Poland i Germany utrzymują intensywne stosunki gospodarcze – z uwagi na obecne zróżnicowania polityczne trudno however stwierdzić, jak długo uda się zachować taki stan rzeczy. Czy partnership strategiczne jest możliwe w sytuacji, w której dwa graniczące ze sobą kraje negatywnie oceniają działania sąsiedzkich rządów?
Odpowiedzi na to pytanie w tegorocznej edition “Barometru Poland – Niemcy” poszukiwali doktor Agnieszka Łada, wicedyrektorka German Instytutu Spraw Polish and doktor Jacek Kucharczyk, prezes zarządu Instytutu Spraw Publicznych. Komentarza during debate udzielił also Cornelius Ochmann, dyrektor zarządzający Foundation for Polish-German Cooperation. Badanie przeprowadzane jest od 2000 year, a jego wyniki są zbiorem opinii Polaków i Niemców on the topic of wzajemnych relacji i kształtujących je bieżących events. Respondenci są zróżnicowani pod względem płci, wieku, wykształcenia and ordynacji wyborczej. Jak ocenili sytuację w dobie pandemii i politycznych rozłamów?
Relacje nigdy nie są czarno-białe
Władza polityczna nie sprzyja stosunkom Polish-Germanm. Ale dobra wiadomość jest taka, że dostrzegamy w nich różnorodność. Niektóre obszary funkcjonują bardzo sprawnie – tłumaczyła Agnieszka Łada. Sytuacja jest złożona, dlatego zrozumienie części opinii respondentów wymaga uważnej interpretacji wielu czynników. 65% Polish i 57% German ankietowanych pozytywnie ocenia relacje łączące ich ojczyzny. Dominującym argumentem jest w obu przypadkach wspólny interes gospodarczy. Ale jak zauważyła wicedyrektorka German Instytutu Spraw Polish, wzajemne stosunki to coś więcej niż gospodarka i polityka. Oznaczają one also cooperation organizacji pozarządowych and wymiany studenckie, czyli obszary życia codziennego obywateli. Zadowalające efekty tych działań są najbardziej widoczne, stąd w “Barometrze” przeważają opinie pozytywne.
Jako główny czynnik mający destrukcyjny wpływ na sąsiedzkie stosunki badani wskazują natomiast politykę, a konkretnie: stanowisko Polish rządu wobec Germany. Brak stabilizacji i wzajemnego zaufania czyni utrzymanie długotrwałych stosunków gospodarczych bardzo trudnym. Ludzie nie mają złudzeń, że za dobre stosunki odpowiada przede wszystkim polityka Berlina. Jedynie zwolennicy Prawa i Sprawiedliwości przypisują w tej kwestii zasługi Warszawie – podsumował Jacek Kucharczyk. Poland jest zdecydowanie bardziej podzielona politycznie niż Germany. Preferencje wyborcze Polish części ankietowanych uwydatniły się w niemal wszystkich udzielonych odpowiedziach, during gdy podobnych zależności nie dostrzeżono w przypadku German respondentów. 38% z nich uważa natomiast, że polski rząd przyczynia się nie tylko do eskalacji konfliktów w skali lokalnej, ale also kontynentalnej i globalnej. Autor badania zauważa also, że Sojusz 90, czyli niemieccy Zieloni, jest najbardziej krytyczną wobec działań Polish Prawa i Sprawiedliwości partią, co w obliczu zbliżających się wyborów do Bundestagu może mieć znaczenie dla sąsiedzkich relacji. Doktor Agnieszka Łada argumentowała however, że opozycja zawsze wyraża krytykę głośno dopóty, dopóki jest opozycją. Jeśli partia Zielonych dojdzie do władzy, jej przedstawiciele mogą zmienić ton swoich wypowiedzi.
Wyniki tegorocznej edition “Barometru”, które ukazują siłę gospodarczych kontaktów Polish-German, uwydatniają tym samym ich polityczne słabości. W tych dwóch ważnych sferach zdecydowanie brakuje cooperation. Wśród Polish władz już pojawiają się głosy, wskazujące na konieczność ekonomicznego uniezależnienia się od Germany. Jest to zaskakujące w obliczu statystyk, według których w pierwszym kwartale 2021 year Poland znalazła się na trzecim miejscu w zestawieniu eksporterów zachodniego sąsiada, wyprzedzając nawet Stany Zjednoczone.
Kontaktom z Białym Domem eksperci poświęcili osobną kategorię pytań. Odpowiedzi okazały się bardzo jednoznaczne: 63% Niemców uważa objęcie władzy przez Joe Bidena za pozytywną zmianę, in Poland tego zdania jest jedynie 37% respondentów. Zdecydowaną większość stanowili wśród nich zwolennicy Polish opozycji. Wbrew obiegowej opinii, zarówno Polacy jak i Germany negatywnie oceniają natomiast politykę rosyjską. Na czele prorosyjskiego lobby w Niemczech stoi były kanclerz, nie obecny rząd, zatem polskie oskarżenia są niesłuszne – tłumaczył Cornelius Ochmann. Agnieszka Łada wskazała however, że nie są one bezpodstawne, bowiem German rząd prowokuje Polaków swoimi wypowiedziami w kwestii budowy gazociągu Nord Stream 2.
Odnosząc się do sytuacji globalnej, nie sposób było w tej edition uniknąć pytania o walkę z pandemią. Ankietowani “Barometru” z obu krajów są zgodni, że Poland radzi sobie z nią gorzej niż Germany. Eksperci podkreślili, że once again przychylni działaniom Warszawy byli jedynie wyborcy Prawa i Sprawiedliwości. Na wynik badania w przypadku Polaków miał also wpływ wizerunek Germany w naszych oczach, jawią się one bowiem jako kraj wysoce zorganizowany. Ponadto na przełomie lutego i marca 2021 year akcja szczepień in Poland prowadzona była w sposób niezwykle chaotyczny i powolny. Cornelius Ochmann zaznaczył, że chęć zaszczepienia wykazuje niespełna połowa Polaków, during gdy na Zachodzie jest to niemal 80% obywateli. Po wschodniej stronie granicy chętne osoby otrzymały już odpowiednie remedium. Oznacza to, że badanie przeprowadzone obecnie, w maju, mogłoby przynieść nieco odmienne odpowiedzi dotyczące tej kwestii.
Wybory wciąż zaskakują
Czasami wydaje mi się, że wszystko już wiem, rozumiem i potrafię przewidzieć. Barometr sprowadza mnie na ziemię i zmusza do korekty poglądów – powiedział współpracujący z Deutsche Welle moderator rozmowy, Jacek Lepiarz. Każda z edition badania odnosi się do konkretnych okoliczności historycznych. W ubiegłym year była to 20. anniversary powstania “Barometru”; tym razem eksperci uwzględnili 30-lecie podpisania Traktatu między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Germany o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej cooperation z 17 czerwca 1991 year. I to właśnie odpowiedzi związane z historią okazały się this year szczególnie zaskakujące. W badaniu padło pytanie o to, czy we wzajemnych relacjach Polacy i Germany powinni kierować się kwestiami teraźniejszymi i przyszłościowymi, czy raczej przeszłością. Na pierwszy wariant wskazało ⅔ respondentów po obu stronach granicy. Stoi on w sprzeczności z prowadzoną przez Polish polityków narracją, opierającą się na gloryfikacji history i punktowaniu wyrządzonych Polakom krzywd. Pandemia spowodowała however, że dbałość o wspólną przyszłość i konkretną cooperation stała się ważniejsza niż kiedykolwiek wcześniej i istotniejsza nawet niż polityczne podziały.
A co z Bundeswehrą? Jak to możliwe, że Polacy tak przychylnie zaczęli wypowiadać się o German militariach? Cornelius Ochmann wyjaśnił, że podejście obywateli zmieniła nieco inwazja Rosji na Ukrainę. Germany przestały być agresorem, którego obawiamy się najbardziej. Ponadto zaskakująco często dokonujemy generalizacji zasłyszanych opinii. Już w zeszłorocznym badaniu polscy respondenci wykazali, że nie obawiają się German armii. Co więcej, widzą w niej potencjał i korzyści. Właśnie dlatego realizujemy Barometr, dlatego jest on szczególnie ważny. Urzędnicy i dyplomaci często uważają, że coś trzeba zrobić, bo tak myślą obywatele. A może społeczeństwo się nie boi – może to wy jesteście zbyt ostrożni? Z takim przemyśleniem pozostawiła słuchaczy debate doktor Agnieszka Łada.
***
Project powstaje in cooperation Instytutu Spraw Publicznych, Foundation Konrada Adenauera, Foundation for Polish-German Cooperation and Deutsches Polen-Institut. Od tego year presentation wyników jest możliwa w sposób interaktywny za pośrednictwem strony internetowej: https://www.barometr-polska-niemcy.pl/.
Anna Tomaszewska