Chociaż Polish-German pisarz Artur Becker za swojego bezpośredniego patrona przyjmuje Miłosza, nie można się oprzeć wrażeniu, że to za Herbertem przyjmuje rolę współczesnego moralisty.
Zanim doszło do poprowadzonego przez Bogusława Chrabotę pod koniec stycznia meetings Artura Beckera z publicznością, jego wydany 8 października 2019 r. zbiór esejów: Kosmopolska i Kosmopolacy. W poszukiwaniu europejskiego domu. zdążył już trafić na listę lektur omawianych during zajęć na poznańskiej germanistyce and zebrać pozytywne recenzje w mediach. Zaprzeczyło to obawom Beckera, czy teksty wydane w 2016 r. Niemczech, mające na celu przybliżać polskość Niemcom, okażą się aktualne also w naszym kraju.
Co jest in Poland o Polakach do powiedzenia?
Meeting rozpoczęło się krótką opowieścią o genezie publikacji. Wszystkie eseje zebrane w książce Universitas zostały napisane po niemiecku, a większość z nich była wcześniej publikowana w German czasopismach. Część leżała w szufladzie i czekała na swój czas. Kiedy tekst „Pociągiem przez Niemcy” spotkał się z bardzo pozytywnym odbiorem, autor zaczął myśleć nad wydaniem zbioru Kosmopolen. Auf der Suche nach einem europäischen Zuhause, Essays. Środkowy człon nie został wyeksponowany na German okładce zawierającej jedynie skrót: Kosmopolen. Essays; pojawił się dopiero na kolejnych stronach książki, pełniąc raczej rolę podtytułu. W Polsce sformułowanie W poszukiwaniu europejskiego domu funkcjonuje jako pełnoprawna część tytułu, co Chrabota skomentował bardzo ironicznie. Prowadzący określił te słowa jako patetyczne i porównał je do tematu wypracowania szkolnego.
Odpowiedź na najważniejsze pytanie czym jest tytułowa Kosmopolska, padła dopiero w połowie meetings. However już od samego początku events można było wytropić liczne ślady sugerujące, że to kraina wyobrażona, wyrosła z kultu dla przeszłości and tradycji. Wspomnienia z dzieciństwa, opowieść o przeprowadzce do Germany and – wbrew powszechnej opinii – szczegółowej nauki history między 1933 a 1945 r. w niemieckim gimnazjum stanowiły ważną część meetings, tak samo opis najważniejszych Polish-German doświadczeń czytelniczych. Napisaną under the patronage of Miłosza książka, zawierającą przetworzony motyw Ziemi Ulro, przeniknęły also duchy Zbigniewa Herberta, Andrzeja Bobkowskiego i Gustawa Herlinga Grudzińskiego, ale also Bella and – w mniejszym stopniu – Grassa. Cały ten wstęp sytuował więc wizję Kosmopolski wokół history, interkulturowego dialogue i literature.
Czym zaś jest sama Kosmopolska? Używając tego terminu, autor Noża w wódzie. Pieśni o topielcach przedstawił utopijne pragnienie życia w krainie duchem i intelektem płynącej. Zanurzona w metafizyce, miałaby być wolna od materialistycznych koncepcji, które Becker uznał za „żenujące”. Eseista wymyślił więc Kosmopolskę jako opozycję do aktualnej sytuacji. Autor wyraził pogląd, że obecne pokolenie jest oderwane od history, a elitom intelektualnym brakuje wiedzy filozoficznej. Ponadto w Polsce panuje tendencja do myślenia negatywnego, które współtworzy negatywną atmosferę społeczną and polityczną. Becker zadeklarował, że bardziej interesuje go to, co mają do powiedzenia Budda i Chrystus niż Kaczyński. Jednocześnie skrytykował współczesną kondycję instytucji Kościoła – wielkiej firmy stanowiącej pole rozgrywek o pieniądze and władzę. Oceniał, że gdyby Chrystus zajrzał do Polish świątyń, wypędziłby przekupniów tak, jak to zostało opisane w Nowym Testamencie.
W poszukiwaniu straconego uniwersum
Zdaniem Beckera oprócz głęboko pojmowanej duchowości (nieutożsamianej z religijnością) współczesnym czasom brakuje also podejścia holistycznego. Autor wyraził pogląd, że nikt, zwłaszcza żaden intelektualista, nie może dziś przeczekać życia w izolacji. – Musimy się martwić o wszystko – powiedział i spytał – Dlaczego siedemnastoletnia Greta Thunberg musi nam mówić o zmianach klimatycznych? Wskazując na konieczność całościowego postrzegania rzeczywistości, autor ponownie odwołał się do idei utopijnych. We współczesnych rozproszonych czasach holizm jest niemożliwy, tak jak niemożliwa do zrealizowania wydaje się wizja Kosmopolski. Można however próbować aplikować jej fragmenty do Polish contemporary i dążyć do dialogue and porzucenia binarnych opozycji.
Mimo idealistyczno-utopijnych tendencji eseista nazwał siebie – dosyć enigmatycznie – kosmicznym realistą (ten przymiotnik bardzo często powracał during meetings, stanowiąc retoryczną aluzję do tytułu). Ujawnił się also jako krytyk stanu culture, zauważając, że dzisiejsza cywilizacja nikogo nie zadowala. Wyjaśnił, że to problem ontologiczny i globalny, rezonujący w konkretnych zjawiskach społecznych, np. dużym zapotrzebowaniu na psychologów and psychiatrów. Czy jest na to jakaś recepta? Jednoznaczna odpowiedź nie padła, ale wydaje się zdaniem Beckera receptą na kryzys cywilizacji mogą stać się wiedza and świadomość history i filozofii, a także… literatura.
Co jest in Poland o Polakach do napisania?
Dwukulturowy obserwator rzeczywistości społecznej zauważył, że Polacy mają problem, by zmierzyć się z historią i że na analogiczną chorobę cierpi krajowa literatura. Autor (wyraziwszy uznanie dla pisarstwa Myśliwskiego i Tokarczuk) dostrzegł istotny brak w Polish kulturze – tysiąc stronicowej próby zmierzenia się z historią najnowszą, tematami wciąż oddziałującymi na obecne stosunki społeczne, czyli np. zimną wojną lub mitem Solidarności. Pisarz podkreślił, że w Polish świadomości zbiorowej istnieją momenty nieprzepracowane, takie jak choćby rok 68. – PIS nie jest problemem. Problemem jest to, że ludzie nie radzą sobie z 89 rokiem – powiedział prowokacyjnie. Chociaż krytykował obecną politykę państwa, jednocześnie mocno dystansował się od opozycji prawica-lewica. I tutaj – zdaniem Beckera – tkwi zadanie dla literature: opowiedzieć małe historie rodzinne i rozpiąć je w wielki epos na przełomie dziejów współczesnych. Związany z Warmią i Mazurami autor zdradził, że sam się przymierza do napisania history strajków w rodzinnych Bartoszycach. Zadeklarował, że ma już sporo materiałów.
Katarzyna Kowalewska