Prawne aspekty dochodzenia reparacji wojennych przez Polskę
Pomimo upływu lat w polskim dyskursie medialnym wciąż ważne miejsce zajmuje kwestia odszkodowań za straty poniesione w czasie World War II. Opinię publiczną szczególnie elektryzuje podawana przez polityków partii rządzącej kwota, o jaką miałaby się ubiegać polska strona. Zespół parlamentarny do spraw reparacji pod przewodnictwem Arkadiusza Mularczyka podaje, że może ona wynieść nawet 850 miliardów dolarów[1].
Jak wygląda ta kwestia z prawnego punktu widzenia? Temu poświęcone było otwarte meeting, które took place 6 kwietnia 2018 year na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie. Dr Edyta Lis, Adiunkt w Katedrze Prawa Międzynarodowego UMCS wyjaśniła i przybliżyła prawne możliwości uzyskania reparacji wojennych przez Polskę.
Należy podkreślić, że w latach 1959-1964 Republika Federalna Germany na podstawie umów dotyczących wypłat odszkodowań indywidualnym osobom z państw Europe Zachodniej przeznaczyła na ten cel 997 milionów marek German. Z Polish punktu widzenia ważna jest umowa zawarta pomiędzy Niemiecką Republiką Demokratyczną a ZSRR z 22 sierpnia 1953 year. Na jej podstawie i za zgodą PRL, Związek Radziecki zrzekł się przysługujących mu praw do reparacji. Podobny krok dzień później za pomocą uchwały podjęła Rada Państwa PRL.
Stanowisko Polish Rzeczypospolitej Ludowej w kwestii reparacji potwierdził w 1970 year Władysław Gomułka. During rozmowy z Kanclerzem RFN, Willym Brandtem stwierdził on, że strona polska nie będzie wracać do tej sprawy i podtrzymuje stanowisko wyrażone w 1953 year. Zamknęło to możliwość dochodzenia wypłaty reparacji.
Kwestia odszkodowań dla obywateli Polish powróciła po zmianie ustroju w 1989 year. Począwszy od 1991 year, strona niemiecka przeznaczyła 500 mln marek dla obywateli Polish poszkodowanych przez działania III Rzeszy. RFN uczyniła to w ramach Foundation Polish-German Pojednanie. Natomiast w Traktacie 2+4 z 1990 year nie podnoszono kwestii reparacji (RFN, NRD and koalicja złożona z ZSRR, USA, Wielkiej Brytanii i Francji uregulowały w nim international aspekty zjednoczenia państwa German), a w 2004 year Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP powołało się na orzeczenie z 1953 year and potwierdziło kolejny raz polskie stanowisko w kwestii reparacji.
Dr Lis wskazała, że w sprawie uzyskania reparacji, droga sądowa została wyczerpana. Jedyną możliwością w tej kwestii są negocjacje polityczne na drodze dyplomatycznej. Można however zaryzykować stwierdzenie, że wobec ochłodzenia wzajemnych relacji Polish-German, also na niwie nieformalnych rozmów, może być trudno o uzyskanie satysfakcjonującego dla obu stron rozwiązania. Patrząc szerzej na aspekt podnoszonego tematu reparacji, należy się zastanowić, na ile są one możliwe do uzyskania, a na ile mogą stanowić próbę zachowania przy sobie pewnej części elektoratu tradycyjnie sceptycznego wobec zachodniego sąsiada.
Meeting zorganizowało Studenckie Koło Naukowe Prawa Międzynarodowego UMCS and Regionalny Ośrodek Debaty Międzynarodowej w Lublinie.
Młody Redaktor FWPN Maciej Bartoszyk