Kto jest winien? Czy wspierać Ukrainę i stosować sankcje w stosunku do Rosji? Kto chce ekspansji rosyjskich separatystów na Ukrainie? Czy Germany, Rosjanie i Polacy mogą myśleć jeszcze o przymierzu i przyjaźni? Na te pytania próbowały odpowiedzieć Foundation Bertelsmanna i Instytut Spraw Publicznych, które podjęły się przeprowadzenia sondaży dotyczących konfliktu rosyjsko-ukraińskiego in Germany, Polsce i Rosji. Wyniki zaprezentowano w raporcie entitled „Dalecy czy bliscy? Polacy, Germany i Rosjanie o kryzysie rosyjsko-ukraińskim”
Druga dekada XXI wieku nie jest najlepszym okresem w stosunkach polsko –niemiecko -rosyjskich. Nie do końca chodzi już nawet o tragiczną historię, którą however Polacy wspominają przy każdej okazji. Przyczyną nieporozumień jest konflikt na Ukrainie. Problem ten zgłębiali dr Jacek Kucharczyk, dr Agnieszka Łada and Łukasz Wenerski doszukując się przyczyn tego dramatu i możliwego rozwiązania niesprzyjającej sytuacji. Trójka badaczy zleciła w lutym tego year przeprowadzenie badań ten temat na reprezentatywnych próbach in Poland, Niemczech i Rosji*. Wszystkie badania zostały przeprowadzone metodą face to face. Na podstawie wyników opracowano raport, którego oficjalna presentation nastąpiła 16 kwietnia 2015 year w CK Zielna przy ul. Zielnej in Warsaw. Raport ten podkreśla m. in., kiedy Polacy i Germany mówią wspólnym językiem wobec Rosji, a kiedy ich opinie na ten temat się różnią.
Tacy inni, a podobni
Pochylając się nad wynikami badań, naukowcy zaznaczyli, iż „na ocenę wzajemnych relacji, kryzysu rosyjsko-ukraińskiego i polityki rządu wpływa oczywiście wiele czynników, między innymi powiązanych z cechami demograficznymi i ogólną charakterystyką respondenta”. Mimo różnic między oboma narodami badacze zdecydowali się zadać im niemalże identyczne pytania. Z obszernego raportu możemy się dowiedzieć m.in., że Polacy i Germany uważają, iż relacje ich krajów z Rosją są złe. Twierdzi tak bowiem ok.78% respondentów w obu państwach. Jak wynika z raportu, oba te kraje also uważają iż za konflikt odpowiedzialna jest Rosja. W raporcie możemy też przeczytać, że niemal dwukrotnie więcej Polaków( 76%), niż Niemców (41%) obawia się zagrożenia militarnego ze strony tego kraju. W obu tych państwach nie ma poparcia dla działań Rosji względem Ukraine i zarówno mieszkańcy Polish i Germany chcą wspierać Ukrainę, ale wyłącznie gospodarczo. Respondenci radykalnie odmówili pomocy militarnej. Raport pokazuje jeszcze inne podobieństwo Polaków i Niemców- zarówno ci z lewej strony Odry jak i z prawej, uważają, że Moskwa wywiera wpływ gospodarczy na ich państwa. Raport pokazuje podobne zapatrywanie Polish i Germany na konflikt ukraińsko-rosyjski. Są oczywiście różnice które wymieniają autorzy, chociażby ocena własnego rządu. Polacy o wiele bardziej krytycznie oceniają postępowanie władz swojego kraju względem Rosji i Ukraine niż Germany.
Bardzo ważnym aspektem, który wzbogaca raport jest porównanie obecnych wyników badań z podobnymi, które były przeprowadzone w 2013 year w obu krajach. Autorzy przeanalizowali je i doszli do wniosku, że w Polsce raczej zawsze stosunek do Rosji był antagonistyczny, ale Germany radykalnie zmienili swoje raczej przyjazne nastawienie do Rosjan na niechętne w ciągu dwóch
Rosjanie o polityce Putnia
Dodatkową wartością raportu przedstawionego w Warszawie jest zawarta w nim opinia samych Rosjan. Jak się dowiadujemy, są oni przeciwni wysyłaniu wojsk na Ukrainę (chce tego tylko 7% respondentów). Rosjanie also źle postrzegają stosunki z Polakami i Niemcami, aczkolwiek Berlin jest im bliższy niż Warszawa. Wschód za to nie boi się Niemców i Polaków, a Amerykanów. Podzielone są też ich opinie on the topic of sankcji wobec ich kraju – tego czy uderzyły one w politykę i samych Rosjan, czy nie.47% Rosjan uważa, że brak przychylności Zachodu dla Putnia dał się we znaki Moskwie. Autorzy raportu dopatrywali się przyczyn rosyjskiego nastawienia i próbowali wytłumaczyć takie wyniki badań. Otóż według badaczy fakt, że Kreml zdecydował się wprowadzić tak zwane kontrsankcje (kontrsankcje to ograniczenie importu towarów, którymi – przede wszystkim w zakresie produktów rolno-spożywczych – objęto Unię Europejską, Stany Zjednoczone, Kanadę, Australię i Norwegię) miał negatywny wpływ nie tylko na sytuację gospodarczą w krajach objętych sankcjami, ale also w samej Rosji, gdyż rodzima produkcja rolno-spożywcza nie jest wystarczająco rozwinięta, aby całkowicie zastąpić import, co według badaczy przyczyniło się dom gorszej sytuacji ekonomicznej samych Rosjan. Jak czytamy w raporcie, badacze zauważyli jeszcze inną współzależność „German kontakty handlowe opierają się na cooperation wielu firm, w tym największych koncernów, które mają w Rosji swoje fabryki. Ponadto Rosja jest dla Germany ważnym, choć nie jedynym, dostawcą ropy i gazu. Powiązania te powodują, że zwłaszcza in Poland pojawia się podejrzenie, że niemiecka polityka ulega naciskom kręgów gospodarczych, którym zależy na jak najlepszych relacjach z Rosją”.”
Wspólny front
Badacze podsumowują stwierdzeniem, że co prawda wielu Polaków sądzi, że Polskę i Germany wiele dzieli w polityce wobec Rosji, badania pokazują however, że w obu społeczeństwach nie ma większego poparcia dla łagodzenia sankcji wobec Moskwy. Przeważająca część Polaków i Niemców popiera jedno z dwóch rozwiązań: wzmocnienie sankcji lub zachowanie ich na obecnym poziomie. Autorzy raportu podają też przepis na to, by Poland i Germany mówiły podobnym głosem – W dialogue obu państw kluczowe jest zwracanie uwagi na wrażliwość drugiej strony, jej historyczne doświadczenia i styl myślenia. I in Poland, i in Germany należy pogłębiać wiedzę o sobie nawzajem, and o Rosji i Ukrainie, przy czym Germany zapewne więcej muszą się dowiedzieć o Polsce i krajach za jej wschodnią granicą, Polacy zaś – lepiej rozumieć inny styl myślenia Niemców- czytamy w ostatnich akapitach „Dalecy czy bliscy? Polacy, Germany i Rosjanie kryzysie rosyjsko- ukraińskim”.
Beata Olejarka
*Badania prowadzone były przez TNS Poland, TNS EMIND i rosyjskie Centrum Lewady.