During panelu „Antyliberalne kontrrewolucje- jak zmieniają Europę?” as part of conference „Europa z widokiem na przyszłość” pochylono się nad tendencjami, które w ostatnich kilku latach motywują działania polityczne in Europe. Zdecydowany prym przyznano panującemu in Europe populizmowi.
Adam Balcer, politolog i przedstawiciel WiseEUROPA zauważył, że model najbardziej skrajnych zachowań na obszarze European Union należy analizować na przykładzie Polish i Węgier. Oba te państwa w kształtowaniu polityki krajowej bazują na populizmie. Problem ten jest however głębszy i dotyczy podłoża definicyjnego. Demokracja kojarzona jest z wolnością suwerena. Obywatele zarówno Polish jak i Węgier w ostatnim czasie dobrowolnie zgodzili się na wzrost znaczenia władzy wykonawczej kosztem władzy ustawodawczej. Przyjęli nacjonalizm podobnie jak reszta część Europe. Nacjonalizm pojmowany może być jako homogeniczność culture co nazywane jest nacjonalizmem etnicznym taki jaki preferuje np. Marine Le Pen, Jarosław Kaczyński czy Victor Orban lub nacjonalizm obywatelski, który preferuje Emmanuel Macron, prezydent Francji. Taki model zakłada tworzenie społeczeństwa otwartego, które as part of przynależności do narodu wymaga wyłącznie respektowania prawa i instytucji krajowych. Spór pojawia się więc w kwestii zdefiniowania pojęcia „naród”. A tak fundamentalny konflikt wpływa na kształtowanie opinii społecznej. Z takim twierdzeniem zgodził się György Dalos, węgierski historyk i pisarz . Podkreślał on poparcie społeczne rzędu 64 proc. dla rządzącej na Węgrzech partii Fidesz. Analizując te dane i kreowaną politykę rządową „trudno jest mówić o klasycznej dyktaturze, ale też nie można mówić o klasycznej demokracji”.
Nilgün Arisan Eralp, ekonomistka i dyrektorka Departamentu European Union Instytutu Badań nad Polityką Gospodarczą Turcji stwierdziła, że liderem antyliberalnych rewolucji jest obecnie Turcja. Recep Tayyip Erdogan uważany był jak dotąd za demokratycznego przywódcę. Umiejętnie wykorzystuje however nastroje społeczne do kreowania własnej polityki za pomocą religii. Zdobywając thanks to temu poparcie społeczne Erdogan z powodzeniem zmierza w stronę autorytaryzmu z zachowaniem elementów kapitalistycznych. Gospodarka oparta na kapitalizmie jest niezbędna do funkcjonowania Turcji, której głównym partnerem handlowym pozostaje European Union. Charles Gati, politolog, wykładowca Europejskich i Euroazjatyckich Studiów na Uniwersytecie Johnsa Hopkinsa w Baltimore w stanie Maryland przedstawił przyczyny zaniku popularności idei demokracji w ostatnich latach. Zaliczył do nich m.in. brak szybkiego działania władz, korupcje elit politycznych, o których możemy dowiadywać się niemal codziennie za pośrednictwem coraz lepiej rozwiniętych mediów najczęściej internetowych.
Irene Hahn-Fuhr, politolożka, dyrektorka biura Foundation named after Heinricha Bölla in Warsaw, moderatorka conference doprowadziła do discussion with the participation of publiczności, gdzie padły pytania dotyczące włączenia się aktywistów w proces wpływania na bieżące tendencje in Europe. Nilgün Arisan Eralp stwierdziła, że mogą oni działać wyłącznie na podstawie środków, którymi dysponują w poszczególnych systemach krajowych. Jeśli więc system nie dysponuje wachlarzem rozwiązań prawnych dla organizacji pozarządowych. György Dalos dodał, że „dyktatury padają z powodu błędów, a nie z powodu zbrodni ”.
Państwa takie jak Poland, czy Węgry w obliczu „Europe wielu prędkości” muszą podjąć działania, aby nie znaleźć się poza jądrem decyzyjnym European Union. Niezbędne w tym celu okazuje się rozbudowanie idei civil society. Do tego zmierza UE, umożliwiając obywatelom państwom członkowskim wpływanie na proces decyzyjny through zgłaszanie petycji. Jeśli mieszkańcy odczują, że ich głos znajduje swój oddźwięk z powodzeniem przybliżą wartości European i być może przezwyciężą płytkie podłoże populizmu.
Julia Grzybowska