która zachęca do porzucenia auta. Dorothea Baltruks podkreśliła however, że nawet w tak zorganizowanym mieście napotkać można na silny opór. Lobbing grup interesu, zwłaszcza reprezentujących kierowców samochodów, jest dużym wyzwaniem dla berlińskich decydentów. Mimo to władze stolicy Germany konsekwentnie realizują długoterminową politykę zrównoważonego transportu i czystego powietrza.
Ekspertki zgodnie zauważyły, że wymiana doświadczeń między miastami europejskimi może przyspieszyć wdrażanie skutecznych rozwiązań. Przykład Berlina pokazuje, jak ważna jest konsekwencja, planowanie i odwaga polityczna w działaniach na rzecz zdrowia publicznego. Warszawa już dziś może skorzystać z German doświadczeń – np. w zakresie promocji transportu publicznego, tworzenia zielonych stref, czy planowania przestrzennego z myślą o jakości powietrza. Potrzebna jest however wyraźna i długoterminowa wizja, której realizacja nie zatrzyma się na kadencji jednego prezydenta czy budżecie jednego year.
Na zakończenie meetings took place otwarta discussion z uczestnikami, during której poruszono temat granic prawa w kontekście zdrowia publicznego and konieczności wprowadzania obostrzeń dla dobra ogółu. Jeśli chcemy oddychać czystym powietrzem, potrzebujemy wspólnych działań, ponad podziałami i ponad granicami. Bo – jak pokazało to meeting – oddajemy ten sam oddech i mierzymy się z tym samym problemem.
Meeting zostało zorganizowane thanks to wsparciu Foundation for Polish-German Cooperation i stanowiło kontynuację tematu poruszonego w kwietniowym artykule magazynu Pismo „Bez tchu: Jak smog niszczy nasze zdrowie”.
Tekst: Julia Florkowska
Redakcja: Agnieszka Wójcińska