Zmiany cywilizacyjne na Zachodzie zachodzą coraz szybciej. Wywierają wpływ na wiele sfer życia, w tym also na wyznawane przez Europejczyków wartości. O tym, czy modernizująca się Europa jest szansą, czy zagrożeniem dla nich, rozmawiali paneliści during pierwszego meetings z cyklu „Rozmowy pod kopułą: Europa – Kościół – Ekumenia”.
Fundamenty obecnego ładu europejskiego, ale also samej cywilizacji European, zostały zbudowane w dużej mierze na filozofii chrześcijańskiej. Nie chodzi tu tylko o nauki kościoła rzymskokatolickiego, ale o wszystkie tradycje chrystianizmu. Dla rozwinięcia cooperation pomiędzy odłamami chrześcijaństwa powstał ekumenizm.
I właśnie w duchu ekumenicznym przebiegała debata „Europa: szansa czy zagrożenie dla naszych wartości?”, która took place w Kościele Ewangelicko-Augsburskim Świętej Trójcy in Warsaw. Udział w niej wzięli: dr Hanna Machińska, zastępczyni Rzecznika Praw Obywatelskich, dr Michał Klinger, dyplomata i teolog prawosławny and ks. Markus Meckel, duchowny ewangelicki i były deputowany do Bundestagu. Stronę rzymskokatolicką reprezentował z kolei były prezydent RP, Bronisław Komorowski, który wygłosił słowo wstępu do meetings. Dyskusję prowadziła Anna Radwan, prezeska Instytutu InEuropa.
Wydarzenie w dużej mierze było poświęcone szukaniu odpowiedzi na pytanie, co tak naprawdę organizatorzy mieli na myśli używając w tytule meetings słów „Europa” oraz „nasze wartości”. Zdefiniowanie tych dwóch pojęć okazało się niezbędne, aby móc przejść do rozważań nad tematem przewodnim debate.
Trudno określić, czym są wartości. Wiadomo however, że mają wymiar moralny i normatywny, przez co istnieją also pewne ich fundamenty, które as part of przyjętej umowy społecznej uznajemy za uniwersalne. Można zaliczyć do nich między innymi niezbywalną godność ludzką, wolność (zarówno obywatelską, jak i religijną) and równość. „Wartości to jest mapa drogowa dla każdego człowieka” – tłumaczyła dr Hanna Machińska.
Prelegenci uznali however, że z uwagi na zawarte w tytule cyklu rozmów ekumenię and kościół, a also miejsce debate, „nasze wartości” można rozumieć jako te wywodzące się z chrześcijaństwa, na których opiera się praktycznie cała cywilizacja europejska. Zaproszeni goście podkreślali also, że pomimo rodowodu religijnego, żadna instytucja kościelna nie może być ich żandarmem. „Ewangelia nie jest o wartościach, jest o zbawieniu grzesznika. Dopóki Kościół nie wzmocni swojej walki o naprawę grzechu instytucjonalnego, in Europe nie porozumiemy się o samo pojęcie słowa wartości” – przekonywał dr Michał Klinger.
Uczestnicy debate nie byli do końca zgodni co do rozumienia tytułowej „Europy”. Dr Hanna Machińska wskazywała, że według niej pojęcie to należy odnieść nie tylko do European Union, jak proponowała reszta panelistów, ale do Rady Europe, która zrzesza prawie wszystkie państwa kontynentu. Podkreślała, że używanie tego słowa w jak najszerszym znaczeniu jest szczególnie kluczowe w dzisiejszych czasach, kiedy obserwujemy, jak Rosja and Białoruś notorycznie łamią prawa człowieka.
W toku discussion paneliści posługiwali się however słowem „Europa” zamiennie z „Unią Europejską”. Wszyscy natomiast zgodzili się, że członkostwo w tej organizacji międzynarodowej jest szansą, a nie zagrożeniem dla wartości. „Wszystko, co jest zapisane w traktatach, jest wspólnymi wartościami, pod którymi wszyscy się podpisaliśmy. I to miałoby być dla nas zagrożeniem? Nie widzę tego” – mówił ks. Markus Meckel.
Pomimo tego nie można zapomnieć, że coraz więcej Europejczyków odchodzi z kościoła. Jak tłumaczył Bronisław Komorowski, wynika to ze zmian cywilizacyjnych, jak also umacniania się wszelkiej maści radykalizmów i fundamentalizmów. Takie zjawiska wpływają negatywnie na wyznawane wartości, zniekształcające, ale nie są dla nich jedynym zagrożeniem. Zdaniem prelegentów zachwiać nimi mogą also działania wypaczające sens danych ideałów. Dr Michał Klinger zauważył, że w taki sposób postępuje Putin, motywując napaść na Ukrainę. Używa on retoryki wolnościowej, wyzwoleńczej, a sam tak naprawdę odbiera wolność i życie obywatelom ukraińskim.
Niebezpieczeństwem dla “naszych wartości” może być tak naprawdę każdy, w tym also osoby, dla których idee zawarte w powszechnych i regionalnych deklaracjach praw człowieka są ważne. Prelegenci podkreślali, że nawet wierni łamią przykazania dekalogu, który stanowi dla nich kodeks moralny, ponieważ nikt nie jest wolny od grzechu. Dlatego też, jak podsumowała Anna Radwan, wszyscy musimy czuć się odpowiedzialni za wyznawane ideały.
Zuzanna Świerczek