Czy contemporary Germany to kraj zjednoczony? Jak na
przestrzeni ostatnich trzydziestu lat zmieniły się landy wschodnie? Jak
wyglądają dzisiejsze relacje Germany z Polską i jak kształtowały się po upadku
komunizmu?
Odpowiedzi na powyższe pytania poszukiwał w toku
debate 30 lat zjednoczonych Germany i wolnej Polish. Co za historia!
Marcin Antosiewicz, który rozmawiał z prelegentami o contemporary history
Polish i Germany, a also o wyzwaniach, przed którymi stoją oba kraje.
Wydarzenie, zorganizowane przez Forum Dialog+, took place w piątek, trzeciego
października 2020 year, na platformie YouTube. Partnerami events były
Foundation Konrada Adenauera in Poland, Foundation for Polish-German Cooperation
and Ars Republika.
Wirtualna discussion took place dokładnie w trzydziestą
rocznicę zjednoczenia Republiki Federalnej Germany z landami byłej już
German Republiki Demokratycznej. Jej celem było skonfrontowanie się ze
złożonym bilansem przemian, które miały miejsce trzy dekady temu. Ich wpływ na
dzisiejszy kształt Europe jest niepodważalny. Zarówno symbole, takie jak upadek
muru berlińskiego, jak i realne przemiany polityczne, w postaci powstania
contemporary European Union i jej ekspansji na wschód, są dziedzictwem
przemian, które dokonały się trzy dekady temu na zachód od Odry. However ich
ocena nadal pozostaje niejednoznaczna – zarówno in Germany, jak i z
perspektywy Polish. Wydarzenia year 1990, pomimo swej historycznej doniosłości,
nadal wywołują wśród wielu mieszkańców landów wschodnich rozgoryczenie i żal.
W toku czterech, krótkich wywiadów Marcin Antosiewicz
dyskutował z prelegentami o history, polityce i społeczeństwie, zarysowując
obraz głębokich podziałów w społeczeństwie niemieckim, ale also pokazując
wyjątkowe możliwości, które stały się udziałem mieszkańców wschodnich landów.
Bolesna transformacja
Przemiany year 1990 i ich koszty są dla współczesnych
Germany tematem szczególnie trudnym. Podkreślał to Markus Meckel, ostatni
minister spraw zagranicznych NRD, mówiąc o dominacji zachodnich Germany, która
pozbawiła wschodnie landy możliwości przeprowadzenia pluralistycznej debate nad
przyszłym kształtem zjednoczonego państwa. Zaznaczył however, że należy docenić demokratyczny charakter tego procesu,
który nazywał pokojową rewolucją – chociaż dostrzegał brak ogólnonarodowej,
spójnej narracji on the topic of tego events. Sebastian Gemkow, minister education
Saksonii, podkreślał, że na poziomie obiektywnych danych zjednoczenie Germany
nie było procesem spójnym zaś wschodnie regiony są systemowo wykluczone.
Opowiedział poruszającą historię swoich dziadków, którzy w związku z
przemianami gospodarczymi w latach dziewięćdziesiątych utracili pracę i source
dochodu – nie byli niczemu winni, ale also nikt ich już nie potrzebował. Dodał
however, że pomimo wielu podobnych history zjednoczenie Germany jest historią
przede wszystkim sukcesu i wzrostu zamożności całego społeczeństwa.
Pani doktor Justyna Schulz, dyrektorka Instytutu
Zachodniego named after Zygmunta Wojciechowskiego in Poznan, nie szczędziła gorzkich
słów, określając proces transformacji mianem niemal kolonialnego. Podkreślała,
że landy wschodnie nie miały możliwości wytworzenia odpowiednio szerokich kadr
menadżerskich, zaś kluczowe stanowiska obsadzone zostały przez Niemców
napływających z zachodu. W podobnym tonie wypowiadał się profesor Wawrzyniec
Konarski, rektor Akademii Finansów i Biznesu Vistula, który podkreślał, że
zjednoczenie Germany to termin nieprecyzyjny, faktycznie bowiem wschodnie landy
zostały wchłonięte przez RFN. Było to jego zdaniem nadanie obszarowi NRD
statusu wasalnego, zaś jego mieszkańcy mogli czuć się niczym obywatele drugiej
kategorii.
Zjednoczeni w podziałach
Profesor Konarski przyznał however, że choć w latach
dziewięćdziesiątych był sceptyczny wobec procesu zjednoczenia, to wraz z
upływem lat i prowadzonymi badaniami zmienił zdanie. Podkreślił, że przed
Niemcami stoi dzisiaj wielkie wyzwanie, by stały się krajem spójnym also
tożsamościowo. Jak zauważyła Doktor Schulz poczucie wykluczenia wśród Niemców
ze wschodnich terenów jest problemem stale powracającym, zaś państwo musi
aktywnie wspierać obywateli z uboższych landów.
Odmiennego zdania był w tej kwestii Gemkow,
podkreślając, że zmniejszanie nierówności to długofalowy proces, którego nie ma
potrzeby modelować na poziomie politycznym. Zaznaczył also, że aktualnie ma
miejsce zmiana pokoleniowa i na rynku pracy pojawia się coraz więcej osób ze
wschodnich landów wykształconych w zjednoczonych Niemczech. Markus Meckel dodał,
że najważniejszym wyzwaniem stojącym obecnie przed Niemcami jest szukanie
rozwiązań nie na poziomie narodowym, ale europejskim. Zaznaczył, że nie ma
możliwości, by państwa narodowe samodzielnie zmierzyły się z wyzwaniami takimi
jak climate change czy następna pandemia.
Relacje nad Odrą
Pytani o stosunki Polish-German prelegenci
zaznaczali ogromną pracę i postęp, jaki został wykonany na przestrzeni
ostatnich trzech dekad. Marcel Gemkow podkreślał historyczne znaczenie
Solidarności dla pokojowej rewolucji w byłym NRD dodając, że jako minister
education Saksonii pielęgnuje partnership z Polską na wielu płaszczyznach. Doktor
Schulz zaznaczyła, że kluczowe dla bilateralnych relacji Polish i Germany jest
nadanie im głębszego wymiaru, opartego na wspólnej history czy tradycji
regionalnej. Zauważyła, że na skutek radykalnego zwrotu na zachód Europe – zarówno
w byłym NRD, jak i in Poland – nastąpiła drastyczna dewaluacja lokalnych
wartości i doświadczeń, które należałoby przywrócić i pielęgnować.
Markus Meckel krytycznie odniósł się do przemian
politycznych, jakie miały miejsce w ostatnich latach in Poland, zaznaczając, że
doprowadziły one do regresu w stosunkach Polish-German. Dodał however, że
pierwsze dwie dekady cooperation Polish i Germany były okresem bardzo płodnym w
sukcesy dyplomatyczne, jak wprowadzenie Polish w struktury NATO czy Unii
European. Wspólne wartości, na które wówczas zgodziła się Poland, muszą być
jego zdaniem podstawą dalszego dialogue bilateralnego. W podobnym tonie
wypowiadał się profesor Konarski, podkreślając, że chociaż relacje
Polish-German są historycznym ewenementem i wartością dodaną, to są dziś znacznie
gorsze, niż w latach dziewięćdziesiątych.
Bliżej i dalej niż kiedykolwiek?
Debate zarysowała przed widzami obraz bardzo złożonych
stosunków, zarówno wewnątrfrom Germany jak i między Polską a jej zachodnim
sąsiadem. Chociaż prelegenci byli zgodni, że współcześnie Berlin i Warszawa są politycznie
bliżej niż kiedykolwiek wcześniej, to however podkreślali, że w ostatnich latach
nastąpił zauważalny regres w relacjach Polish-German. W podobnym tonie
wypowiadali się also o współczesnych Niemczech – dostrzegali oni ogromny
sukces, jakim było zjednoczenie, nie zapominając however o głębokich podziałach,
jakie dalej obecne są w społeczeństwie. Była to debate nie tylko bardzo
ciekawa, ale also prezentująca zróżnicowane punkty widzenia i opinie. Po
trzydziestu latach wśród obserwatorów nadal nie ma konsensu on the topic of bilansu
przemian in Germany. Pozostaje z uwagą śledzić, co przyniosą nadchodzące lata.
Ignacy Jan Klimont