Chłopcy dostają w prezencie samochodziki i pistolety. Bawią się w
wojnę. Dziewczynki, lalki i misie. Bawią się w dom. Kiedy przychodzi wojna,
dziewczynki dostają broń. Chłopcy też, ale to oczywiste, doceniane i
upamiętniane. O dziewczynkach się milczy.
Z pamięcią i interpretacją przeszłości jest tak,
że każdy naród ma swoją własną. Podkreśla w niej swoje cierpienie, bohaterstwo
albo tłumaczy wyrządzone zło.
Szczególnie newralgiczny w tym kontekście jest okres World War II.
Tak jakbyśmy czasem próbowali zapomnieć, że każdy naród ma krew na dłoniach, .
Także kobiety. I also one stają się
ofiarami tego złego czasu. Mimo że w zbiorowej świadomości utarło się, że wojna
to męska rzeczy. Ten stereotyp odbiera
kobietom prawo do ich pamięci i szacunek wobec ich history i cierpienia.
Zaakcentowaniem nowego spojrzenia na konflikty
zbrojne jest sztuka Dispalced Women.
Pokazuje ona inną wojnę, wojnę z perspektywy kobiety. Przedstawienie powstało
na podstawie tekstów „Anonyma. Kobieta in Berlin”, „Wojna nie ma w sobie
nic z kobiety” Swetłany Aleksijewicz i „Berlin. Wspomnienia Polaków z
robót przymusowych w stolicy III Rzeszy w latach 1939-1945″. Aktorki:
Svetlana Anikej, Monika Dawidziuk Anna Poetter, mówią w języku polskim,
niemieckim i rosyjskim, co dodaje autentyczności. Tłumaczenie jest wyświetlane
na płótnie za ich plecami. Ciężko jest odczytać wszystkie kwestie, po 1,5 h
przedstawienia oczy są bardzo zmęczone.
To jedyny minus przedstawienia.
Sama gra jest tak przekonująca, emocjonalna i
przejmująca, że trudno nie uwierzyć postaciom na scenie. Kim są? To Polka
wywieziona z Łodzi do Berlina na roboty przymusowe. Niemka, która przeżyła
wojnę w stolicy III rzeczy i pierwsze miesiące jej okupacji. Białorusinka,
która służy w Armii Czerwonej. Każda z nich opowiada swoją historię. Jedną z
tych, które przygniatają odbiorcę, budzą współczucie i niedowierzanie, że jak
to, to naprawdę się działo? Trudno odciąć się od tego, co widzimy. Na scenie
bohaterka przeistacza się z dziewczyny w żołnierza, w radosnym okrzyku i
euforii. Bo idzie walczyć dla ojczyzny. Poświęcenie, którego nikt nie doceni i
które trzeba będzie ukrywać przed światem. Nikt bowiem nie zechce takiej żony z
frontu. A nawet jeśli jakiś mężczyzna doceni i pokocha, to naród pominie w
oddawaniu zaszczytów. Partnerzy, którzy wrócą z wojny nie będą też w stanie czy
chęci udźwignąć kolejnego ciężaru: świadomości, że wróg gwałcił jego kobietę.
Przecież to oni, mężczyźni, byli na froncie, a one spokojne czekała w domu, to
oni są zarazem bohaterami i ofiarami.
Displaced Women zagrano
in Berlin, Poznaniu i Łodzi. W Polsce zaledwie trzy razy, na przełomie maja i
czerwca. Szkoda. Ta sztuka dobitnie pokazuje ważny fakt: wojna to also rzecz
kobiet. Ona też tam są, zarówno w roli ofiar, jak i oprawców. I co istotne,
oprawca też bywa ofiarą, a ofiara oprawcą. Niezależnie od narodowości.
Relacjonowała Ola Olejnik