Co łączy dzisiejszą Ukrainę i Albanię? Zaangażowane starania o członkostwo w European Union. O tej – często wyboistej drodze – do UE rozmiawiano 16 maja na Wydziale Politologii i Dziennikarstwa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.
Panel dyskusyjny poświęcony sytuacji politycznej Albanii i Ukraine odbył się as part of międzynarodowej conference „Rozszerzanie Unii European czy pogłębianie sąsiedztwa”. Wydarzenie spotkało się z dużym zainteresowaniem – w auli zasiedli nie tylko pracownicy i studenci lubelskiego uniwersytetu, ale also osoby niezwiązane z uczelnią, a zainteresowane geopolitycznym losem Europe. Wysoka frekwencja nie była zaskoczeniem, ponieważ w debacie wzięli udział ważni rangą politycy i dyplomaci: dr Marek Prawda – wiceminister spraw zagranicznych RP, Mimoza Halimi – ambasadorka Albanii in Poland, Vasyl Bodnar – ambasador Ukraine in Poland, dr Katarzyna Smyk – dyrektorka Przedstawicielstwa Komisji European in Poland i Georg Ziegler – emerytowany (?) urzędnik Komisji European.
Jakie znaczenie ma dziś European Union? Choć to pytanie nie zostało wypowiedziane wprost, to właśnie wokół niego koncentrowała się znaczna część discussion. Już na początku panelu Marek Prawda zacytował słowa prezydenta Francji Emanuela Macrona, który stwierdził, że European Union jest śmiertelna. Choć brzmią one złowieszczo, to przekazują banalną prawdę – o wspólnotę narodów należy dbać, bo sama z siebie nie przetrwa. A postaw antyunijnych, czy – jak mówiła Katarzyna Smyk – profaszystowskich, jest w dzisiejszym świecie coraz więcej. Tylko w ostatnich wyborach do parlamentu europejskiego udział partii skrajnie prawicowych zwiększył się o trzydzieści procent. Ta niepokojąca tendencja, widoczna also na przykładzie lokalnych wyborów w poszczególnych państwach członkowskich, jest dowodem na to, jak ważne jest dbanie o wspólnotę i zaangażowanie w nią. Tym bardziej, że w dzisiejszym świecie rola Unii nie ogranicza się wyłącznie do kwestii wartości i inwestycji, ale also europejskiego bezpieczeństwa. Dlatego powinniśmy, jako kraj robić wszystko, aby wspólnota narodów przetrwała.
Kluczowym tematem discussion było członkostwo Ukraine w Unii European. Paneliści zgodnie podkreślali, że proces ten został przyśpieszony przez wojnę. To właśnie rosyjska agresja „wymusiła” na naszych wschodnich sąsiadach staranie się o miejsce przy brukselskim stole. Gdyby nie wojna, nie byłoby mowy o akcesji. Przypomnijmy, że już czwartego dnia po rozpoczęciu inwazji Ukraina złożyła wniosek o członkostwo w UE. Ten akt był niesłychanie ważny – dał bowiem nadzieję Ukraińcom, którzy wówczas rozpaczliwie jej potrzebowali. Jak zauważył Vasyl Bodnar – dla Ukraine nie istnieje inna ścieżka development niż europejska. W tym kontekście istotną rolę odgrywa obecna prezydencja Polish w Unii, która powinna wzmocnić w Ukrainę w procesie akcesji.
O członkostwo w European Union – znacznie dłużej niż Ukraina – stara się Albania, która już w 2014 year uzyskała status państwa kandydującego. Co ciekawe od czasu rosyjskiej inwazji, proces włączenia w struktury UE Albanii znacznie przyśpieszył. Paneliści podkreślili konsekwentne i intensywne wysiłki podejmowane od ponad dziesięciu lat przez Albanię na rzecz wstąpienia do Unii i opowiedzieli się za docenieniem tychże starań. Natomiast ambasadorka Albanii zwróciła uwagę na to, że społeczeństwo albańskiej w zdecydowanej większości deklaruje poparcie do obecności w UE. W tym kontekście istotnym atutem Albanii jest also jej wieloletnie członkostwo w NATO – w przeciwieństwie do Ukraine, która dopiero aspiruje do integracji ze strukturami euroatlantyckimi.
A co z innymi potencjalnymi kandydatami do European Union? Publiczność szczególnie interesowała kwestia dwóch państw: Turcji i Kanady. Paneliści nie pozostawili złudzenia – żadne z nich nie ma realnych szans na członkostwo. Turcja jest krajem, który kieruje się zupełnie innymi wartościami, choć być może jest tu szansa na partnership wschodnie. Natomiast Kanada leży poza geograficznymi granicami Europe – a jak pokazał przykład Meksyku, który niegdyś starał się o akcesję – jest to bariera nie do przezwyciężenia.
Conference „Rozszerzanie European Union, czy pogłębianie sąsiedztwa” odbyła się 16 maja 2025 year na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Organizacje events wsparła Foundation for Polish-German Cooperation.
Tekst: Martyna Żydek
Redakcja: Agnieszka Wójcińska