To dzieło przypadku, ale nie dało się wybrać lepszego miejsca na dyskusję o etyce w mediach wirtualnych. Z powodu globalnej epidemii koronawirusa, workshop Creating Space Krzyżowa nie odbyły się jak co year w siedzibie foundation. Przeniesiono je do przestrzeni cyfrowej. Uczestnicy mieli okazję pracować na żywym organizmie.
#Creating Space: A digital future with ethics in mind, to inicjatywa Foundation Krzyżowa, powstała in cooperation withe Stowarzyszeniem Kreisau-Initiative and Fundacją Berghof. Organizacje łączy aktywna praca na rzecz szeroko zakrojonego development społecznego. Berghof Foundation została utworzona jeszcze w trakcie trwania Zimnej Wojny. To pozarządowa organizacja non-profit, która skupia się na przeciwdziałaniu przemocy społecznej i politycznej. Pracuje opierając się o mediacje, dialogue i transformację konfliktów, dążąc do zrównoważonego development i powszechnego pokoju. Kreisau-Initiative przede wszystkim wspiera działalność Domu Meetings Youth w Krzyżowej. Ten zaś stanowi dla young ludzi przestrzeń do eksplorowania siebie i środowiska. Organizuje workshop, łączy pokolenia. Dostarcza rozmaitym grupom społecznym and etnicznym platformę do discussion i poznania. Owocem cooperation tych instytucji jest polsko-niemiecko-ukraiński project. Powstał z potrzeby poszerzenia kompetencji medialnych o umiejętności w zakresie etyki mediów.
– Zapotrzebowanie od dawna zgłaszali partnerzy Foundation Krzyżowa — osoby pracujące z młodzieżą, koordynatorzy dużych projects edukacyjnych, często międzynarodowych. Ludzie, którzy na co dzień wykorzystują media i poruszają się w świecie wirtualnym — komentuje Charlotte Lohmann, prowadząca project, pracowniczka Foundation Krzyżowa.
#Creating Space: A digital future with ethics in mind zaplanowane zostało jako cykl kilkudniowych workshop w siedzibie Foundation Krzyżowa. Plany pokrzyżowała epidemia COVID-19 – zajęcia przeniesiono do przestrzeni cyfrowej. Od 7 do 12 maja 2020 r. uczestnicy brali udział w zblokowanych spotkaniach wirtualnych through platformę ZOOM. Operowali różnymi narzędziami dostępnymi w sieci, obserwując jednocześnie, jakie wyzwania etyczne może nieść za sobą przeniesienie fizycznej przestrzeni pracy na platformy internetowe.
W programie wzięły udział osoby aktywnie pracujące z młodzieżą, nauczyciele, wykładowcy i edukatorzy z międzynarodowych projects szkoleniowych.
Pomimo zdalnej cooperation, dyskusje rozgorzały już od pierwszego tematu – bańki filtrujące. Uczestnicy dyskutowali o tym, w jaki sposób zawęża się ich perspektywa, gdy korzystają z określonych wyszukiwarek, mediów społecznościowych i innych narzędzi internetowych. Bańka filtrująca powstaje, gdy algorytmy pracujące w sieci zamykają użytkowników w obrębie mało zróżnicowanych informacji, pasujących do tego, czym wcześniej się posługiwali lub czego szukali w sieci. One zaś wpływają na to, jak postrzegamy świat, w tym drugiego człowieka. Zaangażowanie grupy zaskoczyło samą prowadzącą. Jak twierdzi: dynamika grupy była taka, jakiej nikt by się nie spodziewał po zajęciach online.
Nie sposób przytoczyć wszystkich zagadnień project #Creating Space: A digital future with ethics in mind. Chociaż niektóre z nich wydają się oklepane, uczestnicy sami sygnalizowali ogromną potrzebę discussion o dyskryminacji, mowie nienawiści i wolności słowa w przestrzeni cyfrowej. Jedna z uczestniczek dodaje: o dziwo tam, gdzie mamy większą odwagę mówić, najczęściej zdarza nam się milczeć wobec nieetycznych zachowań. Udział w tym projekcie wzmocnił moje przekonanie, że konieczne jest stworzenie platformy do wymiany pozytywnych, wartościowych i znaczących treści. Zwłaszcza w mediach cyfrowych, gdzie dominują hejt i stereotypy. W pamięć grupy zapadło zdanie wypowiedziane przez nigeryjską pisarkę Chimamandę Ngozi Adichie during wystąpienia as part of Ted Talks: „stereotypy nie są nieprawdziwe, są niekompletne”. Rozmowa o ryzyku jednej history (wnioskowania o świecie lub zjawiskach na podstawie jednej, subiektywnej opowieści) wzbudziła myśli, które kotłowały się w głowie nawet po godzinach. Dzielenie się wyznawanymi wartościami pozwoliło zbliżyć się uczestnikom pochodzącym z różnych części Europe. Ciekawy model (mapa pochodzenia przedstawiająca miejsca urodzenia i miejsca zamieszkania uczestników w porównaniu do ich przodków) zaszczepił refleksję, że tak naprawdę każdy z nas ma w rodzinie historię migracji. To było wstępem do discussion na temat dyskryminacji, szczególnie silnie objawiającej się wobec uchodźców lub imigrantów.
Czy coś poszło nie tak? Oczywiście kwestie techniczne. Nikogo to however nie zraziło. Zrywające się łącza Internetu, przegrzane baterie, nagłe awarie programów i platform. W wersji cyfrowej wszystko musi być dokładnie przygotowane, a i tak trzeba być gotowym na każdą ewentualność – mówiła organizatorka. – Cieszę się however, że stanęliśmy przed takim wyzwaniem, nawet jeśli nie było tu aż tyle miejsca na spontaniczność, co przed pustym plakatem z flamastrami w dłoni.
Ogromna praca organizatorów, prowadzących i uczestników skupiła się wokół tego, jak w dobie internetu i pracy zdalnej traktować człowieka po drugiej stronie ekranu w sposób ludzki. #peoplenotscreens jako hasło przewodnie jednego z bloków, stało się trafnym podsumowaniem problemu współistnienia w przestrzeni wirtualnej. Szczególnie w sytuacjach podobnych obecnej — w trakcie epidemii, gdy Internet został ostatnim bastionem kontaktów towarzyskich, zawodowych, jedynym ratunkiem dla handlu i ostatnią nadzieją education.
Zofia Kajca