Wydarzenia
z 11 listopada 2013 r. wywołały zainteresowanie nie tylko skrajnymi
ugrupowaniami, lecz także mediami i ich rolą w dzisiejszej Polsce.
W
jaki sposób informować o mniejszościach społecznych? Jak stworzyć obiektywny
przekaz w kontekście różnorodności społecznej? Z takimi problemami musieli się
zmierzyć uczestnicy debaty pt. „Etyka mediów a różnorodność społeczna”.
5 grudnia 2013 r. w
budynku Wydziału Neofilologii Uniwersytetu Warszawskiego odbyła się debata
dotycząca roli mediów i dziennikarzy wobec różnorodności społecznej,
zorganizowana przez Fundację na rzecz Różnorodności Społecznej. W panelu
uczestniczyli Piotr Pacewicz z Gazety Wyborczej, dr Ludwika Włodek ze Studium
Europy Wschodniej oraz Roman Kurkiewicz, dyskusję poprowadził Jan Świerszcz,
psycholog i działacz LGBT.
Debata została
przeprowadzona w związku z apelem, jaki Fundacja na rzecz Różnorodności
Społecznej wystosowała do mediów – Po 11
listopada: jesteście odpowiedzialni za Polskę. Podpisały się pod
nim 53 organizacje pozarządowe, wzywające media do otwartego dialogu, dojrzałej
krytyki oraz usunięcia z przestrzeni publicznej głosów pełnych uprzedzenia i
nienawiści.
W pierwszych minutach
dyskusji próbowano odpowiedzieć na pytania: Jak tworzyć przestrzeń do dialogu?
Jak przedstawiać sporne tematy? Piotr Pacewicz postawił w tej kwestii
pesymistyczną diagnozę, mówiąc, iż tradycyjne media utraciły dawne właściwości.
Drastycznie spadło czytelnictwo i artykuł na dany temat, nie załatwia już
sprawy. Dr Ludwika Włodek zwróciła natomiast uwagę, że to Facebook jest dziś najlepszym
miejscem do dyskusji, pozwala wyjść poza własne środowisko.
Debata dotyczyła też
roli oraz obecności mediów publicznych. Zdaniem Romana Kurkiewicza w Polsce
problemem jest ich nieistnienie, co związane jest z tym, że muszą walczyć o
pieniądze, a o programie decyduje współczynnik oglądalności. Apel skierowany
był więc przede wszystkim do mediów prywatnych. Kurkiewicz podkreślił jego
utopijny charakter.
Gorącą dyskusję między
panelistami i publicznością wzbudził temat udzielania głosu osobom
prezentującym skrajne poglądy. – Jeszcze nie dawno nie było programów, które
serwują widzom „seanse nienawiści”. Zapraszanie takich rozmówców do mediów legitymizuje
nienawiść, wprowadza ich do głównego nurtu. – mówiła jedna z osób zabierających
głos. Zaoponował Piotr Pacewicz, który podkreślał, że trzeba o takich osobach
pisać i przedstawiać ich poglądy. Aby ich poznać, należy oddać ich wierny
portret.
W końcu dyskusja zeszła
na wydarzenia z 11 listopada 2013 r. I w tej kwestii zdania były mocno
podzielone. Roman Kurkiewicz twierdził, że chuligani to nie tylko młodzi
chłopcy, szalikowcy i wandale, jak przedstawiają to media. Kurkiewicz zaproponował,
że wobec problemu skrajnych ugrupowań należy najpierw wymagać od siebie, zacząć
od własnych zmian, które mają wpływ na społeczeństwo. Tu pojawiła się szybka odpowiedź publiczności.
– To najtrudniejsza rzecz na świecie poczuć się odpowiedzialnym.
Ludwika Włodek
zaznaczyła, że należy o nich pisać, gdyż pod takimi zjawiskami kryją się rzeczywiste
problemy społeczne. – Skrajnych stanowisk nie należy przedstawiać, a
zapraszanie takich osób, jest dla nich reklamą, promocją. Pokazuje też nasze
przyzwolenie dla ich zachowań i poglądów. – protestowały osoby z widowni.
Na koniec padły pytania
o etykę dziennikarską. Prowadzący panel zapytał, jak kształcić młodych
dziennikarzy oraz co robić, by przekaz o różnorodności był etyczny? Głos zabrał
Piotr Pacewicz, który stwierdził, że apel uwzględnia kontekst, który ginie i
misji już w mediach zrealizować nie można. Nie znaczy to jednak, że nie należy
jej uczyć adeptów dziennikarstwa.
– Nie ma już jednego
świata i jednego filmu po dzienniku. Każdy ma to, co lubi. – stwierdziła
Ludwika Włodek.
Konieczność mówienia o różnorodnej
rzeczywistości, wszystkich jej równoprawnych częściach, staje się dziś
priorytetem. Pokazują to nie tylko wydarzenia z 11 listopada, lecz także
przeprowadzona debata. Wszak to jednym z zadań dziennikarstwa jest całościowe przedstawianie
rzeczywistości.
Partnerami
merytorycznymi debaty były: Fundacja Współpracy Polsko-niemieckiej oraz
Heinrich Böll Stiftung Warsaw. Natomiast partnerzy organizacyjni to: Zakochaj
się w Warszawie Różnorodnej, Feminoteka i Queer UW. Honorowy patronat nad
debatą objął Pełnomocnik Rządu ds. Równego Traktowania.
Tekst: Anna Stańczak
Zdjęcia z wydarzenia dostępne są na tutaj.