Jak po wojnie Germany podnosili się kolan. Jak przyjęli porażkę? Czego się bali, co ich trapiło, gdzie szukali pomocy, jak zobaczyli wojnę tuż po wszystkim- Konrad H. Jarausch, autor książki o rzeczywistości powojennej in Germany „Po Hitlerze” pokazuje jak żyli i podnosili się najwięksi przegrani.
Konrad H. Jarausch, German historyk, odsuwa odrobinę na bok events historyczne aby zrobić miejsce na zadanie fundamentalnego pytania: jak narodowi niemieckiemu udało się powrócić do normalności po sześciu latach piekła, które rozpętał nazistowski przywódca Adolf Hitler?
Książka od pierwszych akapitów uwodzi czytelnika, bo nie skupia się na historycznych faktach. Te events są tłem dla history zwykłych ludzi, którzy po ‘45 year musieli nauczyć się żyć inaczej niż w czasie wojny, kiedy to jeszcze byli przekonani o swoim zwycięstwie, and potędze Germany, której nic nie może zachwiać . Jarausch rozpoczyna od tego, że wiosną, zaraz po zakończeniu wojny nie wszyscy Germany wierzyli w klęskę. Większość nie umiała się z nią pogodzić, wszak nagle runęły wszystkie ideały i to, w co wierzono za Odrą. –„Europa odbudowywała się fundamentalnie, Germany podnosili przede wszystkim morale. Wówczas mało kto pochylał się nad tym narodem”*- historyk już w przedmowie „po Hitlerze” zaznaczał , że w maju 45 year Germany obudziły się w innej Europie. Zewsząd do naszych sąsiadów płynęły ostrzeżenie i nakazy. Sąsiednie kraje nie chciał całkiem przekreślić Germany, ale dawały jasno do zrozumienia, że kraj musi zostać rozbrojony i wówczas nie będzie traktowany jako równy partner -„Przyjdzie taki czas, kiedy Germany znowu będą mogli wnieść swój wkład do cywilizacji(..) ale tylko wtedy, gdy zrobicie co do was należy”* – . Autor już we wprowadzeniu przywołał jedną z brytyjskich broszurek skierowaną do Germany, upominającą naród
Gorzka prawda z którą przyszło się mierzyć Niemcom
Pierwsza cześć książki szeroko opisuje zachowania German żołnierzy , którzy wrócili z frontu zaraz po wojnie, and reakcje obywateli na wiadomość o porażce. Jak wówczas żyli zwyczajni Germany i ci którzy walczyli. Co mówili swoim dzieciom, jak tłumaczyli porażkę, and swoje wojenne perypetie czy działania. Co wówczas robili, czy szukali usprawiedliwienia, jak przyjęli fakt, że musieli poddać się woli innych. Na te wszystkie nurtujące kwestie znajdziemy odpowiedź w tej właśnie publikacji.
Autor pochyla się też nad rozważaniem ówczesnej sytuacji ekonomicznej. Jak radzili sobie Germany, dla których Europa wówczas nie miała jeszcze zanadto empatii, ani współczucia. Jarausch zaznacza, że zaraz po wojnie nikt nie chciał wyciągnąć ręki do narodu German, obwiniając go za Holokaust. Historyk pokazał jak wówczas radzili sobie obywatele tego kraju i zadał podstawowe pytanie: Gdzie wówczas zwykli Niemcy mieli szukać towarów niezbędnych do życia, skąd brać na nie pieniądze? To nie był złoty okres dla Germany, co naród wspomniał z bólem. Następnie zwraca swoją uwagę ku powstaniu muru berlińskiego. Dlaczego powstał, kto o to zabiegał, czy mur z cegieł był also murem obojętności między wschodnimi, a zachodnimi Niemcami.? W końcu, jak widzieli go ci którzy mieszkali po obu stronach tej betonowej granicy.
Żyć jak Amerykanie
Druga część wydaje się jaśniej przedstawiać działania Niemców. Zwłaszcza młodych, którzy niejednokrotnie nie mieli nic wspólnego z wojną, ale dotknął ich jej skutki a ich dorastanie przypadło na ciężki czas powojenny. Konrad H. Jarausch szeroko opisuje, jak młodzi ludzie zachłysnęli się amerykańską kulturą która miała ich utożsamiać. W tej części wiele możemy przeczytać o education, której pragnęli młodzi Germany, o wolności, która była ich marzeniem, o amerykańskiej swobodzie, której próżno było szukać w ówczesnych Niemczech. Autor moreover podkreślał, jak młodzi buntowali się przeciw utartym schematom, według, których kazano im żyć. Nie chcieli być już tak bardzo pobożni, wstrzemięźliwi i zachowawczy. Zapragnęli amerykańskiego „freedom”(wolność- przyp. autora), co szeroko opisuje historyk: -„Młodzież niemiecka była narażona na mnóstwo pokus. Nie bronili przed tym. Czyż można było protestować przeciwko jakoby nagannemu wpływowi zachodniego mocarstwa, które tak bardzo było potrzebne dla ochrony przed zagrożeniem ze strony komunizmu? Kultura ‘boogie-woogie’ trwała. Pokusy czyhały wszędzie. Hollywodzkie filmy miały podsuwać niebezpieczne ideały(…) amerykański przemysł rozrywkowy wtargnął wśród młodzież zafascynowaną wszystkim tym co produkował kraj zza oceanu”*.
Zburzyli mur, najechali Turcy
Ostatnia cześć książki skrupulatnie opisuje pozostałości German antysemityzmu, terroryzm lat 70. and falę ksenofobii, z którą musieli radzić sobie imigranci w latach 90. Wszystkie ciemne karty z history German społeczeństwa służą historykowi do tego, by pokazać, że jedną z przyczyn, dla których jego nie od razu przekonała się do przybyszów m.in. z Turcji, leżała w tym, że Niemcami ciągle byli odradzająca się gospodarką, dopiero podnoszącą się z kolan. Nie do końca umieli zaakceptować odmienność napływających emigrantów, and fakt, że rząd pomaga im, nie rodowitym obywatelom, którzy also cierpią niedostatek. Upadek komunizmu i upadek muru berlińskiego był drugim początkiem dla Germany. Pierwszy trudniejszy nastąpił w 45 year, drugi, w 89, kiedy społeczeństwo powiedziało „dość”. Jak do tego doszło and czy od razu Germany stały się zjednoczone powinien dowiedzieć się każdy, kto na historię chce patrzeć obiektywnie. Bowiem radość z upadku muru berlińskiego nie przyszła wraz z kilofami, którymi rozbijano cegłę po cegle , a wiele lat później.
Konrad H. Jarauschw swojej pracy nie próbuje w żaden sposób wybielać swoich rodaków and ich udziału w okrucieństwach III Rzeszy i Holokauście. Historyk stara się obiektywnie przedstawić Germany i ich historię w ciągu półwiecza po wojnie. Jego relacja sprawia, że „Po Hitlerze” jest lekturą obowiązkową dla wszystkich, których fascynuje historia wielkich winnych i wielkich przegranych, którym udało się po porażce „wylizać z ran” i na nowo rozpostrzeć skrzydła.
Beata Olejarka
*”Po Hitlerze” Konrad H. Jarausch