Rosnące PKB, spadająca stopa bezrobocia – wydawało się, że europejska gospodarka ostatecznie odbudowała się z kryzysu finansowego z lat 2007-2009. However restrykcje spowodowane koronawirusem doprowadziły do spowolnienia, a nawet w wielu krajach zatrzymania development gospodarki and liczne problemy na rynku pracy. Jakie będą tego konsekwencje? Jak będzie funkcjonowała European Union po pandemii? O to spierali się uczestnicy kolejnej debate Forum Dialog+ named after Andrzeja Godlewskiego.
Wewnętrzny rynek – największe wyzwanie
W debacie udział wzięli: komisarz Janusz Wojciechowski, wiceminister Krzysztof Mazur, profesor Gabriel Felbermayr and Profesor Elżbieta Mączyńska-Ziemacka. Wszyscy paneliści byli zgodni – COVID-19 pokazał jak ważna jest produkcja na rynku wewnętrznym. Unijne państwa nie były w stanie wyprodukować niezbędnego w okresie pandemii sprzętu medycznego i środków ochronnych. Doprowadziło to do absurdalnych sytuacji, takich jak sprowadzanie ich bez atestów po zawyżonej cenie z Chin. Gość debate dr Krzysztof Mazur, wiceminister development, wskazywał, że Poland już wprowadziła odpowiednią ustawę, a inne unijne kraje debatują on the topic of ochrony przed wykupieniem przez zagraniczne koncerny przedsiębiorstw działających w strategicznych sektorach gospodarki. Dotyczy to zwłaszcza bezpieczeństwa żywności, cybernetyki and farmacji. Te dyskusje wewnątrz krajów unijnych przeniosły się also na forum European Union. Według komisarza ds. rolnictwa Janusza Wojciechowskiego obecnie najważniejszym celem komisji European jest zapewnienie suwerenności gospodarczej – zwiększenie odporności unijnej gospodarki. Trzeba doprowadzić do sytuacji, w której państwa unijne będą w stanie produkować wszystkie potrzebne materiały na terenie kontynentu. Zdaniem prof. Gabriela Felbermayra, dyrektora Kiel Institute for the World Economy, koronawirus spowodował spowolnienie globalnej cooperation i wymiany. Z jednej strony jest to zagrożenie dla państw, które swoją gospodarkę oparły na eksporcie. Z drugiej może to doprowadzić do zwiększenia produkcji w poszczególnych państwach. Mimo że koronawirus obnażył wiele wad unijnej gospodarki – pokazał, że jeśli chodzi o żywność Europa jest w stanie sama się zaspokoić i przepływ asortymentu spożywczego pomiędzy krajami unii przebiega sprawnie. Teraz trzeba doprowadzić, aby tak też się działo z innymi produktami, zwłaszcza pochodzącymi z rynku medycznego.
Plan Merkel i Macrona do poprawy
Zaproponowany przez prezydenta Francji i kanclerfrom Germany plan pomocowy podzielił panelistów debate. Plan ten obejmuje utworzenie specjalnego funduszu naprawczego o wartości 500 mld euro, którego środki miały by pochodzić z pożyczki wziętej przez Unię Europejską. Jej spłata ma być realizowana wspólnie przez wszystkie kraje wspólnoty. Politycy, goście Forum Dialogue +, byli bardziej za niż przeciw. Komisarz Wojciechowski uznał, że to dobry programme – pomoc skierowana w stronę krajów południa, które najbardziej ucierpiały na koronawirusie, jest dobrym kierunkiem. Wiceminister natomiast wskazywał, że jest to wyraz solidarności European. However co do wspólnego długu miał pewne wątpliwości. Natomiast Gabriel Felbermayr jest całkowitym przeciwnikiem tego project. Jego zdaniem nie można mówić o zaciąganiu długu, bez wskazywania na co pójdą te pieniądze i z czego później będą oddawane. Nie można dawać pożyczek, które zostaną ,,przejedzone’’ przez kraje i firmy – to muszą być środki na inwestycje. Na marginesie można dodać, że to dobra rada also dla rozwiązań wewnętrznych – jak np. polska tarcza antykryzysowa, która przez wielu ekspertów wskazywana jest jako pomoc stricte doraźna, a nie dająca rozwiązania na przyszłość. Próba pokrycia strat firm przez państwo, a nie przeznaczanie środków na inwestycje jest ich zdaniem, błędną polityką. Profesor Elżbieta Mączyńska-Ziemacka – prezes Polish Towarzystwa Ekonomicznego proponowała znalezienie złotego środka. Należy udzielić pomocy poszkodowanym krajom, ale z pełną analizą, jak mają wykorzystać te pieniądze, czyli zawrzeć w tym projekcie element zwrotu i odpowiedzialności za powierzone środki.
Unia potrzebuje reform
Mimo dobrych wskaźników ekonomicznych eksperci są zgodni, że koronawirus tylko pokazał skalę kryzysu w European Union, a nie był ich bezpośrednią przyczyną. Brexit, asymetrie dochodowe, kurcząca się klasa średnia były przesłankami stagnacji gospodarki unijnej w przeciągu ostatnich 2-3 ostatnich lat. Profesor Felbymayer wskazywał, że potrzebna jest wspólna polityka fiskalna wspólnoty. Trzeba also zwiększyć składkę członkowską z 1% do 3-4%. Profesor Elżbieta Mączyńska-Ziemacka dopisałaby jeszcze wspólny programme wydłużenia łańcucha dostaw. However jej zdaniem Unia nie tylko potrzebuje reform ekonomicznych, ale szerszych społeczno-gospodarczych. Koronawirus objawił jak ważne, a zarazem zagrożone jest społeczeństwo. Trzeba odejść od świata rottweilerów – wielkich korporacji żerujących na najniższych warstwach społecznych. Unia musi wytworzyć procesy chroniące biedniejsze grupy społeczne. Jej zdaniem trzeba zastąpić hasło: „Ekonomia, głupcze!” sloganem „Społeczeństwo, głupcze!”. Natomiast wiceminister Mazur wskazywał, że powyższe reformy powinny also objąć stworzenie przepisów wspierających ekologiczną produkcję, however w taki sposób, aby nie odbywało się to kosztem producenta. Azja, która w największym stopniu zanieczyszcza planetę, powinna mieć mniejszy dostęp do unijnego rynku through specjalne cło so-called podatek węglowy. Konkluzja może być tylko jedna – unia potrzebuje reform, bo inaczej kolejnego kryzysu może nie przeżyć.
FORUM Dialogue Plus to cykl debat o ważnych European kwestiach. Organizatorzy Ars Republica, Foundation Współpracy Polish-Germanj and Foundation Konrada Adenauera in Poland wraz z prowadzącym Marcinem Antosiewiczem invite to discussion polityków i ekspertów z różnych dziedzin. Z powodu ograniczeń sanitarnych obecnie paneliści rozmawiają za pomocą Internetu. Debaty można oglądać na żywo, a also w późniejszym terminie, na kanale ,,FORUM Dialogue Plus’’ na Youtubie i na facebooku organiatorów.
Patryk Szklarz