Po tygodniach politycznego napięcia
Niemcy mają nowego kanclerza – Friedricha Merza z CDU. Jego rząd, utworzony w
koalicji z SPD, zapowiada twardy kurs w polityce migracyjnej, znaczne
inwestycje w obronność oraz aktywniejszą rolę Berlina na arenie
międzynarodowej. Czy to początek nowej epoki w niemieckiej polityce?
Odpowiedzi szukano podczas debaty z
cyklu Forum Dialog Plus z udziałem ekspertów: Corneliusa Ochmanna, dyrektora
zarządzającego Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej, Lidii Gibadło
analityczki ds. polityki zagranicznej i europejskiej Niemiec w Ośrodku Studiów
Wschodnich i dra hab. Kamila
Marcinkiewicza, adiunkta w Instytucie Politologii UWr, wykładowcę na
Uniwersytecie w Hamburgu.
6 maja 2025 roku Friedrich Merz
został oficjalnie wybrany nowym kanclerzem Niemiec. Nie obyło się jednak bez
turbulencji – pierwsze głosowanie w Bundestagu dotyczące obsadzenia tej funkcji
zakończyło się fiaskiem, co obnażyło kruchość nowej koalicji CDU/CSU i SPD.
Dopiero drugie podejście przyniosło sukces, choć zaledwie o kilka głosów ponad
wymaganą większość. Jak podkreślił politolog dr hab. Kamil Marcinkiewicz,
świadczy to o niestabilności wewnętrznej sceny politycznej Niemiec oraz
napięciach wewnątrz samej koalicji.
W wystąpieniu inauguracyjnym
kanclerz Merz zapowiedział „radykalną zmianę kierunku” – zarówno w polityce
wewnętrznej, jak i zagranicznej. Kluczowe jej punkty to: zwiększenie wydatków
na obronność (m.in. przez utworzenie specjalnego funduszu inwestycyjnego
o wartości 500 mld euro), zaostrzenie polityki migracyjnej oraz reformy
gospodarcze i redukcja biurokracji, mające pobudzić wzrost i konkurencyjność
niemieckiej gospodarki.
Jak podkreślała analityczka OSW
Lidia Gibadło, kurs ten znajduje szerokie poparcie wśród konserwatywnej części
elektoratu, ale może napotkać sprzeciw wśród bardziej liberalnych środowisk
społecznych i wewnątrz samej SPD.
Debata nie ograniczyła się tylko do
analizy wewnętrznej sytuacji Niemiec. Dyrektor Fundacji Współpracy
Polsko-Niemieckiej, Cornelius Ochmann, zwracał uwagę na geopolityczny wymiar
zmian. Wojna w Ukrainie i rosnące napięcia w relacjach z Rosją zmuszają Niemcy
do redefinicji swojej roli w Europie. Merz już w pierwszych dniach urzędowania
zapewnił o gotowości Niemiec do obrony wschodniej flanki NATO i ścisłej
współpracy z partnerami w Europie Środkowo-Wschodniej, w tym z Polską. Ochmann
podkreślił, że Berlin musi przestać być „ostrożnym obserwatorem” i stać się
aktywnym graczem – również w obszarze bezpieczeństwa.
Uczestnicy debaty zgodnie
podkreślali też, że rząd Merza stoi przed ogromnymi wyzwaniami, zarówno
wewnętrznymi, jak i zewnętrznymi. Kamil Marcinkiewicz zauważył, że choć
koalicja CDU/CSU-SPD ma większość, to brak silnego mandatu społecznego może
utrudniać realizację ambitnych reform. Lidia Gibadło wskazała na konieczność
znalezienia równowagi między zaostrzeniem polityki migracyjnej a zachowaniem
wartości humanitarnych. Cornelius Ochmann zwrócił uwagę na potrzebę aktywnej
polityki zagranicznej i większego zaangażowania Niemiec w sprawy europejskie,
zwłaszcza w kontekście wojny w Ukrainie.
Nowy rząd w Berlinie staje wobec wyzwania
rosnącego poparcia dla skrajnej prawicy, pogłębiającej się polaryzacji
społecznej i presji międzynarodowej. Eksperci zgodnie przyznali, że najbliższe
miesiące pokażą, czy kanclerz Merz zdoła przekształcić swoje ambitne deklaracje
w realne działania. W grze jest nie tylko przyszłość Niemiec – ale i stabilność
całej Unii Europejskiej.
Spotkanie dostarczyło wszechstronnej
analizy aktualnych wyzwań politycznych w Niemczech oraz ich implikacji dla
Europy Środkowo-Wschodniej. Eksperci podkreślili znaczenie ścisłej współpracy
międzynarodowej w obliczu dynamicznych zmian geopolitycznych oraz konieczność
konsolidacji polityki Unii Europejskiej w zakresie bezpieczeństwa.
Tekst: Aleksandra Bajno
Redakcja: Agnieszka Wójcińska