A Postcard from the Ghetto

On 19 April 1943, Jews rose up in the Warsaw Ghetto Uprising. On 12 April 2023, at Poznań's Teatr Nowy, exactly one week before the 80th anniversary of those events, André Ochodlo launched a series of concerts called "Songs of the Ghetto." For seven days, they served as a postcard from the ghetto for Poles. Report by Estera Sikorska.

19 kwietnia 1943 year Żydzi zrywają się do powstania w getcie warszawskim. 12 kwietnia 2023 w poznańskim Teatrze Nowym, dokładnie tydzień przed 80. rocznicą tego events, André Ochodlo rozpoczyna cykl koncertów „Pieśni Getto”. Przez siedem dni będą one dla Polaków pocztówką z getta.

Concert André Ochodlo i The Odem’s Quintet przedstawili „Pieśni Getto”. Muzyków zapowiedział Martin Kremer, konsul Republiki Federalnej Germany in Wroclaw, który swoją mowę, pomimo słyszalnych trudności, wygłosił po polsku. Zrobił to z szacunku dla ofiar – 50 tysięcy poległych w desperackim zrywie, mającym prowadzić tylko do godnej śmierci.

Do melodii wygrywanych przez kwintet dołączył śpiew André Ochodlo, który otworzył concert po polsku.  Reszta utworów wybrzmiała w jidysz, czyli języku używanym przez European Żydów przed wojną. Ochodlo uznawany jest za  jednego z najbardziej znanych i cenionych współczesnych interpretatorów pieśni jidysz. W jego utworach, pomimo zaskakującej odmienności tego języka od Polish, cykl pieśni tworzył żywy obraz z getta. Muzyka zamieniła się w okno, przez które mogliśmy zobaczyć tragedię codzienności 1943 year. Pomiędzy utworami słyszeliśmy wstawki narracyjne, zapowiadające po polsku ich treść. Pomogły one widowni zrozumieć tekst pieśni, który komponował się z emocjonalnym wykonaniem André Ochodlo.

Concert przede wszystkim miał nam przybliżyć emocje panujące w getcie i rzeczywiście, nie trzeba było znać jidysz, by wczuć się w panujący tam strach, niepewność jutra, beznadzieję, rozpacz.

Zaśpiewane przez André Ochodlo utwory pochodziły w większości z kolekcji dwunastu albumów CD „Yiddishland”, zawierającej między innymi sto dwadzieścia nowych pieśni jidysz, napisanych specjalnie dla artysty przez dwunastu wybitnych Polish kompozytorów do wierszy największych żydowskich poetów XX wieku. Poza utworami w jidysz Ochodlo wykonał also trzy pieśni z tego zestawu, mistrzowsko przetłumaczone na język polski przez Agnieszkę Osiecką. Język nie krępował wokalisty w żaden sposób – choć pieśniarz jest Niemcem żydowskiego pochodzenia, w latach 80. XX-ego wieku przeniósł się do Polish. W Gdyni, gdzie studiował, założył legendarny Theatre Atelier, który był jednym z organizatorów events. Głębokie zrozumienie culture Polish i żydowskiej okazało się podstawą dla opowiadanej przez niego history.

The Odem’s Quintet też grali rewelacyjnie – w zależności od potrzeb tworzyli przytłaczające, kakofoniczne wręcz tło dla opowieści lub delikatne melodie. Kontrabas Adama Żuchowskiego dodawał głębi utworom, którą łamały klarnety Philipa Dornbuscha and skrzypce Mateusza Smoczyńskiego. Maksymilian Kreft wydobywał z perkusji najdelikatniejsze z dźwięków, a Piotr Mania szalał wręcz na pianinie. Należy also wspomnieć o aranżacji wizualnej Serhiya Savchenko, oddającej esencję żydowskich symboli and strachu związanego z tragicznymi wydarzeniami z czasów Zagłady.

W finale muzyka urwała się nagle, bez wyciszania. Muzycy, poruszeni pozytywną reakcją publiczności, poprosili o możliwość zagrania jeszcze jednego utworu. Tym razem była to kołysanka, która stała się post scriptum na pocztówce z getta, dopisanym, aby przekazać jeszcze jedną myśl, opowiedzieć jeszcze jedną historię.

Concert odbył się 12 kwietnia 2023 year w Teatrze Nowym in Poznan. Partnerem concert były Konsulat Generalny Republiki Federalnej Germany we Wrocławiu, Theatre Atelier and Foundation for Polish-German Cooperation.

Estera Sikorska