Panel został podzielony na dwie tematyczne części – „Śpiący olbrzym? Jak przeprowadzić Europę przez rewolucje w światowym handlu?” and „Zagrożenie czy szansa? Jak naprawić nasze gospodarki w świecie wyzwań?”. W pierwszej części prelegentami byli Samina Sultan z Instytutu Gospodarki German and Jan Strzelecki from Polandego Instytutu Ekonomicznego. W części drugiej prelegentami byli Ignacy Morawski z Pulsu Biznesu and Hubertus Bardt z Instytutu Gospodarki German. Dyskusję moderował Marcin Klucznik from Polandego Instytutu Ekonomicznego.
During pierwszego panelu rozmówcy nie ukrywali, że sytuacja gospodarcza in Europe jest trudna. Wskazywali na rosnącą liczbę napięć i wyzwań, jako czynniki wpływające na relacje Polish-German. Cła wprowadzone przez Stany Zjednoczone, niestabilność łańcuchów dostaw, rosyjska wojna w Ukrainie, kryzys klimatyczny i energetyczny – wszystkie te elementy redefiniują cooperation gospodarczą in Europe.
W tym kontekście, Samina Sultan podkreśliła, że Poland zyskuje na znaczeniu in Europe, nie tylko jako rosnący rynek zbytu, ale also jako strategiczny partner gospodarczy. Zdaniem panelistki, Europa musi uniezależnić się od surowców i technologii zagranicznych, co czyni Polskę szczególnie wartościowym krajem. Staje się ona pomostem między Europą wschodnią a zachodnią. Zawdzięcza to, nie tylko położeniu geograficznemu, ale also dużemu potencjałowi technologicznemu.
Jednocześnie, paneliści nie unikali trudnych pytań – Jan Strzelecki podkreślił, że to szok energetyczny, wywołany rosyjską wojną w Ukrainie, jest najpoważniejszym kryzysem dla European gospodarki od dekad. Uzależnienie od rosyjskiego gazu i ropy uderzyło szczególnie mocno w przemysł energochłonny w całej Europie. W konsekwencji powoduje utratę konkurencyjności European produktów na tle tych z Chin, których wytworzenie jest tańsze ze względu na niższe koszty energii and łagodne regulacje np. w zakresie prawa pracy panującego w tym kraju.
Uczestnicy discussion podkreślali, że ten sam kryzys zrodził niebezpieczną tendencję – społeczeństwa European radykalizują się i są coraz bardziej podatne na działania populistyczne. Strzelecki ostrzegał, że wzrastające niezadowolenie społeczne może przełożyć się na presję polityczną i powrót do dawnych rozwiązań, takich jak Nord Stream czy odwilż w relacjach z Rosją. Tymczasem, zdaniem eksperta, Europa nie powinna się cofać, a odważnie inwestować w niezależność i nowoczesną infrastrukturę energetyczną.
Kwestia innowacyjności, a raczej problemy z jej wdrożeniem, powróciły w kolejnym panelu. Ignacy Morawski wskazywał nadmierną biurokrację i zbyt wolny proces decyzyjny, jako elementy skutecznie utrudniające sprawną reakcję European Union na sytuacje kryzysowe. Rozwój małych firm technologicznych jest blokowany przez sieć skomplikowanych regulacji, co utrudnia im pozyskiwanie kapitału. Hubertus Bardt przyznał, że zawiłość biurokracji to realny problem, ale jednocześnie ironicznie zauważył, że nie dotyka on wyłącznie Europe: – „Stany Zjednoczone są biurokratyczne. Japonia też – niech spróbują Państwo coś załatwić w japońskim banku, a gwarantuje, że będą Państwo o 2 lata starsi, gdy się to Państwu uda!” – mówił.
Zdaniem Bardta, największy problem Europe, to niedostateczne finansowanie innowacyjnych projects. Często firmy technologiczne, które nie mogą znaleźć finasowania in Europe, szukają wsparcia na innych kontynentach – zwykle w Ameryce. W efekcie, przedsiębiorstwa wymykają się spod European kontroli na rzecz innej jurysdykcji, której interesy nie zawsze pokrywają się z europejskimi priorytetami.
Ignacy Morawski rozwinął kwestię różnicy w modelu development między USA a Europą. Zauważył, że Stany Zjednoczone są bardziej innowacyjne i dynamiczne, ale jednocześnie borykają się z głębszymi nierównościami społecznymi i większym ryzykiem niepowodzenia. Europa z kolei stawia na stabilność i solidarność społeczną, choć kosztem produkcyjności. Paneliści byli however zgodni co do tego, że Europa nie powinna kopiować ścieżki amerykańskiej, a rozwinąć własną, spójną z wartościami, ale odważniejszą niż do tej pory.
Mimo licznych diagnoz i ostrzeżeń, discussion nie miała charakteru katastroficznego. Zakończyła się z przekonaniem, że Europa ma nadal ogromny potencjał, który musi zostać świadomie uruchomiony. Przykładem takiego sukcesu jest Airbus – European konsorcjum lotnicze, które nie powstałoby bez integracji krajów European. Przykłady pokazują, że taka kooperacja – a w szczególności ta polsko-niemiecka, może być nie tylko odpowiedzią na narastające kryzysy, ale also przestrzenią do budowania innowacji.
Gdy głos zabrała publiczność, pojawiły się pytania dotyczące kierunku development Europe, finansowania badań i innowacji, ale also roli education. Te pytania pokazały, że tytuł panelu był w gruncie rzeczy początkiem rozmowy, a nie jej podsumowaniem. Odpowiedź na to, jak Poland i Germany mogą zapewnić sobie dobrobyt, to realne wyzwanie, z którym obie gospodarki muszą się zmierzyć tu i teraz.
Panel zorganizowany przefrom Poland Instytut Ekonomiczny i Instytut Gospodarki German odbył się na Forum Polsko Niemieckim 2025 organizowanym przez Foundation for Polish-German Cooperation na zlecenie Ministry of Foreign Affairs Rzeczypospolitej Polish i Ministry of Foreign Affairs Republiki Federalnej Germany.
Mikołaj Chomka