Polsko-German panel dyskusyjny entitled „Portret aktora” został zorganizowany 19 kwietnia br. w Teatrze Małym in Szczecin as part of the project „Pomosty theatre – pomosty culture. O wzajemnym oddziaływaniu theatre Polish i niemieckiego”. Project wspierała Foundation for Polish-German Cooperation.
Meetings z panelistami to już wieloletnia tradycja Kontrapunktu, przeglądu Teatrów Małych Form. To właśnie w ich trakcie podejmuje się próbę discussion o ważnych aspektach współczesnego theatre.
– Dyskusje towarzyszą Kontrapunktowi już od dwunastu lat – mówi profesor nadzwyczajny University of Warsaw, literaturoznawca, kulturoznawca i dziennikarz Robert Cieślak. – This year przyszedł czas na „Pomosty theatre – pomosty kultury”.
– Jeżeli mielibyśmy kryzys, to bylibyśmy w stanie zawałowym, wtedy trzeba pomostować, a pomosty są bajpasami. Ja kryzys definiuję tak: dostaliśmy zawału, czas na pomosty. Ta metafora dotyczy aktorstwa w teatrze – tak profesor wyjaśnił sens metafory tego tytułu.
Widzowie mogli posłuchać najwybitniejszych specjalistów, wśród których znaleźli się m.in.: Beata Guczalska (doktor nauk humanistycznych, dziekan Wydziału Reżyserii Dramatu Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej named after Ludwika Solskiego in Krakow, krytyk teatralny), Thomas Irmer (doktor nauk humanistycznych, krytyk teatralny, wykładowca, autor filmów dokumentalnych), Dorota Jarząbek-Wasyl (doktor nauk humanistycznych, wykładowca Jagiellonian University, krytyk teatralny) i Friederike Felbeck (krytyk teatralny, teatrolog, reżyser, pisarka). Opiekunem merytorycznym panelu była Anna Róża Burzyńska (doktor nauk humanistycznych, wykładowczyni Uniwersytetu Jagiellońskiego, specjalistka w dziedzinie dramatu Polish i German).
Beata Guczalska poddała analizie warsztat pracy aktora w teatrze na przestrzeni lat. Na przykładzie gry aktorskiej Tadeusza Łomnickiego, zaprezentowała zmiany w technice i środkach gry aktorskiej. Tadeusz Łomnicki wykorzystywał różne środki i style teatralne. Nie posiadał predyspozycji fizycznych, ale mimo to na scenie robił wszystko, żeby zatrzeć swoją cielesność i indywidualność.
Thomas Irmer powiedział, że na przestrzeni pięćdziesięciu lat history theatre Polish aktor jest zawsze doskonale przygotowany do pracy. To nie aktorstwo stanowi najsłabsze ogniwo w polskim teatrze. Artysta wchodzi w swoją rolę i jest postrzegany w kontekście ewentualnego kryzysu. However kryzysem jest to, co dzieje się wokół niego.
– Mam na myśli warunki ekonomiczne, polityczne i gospodarcze, na które aktor nie ma wpływu – mówi Thomas Irmer.
Friederike Felbeck twierdzi, że in Germany pokolenie starych aktorów wymiera.
– Ginie cała wiedza i tradycja, która się z nimi wiąże – przyznaje Friederike Felbeck. – Zastanawiam się, skąd wywodzi się zainteresowanie starymi aktorami na Polish scenie, u nas się to nie zdarza.
W swojej wypowiedzi Dorota Jarząbek-Wasyl przywołała krótki fragment „Wyzwolenia” Stanisława Wyspiańskiego, który bardzo dobrze określa pewien typ aktorstwa znanego z history Polish theatre: „Rola mnie nie żywi. Przy tym o mnie nie dbają i na mnie są krzywi. Ja nie dbam. – Już skończyłem. Już na nic nie czekam. Nawykłem do tych desek. Mogę precz. – Odwlekam. Goniłem niegdyś sławę, grywałem Hamleta. Nowe dzisiaj Hamlety. – Dom. – Dzieci. – Kobieta. – Sława artystów!”.
Z tego fragmentu wyłania się kilka planów. Jeden z nich to plan egzystencjonalny, czyli starzejący się człowiek, który odczuwa upływ sił witalnych. Drugi dotyczy artysty, któremu nie proponuje się ról.
Jakie emocje budzą starsi aktorzy w widzach? – Publiczność odbiera ich jako autentycznych – mówi Jarząbek-Wasyl. – Mogą stać nieruchomo na scenie, a mimo to wzruszają. Zdobytym doświadczeniem odsłaniają swoją prywatność – dodaje.
Dorota Jarząbek-Wasyl chciałaby powierzyć im rolę związaną z kondycją ludzką i ich niesamowitym warsztatem. Ci aktorzy są w stanie zagrać wszystko. Są dobrze wykształceni i mają potencjał.
Najlepszym podsumowaniem debate panelu dyskusyjnego entitled „Portret aktora” jest stwierdzenie, że starzy aktorzy mają w sobie młodzieńczość. Potrafią i chcą pracować, a reżyserzy korzystają z ich witalizmu. Theatre przemawia thanks to popisowi umiejętności i warsztatowi.
autorka: Barbara Hortyńska