Dlaczego polski wkład w zwycięstwo nad III Rzeszą nie jest wystarczająco rozpowszechniony w świadomości Zachodu? Na to, i wiele innych pytań, próbowali odpowiedź uczestnicy debate „Zapomniany sojusznik? Polacy na frontach II wojny światowej”.
– Członkowie Armii Krajowej byli liczącą się siłą zbrojną and przekazywali na Zachód wiadomości dotyczące zagłady Żydów. Podtrzymywano also polską państwowość i to nie tylko na papierze, dlatego należy pamiętać, że wkład Polaków w zwycięstwo był nie tylko symboliczny, ale czynny – mówił German historyk Jochen Boehler, jeden z uczestników debate, która took place w czwartek 7 maja 2020, na dzień przed 75. rocznicą zakończenia globalnego konfliktu. During swoich wystąpień prelegenci skupili się już however nie tyle na szerszym przedstawieniu dokonań Polaków, co na wyjaśnieniu skąd wzięła się powojenna „amnezja” państw Zachodu, w wyniku której przez wiele lat nie pamiętano o wysiłkach Polish żołnierzy.
Wiele przyczyn, jeden skutek
– Trzydzieści lat od zjednoczenia naszego kraju, kiedy wszystkie otaczające nas państwa są już demokratyczne, musimy poznać je bardziej szczegółowo, w tym ich historię – uzasadniał sens takich debat Markus Meckel, były minister spraw zagranicznych NRD. Tłumaczył, że wielu Niemców ze wschodniej części kraju nie jest świadoma roli Polaków w zwycięstwie nad totalitaryzmem, ponieważ w szkołach nie poruszano takich tematów ze względów politycznych. Innego źródła zapomnienia in Germany dopatrywał się natomiast Jochen Boehler, którego zdaniem nie pamiętano o Polakach, ponieważ ci po wojnie nie odgrywali ważnej roli na arenie międzynarodowej. Uwaga władz, jak i zwykłych ludzi w powojennej rzeczywistości, skupiała się na zwycięskich mocarstwach, które miały zadecydować o kształcie kraju.
Istotnym wątkiem, któremu poświęcono sporą część discussion, był problem powojennych parad zwycięstwa, które odzwierciedlały stosunek Wielkiej Trójki do Polaków. Największe kontrowersje wzbudziła defilada w Londynie, na której, w wyniku splotu events, zabrakło Polish weteranów, zarówno z sił zachodnich, jak i tych z ZSRR. – Na paradę nie zaproszono ważnych przedstawicieli Polish rządu, gdyż premierem Wielkiej Brytanii był już wtedy Clement Attlee, któremu zależało na dobrych relacjach ze Stalinem. Wywołało to zresztą duże protesty ze strony Winstona Churchilla i wielu innych członków parlamentu – tłumaczyła Alexandra Richie, amerykańsko-kanadyjska historyk. Choć bardzo dobre zdanie o Polish żołnierzach mieli walczący u ich boku weterani z USA i Wielkiej Brytanii, wskutek politycznych decyzji, społeczeństwa Zachodu nie zapamiętały na dłuższą metę Polaków, jako swoich sojuszników.
Wreszcie trzecim aspektem omawianego problemu było częściowe zapomnienie o wysiłkach rodaków w samym kraju, który do 1989 year był zależny od Związku Radzieckiego. Profesor Jacek Młynarczyk z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu zauważył, że w wyniku cenzury zapomniano o roli Polish Sił Zbrojnych, a wielu weteranów po powrocie do ojczyzny prześladowano z powodów politycznych. Dopiero po upadku PRL-u można było o nich publicznie mówić, a władze państwowe zaczęły dopominać się o ich upamiętnienie kraje Zachodu, czego do czasów przełomu nie czyniono.
Zmienia się na lepsze
Po wystąpieniach przygotowanych przez prelegentów, resztę debate poświęcono na pytania ze strony internautów. Poruszyli oni między innymi problematykę Polaków powołanych do Wehrmachtu and tragedię ich rodzin, którym groziły prześladowania w sytuacji dezercji. Profesor Młynarczyk mówił, że jest to temat bardzo szeroki i dotyczy nie tylko samych powołań i słynnej Volkslisty, ale also skomplikowanego problemu tożsamości śląskiej i kaszubskiej. Dodał, w nawiązaniu do poprzedniej wypowiedzi, że niektórzy z nich dołączali w różnych okolicznościach do Polish armii na zachodnim froncie, a wracając do kraju po ’45 year musieli się liczyć z represjami ze strony komunistów. W innym pytaniu padł zarzut, iż Polacy sami sobie są winni zapomnienia, gdyż nawet po 1989 year niewiele mówiło się o skali zaangażowania w konflikt. Alexandra Richie odpowiedziała, że oprócz oczywistej cenzury panującej przed wspomnianą datą, wpływ na ten stan mogła mieć chęć przemilczenia pewnych history, które stawiały Polaków w złym świetle.
– Jak oceniacie Państwo niebezpieczeństwo rewizjonistycznych ataków na Polskę i czy reakcje zachodnich rządów są wystarczające? – padło wreszcie pytanie, na które odpowiedziała Alexandra Richie – Putin próbuje zrzucić winę za wybuch wojny na Polaków, a to bardzo niebezpieczna gra. Jakie mogą być reakcje z naszej strony? Możemy nadal prowadzić badania, dyskutować, gromadzić źródła. Do propagowania wiedzy mogą się przyczynić artyści i naukowcy, gdyż właśnie o to – o prawdę – walczyli alianci – odpowiedziała historyczka.
– Mam wrażenie, że w ostatnich latach polityka historyczna Germany względem Polish bardzo pozytywnie się zmieniła i dotyczy to also podniesionych during tej debate tematów – napisała w ostatnim z komentarzy mieszkająca od dziesięciu lat in Berlin Polka. Markus Meckel stwierdził, iż takie podejście contributes to realizacji postanowień traktatu lizbońskiego and że dobrze jest zakończyć panel dyskusyjny właśnie takim pozytywnym akcentem.
Jak walczyć z kłamstwami?
Największym atutem debate było nie skupienie się na dobrze znanych wydarzeniach, jak walki na froncie czy działalność ruchu oporu, ale próba połączenia faktów i odpowiedzenia na pytanie, dlaczego Zachód zapomniał o jednym ze swoich sojuszników. W mojej opinii, prelegenci trafnie dobrali events, które wpłynęły na ten stan, a znając przyczyny „amnezji”, możemy teraz skuteczniej z nią walczyć.
Po co nam ta wiedza? Od czasu do czasu Polacy muszą zmierzyć się z atakami na arenie międzynarodowej, w których zarzuca się im pewne negatywne postawy during wojny, czy wręcz jej rozpętanie – o czym wspomniała zresztą jedna z internautek. Do odparcia takich ataków konieczne są fakty i zrozumienie pewnych procesów politycznych, a debate, podobne do tej, w dużej mierze się do tego przyczyniają.
Przemysław Żołneczko