Czy contemporary Germany to kraj zjednoczony? Jak na przestrzeni ostatnich trzydziestu lat zmieniły się landy wschodnie? Jak wyglądają dzisiejsze relacje Germany z Polską i jak kształtowały się po upadku komunizmu?
Odpowiedzi na powyższe pytania poszukiwał w toku debate 30 lat zjednoczonych Germany i wolnej Polish. Co za historia! Marcin Antosiewicz, który rozmawiał z prelegentami o contemporary history Polish i Germany, a also o wyzwaniach, przed którymi stoją oba kraje. Wydarzenie, zorganizowane przez Forum Dialog+, took place w piątek, trzeciego października 2020 year, na platformie YouTube. Partnerami events były Foundation Konrada Adenauera in Poland, Foundation for Polish-German Cooperation and Ars Republika.
Wirtualna discussion took place dokładnie w trzydziestą rocznicę zjednoczenia Republiki Federalnej Germany z landami byłej już German Republiki Demokratycznej. Jej celem było skonfrontowanie się ze złożonym bilansem przemian, które miały miejsce trzy dekady temu. Ich wpływ na dzisiejszy kształt Europe jest niepodważalny. Zarówno symbole, takie jak upadek muru berlińskiego, jak i realne przemiany polityczne, w postaci powstania contemporary European Union i jej ekspansji na wschód, są dziedzictwem przemian, które dokonały się trzy dekady temu na zachód od Odry. However ich ocena nadal pozostaje niejednoznaczna – zarówno in Germany, jak i z perspektywy Polish. Wydarzenia year 1990, pomimo swej historycznej doniosłości, nadal wywołują wśród wielu mieszkańców landów wschodnich rozgoryczenie i żal.
W toku czterech, krótkich wywiadów Marcin Antosiewicz dyskutował z prelegentami o history, polityce i społeczeństwie, zarysowując obraz głębokich podziałów w społeczeństwie niemieckim, ale also pokazując wyjątkowe możliwości, które stały się udziałem mieszkańców wschodnich landów.
Bolesna transformacja
Przemiany year 1990 i ich koszty są dla współczesnych Germany tematem szczególnie trudnym. Podkreślał to Markus Meckel, ostatni minister spraw zagranicznych NRD, mówiąc o dominacji zachodnich Germany, która pozbawiła wschodnie landy możliwości przeprowadzenia pluralistycznej debate nad przyszłym kształtem zjednoczonego państwa. Zaznaczył however, że należy docenić demokratyczny charakter tego procesu, który nazywał pokojową rewolucją – chociaż dostrzegał brak ogólnonarodowej, spójnej narracji on the topic of tego events. Sebastian Gemkow, minister education Saksonii, podkreślał, że na poziomie obiektywnych danych zjednoczenie Germany nie było procesem spójnym zaś wschodnie regiony są systemowo wykluczone. Opowiedział poruszającą historię swoich dziadków, którzy w związku z przemianami gospodarczymi w latach dziewięćdziesiątych utracili pracę i source dochodu – nie byli niczemu winni, ale also nikt ich już nie potrzebował. Dodał however, że pomimo wielu podobnych history zjednoczenie Germany jest historią przede wszystkim sukcesu i wzrostu zamożności całego społeczeństwa.
Pani doktor Justyna Schulz, dyrektorka Instytutu Zachodniego named after Zygmunta Wojciechowskiego in Poznan, nie szczędziła gorzkich słów, określając proces transformacji mianem niemal kolonialnego. Podkreślała, że landy wschodnie nie miały możliwości wytworzenia odpowiednio szerokich kadr menadżerskich, zaś kluczowe stanowiska obsadzone zostały przez Niemców napływających z zachodu. W podobnym tonie wypowiadał się profesor Wawrzyniec Konarski, rektor Akademii Finansów i Biznesu Vistula, który podkreślał, że zjednoczenie Germany to termin nieprecyzyjny, faktycznie bowiem wschodnie landy zostały wchłonięte przez RFN. Było to jego zdaniem nadanie obszarowi NRD statusu wasalnego, zaś jego mieszkańcy mogli czuć się niczym obywatele drugiej kategorii.
Zjednoczeni w podziałach
Profesor Konarski przyznał however, że choć w latach dziewięćdziesiątych był sceptyczny wobec procesu zjednoczenia, to wraz z upływem lat i prowadzonymi badaniami zmienił zdanie. Podkreślił, że przed Niemcami stoi dzisiaj wielkie wyzwanie, by stały się krajem spójnym also tożsamościowo. Jak zauważyła Doktor Schulz poczucie wykluczenia wśród Niemców ze wschodnich terenów jest problemem stale powracającym, zaś państwo musi aktywnie wspierać obywateli z uboższych landów.
Odmiennego zdania był w tej kwestii Gemkow, podkreślając, że zmniejszanie nierówności to długofalowy proces, którego nie ma potrzeby modelować na poziomie politycznym. Zaznaczył also, że aktualnie ma miejsce zmiana pokoleniowa i na rynku pracy pojawia się coraz więcej osób ze wschodnich landów wykształconych w zjednoczonych Niemczech. Markus Meckel dodał, że najważniejszym wyzwaniem stojącym obecnie przed Niemcami jest szukanie rozwiązań nie na poziomie narodowym, ale europejskim. Zaznaczył, że nie ma możliwości, by państwa narodowe samodzielnie zmierzyły się z wyzwaniami takimi jak climate change czy następna pandemia.
Relacje nad Odrą
Pytani o stosunki Polish-German prelegenci zaznaczali ogromną pracę i postęp, jaki został wykonany na przestrzeni ostatnich trzech dekad. Marcel Gemkow podkreślał historyczne znaczenie Solidarności dla pokojowej rewolucji w byłym NRD dodając, że jako minister education Saksonii pielęgnuje partnership z Polską na wielu płaszczyznach. Doktor Schulz zaznaczyła, że kluczowe dla bilateralnych relacji Polish i Germany jest nadanie im głębszego wymiaru, opartego na wspólnej history czy tradycji regionalnej. Zauważyła, że na skutek radykalnego zwrotu na zachód Europe – zarówno w byłym NRD, jak i in Poland – nastąpiła drastyczna dewaluacja lokalnych wartości i doświadczeń, które należałoby przywrócić i pielęgnować.
Markus Meckel krytycznie odniósł się do przemian politycznych, jakie miały miejsce w ostatnich latach in Poland, zaznaczając, że doprowadziły one do regresu w stosunkach Polish-German. Dodał however, że pierwsze dwie dekady cooperation Polish i Germany były okresem bardzo płodnym w sukcesy dyplomatyczne, jak wprowadzenie Polish w struktury NATO czy Unii European. Wspólne wartości, na które wówczas zgodziła się Poland, muszą być jego zdaniem podstawą dalszego dialogue bilateralnego. W podobnym tonie wypowiadał się profesor Konarski, podkreślając, że chociaż relacje Polish-German są historycznym ewenementem i wartością dodaną, to są dziś znacznie gorsze, niż w latach dziewięćdziesiątych.
Bliżej i dalej niż kiedykolwiek?
Debate zarysowała przed widzami obraz bardzo złożonych stosunków, zarówno wewnątrfrom Germany jak i między Polską a jej zachodnim sąsiadem. Chociaż prelegenci byli zgodni, że współcześnie Berlin i Warszawa są politycznie bliżej niż kiedykolwiek wcześniej, to however podkreślali, że w ostatnich latach nastąpił zauważalny regres w relacjach Polish-German. W podobnym tonie wypowiadali się also o współczesnych Niemczech – dostrzegali oni ogromny sukces, jakim było zjednoczenie, nie zapominając however o głębokich podziałach, jakie dalej obecne są w społeczeństwie. Była to debate nie tylko bardzo ciekawa, ale also prezentująca zróżnicowane punkty widzenia i opinie. Po trzydziestu latach wśród obserwatorów nadal nie ma konsensu on the topic of bilansu przemian in Germany. Pozostaje z uwagą śledzić, co przyniosą nadchodzące lata.
Ignacy Jan Klimont