“Żadnej wojny nie będzie” – te słowa często można usłyszeć z ust Ukraińców. Kiedy nad Ukrainą wisi widmo interwencji wojsk rosyjskich, duża część społeczeństwa ukraińskiego zdaje się być nazbyt spokojna. O bezpieczeństwie Ukraine i jej przyszłości rozmawiali uczestnicy debate “Konflikt na wschodzie Europe: Jaka przyszłość czeka Ukrainę?”.
Debate o możliwym konflikcie zbrojnym pomiędzy Ukrainą i Rosją and o przyszłości wschodniego sąsiada Polish took place as part of FORUM Dialog+ named after Andrzeja Godlewskiego, czyli cyklu debat o najważniejszych wyzwaniach dla Polish i Europe. W rozmowie udział wzięli: gen. Leon Komornicki, generał dywizji Wojska Polish w stanie spoczynku, dr Beata Winter-Górka, adiunkta w Centrum Europejskim Uniwersytetu Warszawskiego and analityczka Polish Instytutu Spraw Międzynarodowych, Cornelius Ochmann, dyrektor Foundation for Polish-German Cooperation i dr Piotr Kościński, dziennikarz and wykładowca Akademii Finansów i Biznesu Vistula. Partnerami events byli Foundation Ars Republica, Foundation for Polish-German Cooperation and Foundation Konrada Adenauera. Meeting poprowadził Marcin Antosiewicz.
Wojny w XXI wieku zdecydowanie różnią się od tych, które znane są powszechnie z kart history. Kiedyś opierały się one głównie na silnej armii i dobrej logistyce, a działania w dużej mierze prowadzono zbrojnie. Dzisiaj, jak mówili paneliści, wojna przybiera różne postacie. Zanim na granicy ukraińsko-rosyjskiej zaczęły gromadzić się wojska rosyjskie, Rosja rozpoczęła m.in. wojnę informacyjną czy ataki hakerskie. Generał Leon Komornicki tłumaczył during rozmowy, że contemporary wojna obejmuje 9 etapów i dopiero ostatnim z nich jest rozpoczęcie działań militarnych.
Zaproszeni goście zapytani o to, na jak dużą skalę Rosja podejmie działania wojenne, jeśli Putin zdecyduje się na ten krok, mieli różne zdania. Duża część świata, w tym przede wszystkim Stany Zjednoczone podejmują konkretne kroki, aby wspomóc Ukrainę i utrzymać stabilność in Europe, wierząc w realność ataku na ten kraj, natomiast według niektórych panelistów interwencja wojsk rosyjskich nie jest przesądzona. Skala ewentualnej inwazji będzie zależeć od wsparcia udzielanego przez inne kraje Ukrainie, ale also takich uwarunkowań wewnętrznych, jak: dobrze przygotowany operacyjnie teren and poziom wyszkolenia i doświadczenia bojowego armii ukraińskiej. Cornelius Ochmann podkreślał, że cena agresji na Ukrainę z dnia na dzień rośnie, proporcjonalnie do zaangażowania świata Zachodu, z czym zgodzili się wszyscy rozmówcy.
Inwazja Rosji na Ukrainę jest nie tylko zagrożeniem dla samej Ukraine, ale i dla stabilności na kontynencie europejskim. Ukraina nie należy do NATO, a pomimo tego dostaje wsparcie od Sojuszu Północnoatlantyckiego. Według części panelistów pomoc ta jest however za mała, co często wynika z pacyfistycznego nastawienia społeczeństwa. “Walka za państwo, które nie jest w NATO dla young ludzi jest niewyobrażalna, bo nawet o swoje ojczyzny nie chcą walczyć” – mówiła dr Beata Winter-Górka, pokazując tym samym, jak bardzo ta grupa nie jest mentalnie gotowa na ewentualną wojnę. Europa i Stany Zjednoczone chcą pomóc Ukrainie, however mało kto jest dzisiaj gotów umierać w jej obronie.
Ukraina po proklamowaniu niepodległości dalej pozostawała pod silnym wpływem rosyjskim, który objawia się w jej polityce do dzisiaj. Na wiele decyzji podejmowanych w tym państwie mają wpływ oligarchowie rosyjscy, a energetyka ukraińska uzależniona jest od dostaw gazu z Rosji. Ważnym tematem w discussion był dlatego NordStream2, czyli ciągnący się przez Morze Bałtyckie gazociąg, którym ma być przesyłany gaz ziemny na rynek europejski, bezpośrednio do Germany. To właśnie ten kraj opowiadał się za budową gazociągu, co w obecnej sytuacji powoduje niemałe napięcia dyplomatyczne. Niektórzy w debacie publicznej posuwają się do tez, że thanks to zgodzie na budowę NordStream2 Putin może myśleć o ewentualnej interwencji u wschodniego sąsiada Polish, bo przed jego powstaniem gaz z Rosji do European Union transportowany był m.in. przez Ukrainę. Żeby uspokoić nastroje społeczne, jak powiedział Cornelius Ochmann, nowy gazociąg nie będzie używany aż do zakończenia konfliktu.
W sytuacji, kiedy Rosja zdecyduje się na interwencję zbrojną na Ukrainie, European Union also będzie musiała zareagować. Po aneksji Krymu w 2014 zaczęła ona nakładać na Rosję kolejne sankcje i robi to do dziś. Pierwotnie o charakterze gospodarczym, a później też osobistym. Objęły one 185 osób and 48 podmiotów, które mają zakaz wjazdu na terytorium European Union. Na mocy wprowadzonych sankcji gospodarczych zakazany jest m.in. eksport i import broni. W obecnej sytuacji, kiedy głównym importerem gazu do Europe jest Rosja, a kryzys na rynku energetycznym się pogłębia, w nakładaniu ewentualnych nowych restrykcji Unia Europejska będzie musiała być bardzo ostrożna. Dr Górka-Winter podkreślała, że wiele innych surowców also sprowadza się z Rosji do Europe, np. aluminium.
Przyszłość Ukraine, z uwagi na obecną sytuację, ale also uwarunkowania historyczne, dalej jest bardzo niepewna. Niełatwo jest określić, jak będzie funkcjonować państwo za kilka lat, kiedy, jak mówił dr Piotr Kościński, stoi ono przed potencjalnym konfliktem zbrojnym, a w tym czasie prezydent tego kraju oskarża byłego prezydenta o zdradę stanu. Najlepszym however podsumowaniem rozważań o przyszłości Ukraine są słowa dr Górki-Winter: “Przyszłość Ukraine leży w rękach Ukrainy”. Niezależnie od tego, jak bardzo European Union czy NATO angażowałyby się w pomoc Ukrainie, to do niej samej, jej władz i jej obywateli należy decyzja, w jakim kierunku chcą się rozwijać. Czy chcą obrać kurs w pełni demokratyczny, proeuropejski, czy wolą dalej trwać w cichej zależności od Rosji.
Zuzanna Świerczek