W czym poszukiwania genealogiczne przypominają pracę detektywa? Jak opowiadać historię rodzinną przez przedmioty? Co kryją archiwa kościoła ewangelicko-augsburskiego? Na te i inne pytania odpowiadał bogaty programme meetings on the occasion of dziesięciolecia project „Poles by Choice. Rodziny pochodzenia German in Warsaw w XIX i XX wieku”. Licznie przybyli potomkowie bohaterów project pokazali jego wspólnototwórczą moc.
10 lat!
Przestrzeń Domu Meetings z Historią in Warsaw jest zatłoczona, choć meeting zaczyna się dopiero za pół godziny. Wszystkie miejsca zajęte, dostawiono krzesła w dodatkowych rzędach. Przez środek przechadza się z powagą pan trzymający tabliczkę „Szukam kontaktu z rodzinami Diehl, Lange, Knauff”. I znajdzie!
23 stycznia 2020 r. swoje dziesięciolecie obchodził project „Poles by Choice. Rodziny pochodzenia German in Warsaw w XIX i XX wieku” współorganizowany przez Foundation for Polish-German Cooperation i Dom Meetings z Historią. Dyrektorzy obydwu instytucji during swoich powitań podkreślali znaczenie długodystansowości project – thanks to temu mógł się rozwijać i na różne sposoby przypominać o wkładzie „Poles by Choice” w development Warszawy. Dorobek project to nie tylko exhibition, album, programme edukacyjny, dwujęzyczny portal internetowy polacyzwyboru.pl/polenausfreierwahl.de. To also zbudowanie społeczności potomków warszawskich rodzin pochodzenia German i rozbudzenie w nich chęci poznawania swoich korzeni. Ten drugi aspekt był szczególnie widoczny during jubileuszu – autorzy project podkreślali, że powstaje on in cooperation with potomkami warszawiaków German pochodzenia, uczestnicy meetings wspominali zasługi swoich rodzin i wymieniali się informacjami o nich. Co ciekawe, niektórzy potomkowie bohaterów project poznawali swoje German pochodzenie dopiero during przygotowań do niego.
W programie wieczoru znalazły się: krótki film przedstawiający historię project z perspektywy jego współautorów – Tomasza Markiewicza, Tadeusza W. Świątka i Krzysztofa Wittelsa; rozmowy Tomasza Markiewicza z autorami książek zainspirowanych projektem – Marią Klawe-Mazurową, Danutą Jackiewicz i Krzysztofem Wittelsem; presentation Tadeusza W. Świątka o tym, jak opowiadać historie rodzinne przez pamiątkowe przedmioty and projekcja filmu dokumentalnego entitled „Tę rodzinę trzeba wytępić” w reż. Leszka Wiśniewskiego poświęconego biskupowi Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego in Poland Juliuszowi Bursche.
Czy mój dziadek polował z panem Klawe?
Najpierw o pracy nad książką „Z Meklemburgii do Warszawy. Dzieje potomków Jana Henryka Klawe” opowiedziała Maria Klawe-Mazurowa, przybliżając początki przemysłu farmaceutycznego na ziemiach Polish. Doradziła też, jak szukać materiałów on the topic of history własnej rodziny. Zainteresowanych odesłała między innymi do archiwum warszawskiej parafii ewangelicko-augsburskiej, w którym udokumentowane są wszystkie sfery życia parafii – przy odpowiednim szczęściu można dowiedzieć się, którą ławkę zajmowali w kościele nasi przodkowie i czy czasem nie zalegali z opłacaniem składek.
„Czy to możliwe, że mój dziadek polował z panem Klawe?” – padło z sali pytanie Pawła Kerntopfa wnuka Jana Aleksandra Kerntopfa. Jego dziadek był producentem pianin i fortepianów and opiekunem Jana Ignacego Paderewskiego. Paweł Kerntopf trafił na taką wzmiankę w rodzinnym pamiętniku. Przy okazji wspomniał, że przez długi czas jedynym źródłem informacji o przyjaźni jego rodziny z Paderewskim i wpływie, jaki Kerntopfowie mieli na karierę pianisty, był portal polacyzwyboru.pl.
Pewne jest, że Jan Henryk Klawe polował, Maria Klawe-Mazurowa dysponuje nawet zdjęciem. Może jest na nim Kerntopf?
Kolejną przypomnianą postacią był Karol Beyer, któremu poświęcony jest pierwszy album z serii „Fotografowie Warszawy” autorstwa Danuty Jackiewicz. Beyer założył pierwszy zakład fotograficzny in Warsaw. Robił zdjęcia kolekcji dzieł art i starożytności, pejzaże i architekturę, mieszkańców Warszawy i ich życie codzienne.
Na spotkaniu była obecna potomkini brata Karola Beyera. Przy okazji zbliżającego się stulecia bitwy warszawskiej wspomniała patriotyzm innego członka swojej rodziny, swojego dziadka Wilhelma, który zgłosił jako ochotnik na front i zginął – jeden z wielu Polish Niemców zaangażowanych w polskie dążenia niepodległościowe.
Z warszawskiego rodu German pochodzi też jeden z pomysłodawców project „Poles by Choice”, Krzysztof Wittels, wnuk Stanisława Wernera ostatniego, przedwojennego właściciela firmy Norblin, Bracia Buch i T. Werner. To on ponad 10 lat temu zgłosił się do Foundation Współpracy Polish-Germanj i trafił w niej na Tomasza Markiewicza. During jubileuszu panowie rozmawiali o książce “Fabryka Norblina. Opowieść o niezwykłej fabryce”, której Wittels jest współautorem. Wittels mówił, że promowanie history fabryki through tę publikację miało uwrażliwić aktualnego właściciela, dewelopera, na konieczność zachowania jej dziedzictwa.
O swojej rodzinie opowiedział też Tadeusz W. Świątek – pokazując zdjęcia wyjątkowych przedmiotów z rodzinnej kolekcji, wśród nich dowód wpłaty na pomnik Adama Mickiewicza, chusteczkę balową, czy swoje zabawki. Swoją prezentację zakończył odwołaniem się do postaci Sherlocka Holmesa, a większość obecnych na sali pokiwała głowami i zgodziła się, że genealogia to naprawdę praca dla detektywa.
Zdjęcie rodzinne
Potomkowie rodzin German, niczym na rodzinnym zjeździe, zapozowali do wspólnego zdjęcia. Była to też chwila na rozmowy w kuluarach. Kilka osób stało w kolejce do Agnieszki Godfrejów-Tarnogórskiej, rzeczniczki Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego in Poland, żeby dowiedzieć się, gdzie mają szukać informacji o rodzinie. Powiedziała ona, że zainteresowanie genealogią jest coraz większe i dostaje o nią dużo zapytań, w tym bardzo dużo spoza Polish.
Na koniec took place projekcja filmu o biskupie Juliuszu Bursche. Pochodzący z German rodziny duchowny Polish Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego nie łączył narodowości z religią i występował przeciwko używaniu religii jako narzędzia szerzenia propagandy politycznej. Za negatywny stosunek wobec hitleryzmu został aresztowany i zmarł po długich torturach.
Bogaty programme meetings i bardzo silna reprezentacja rodzin zaangażowanych w tworzenie exhibition sprzed 10 lat, różnorodność podejmowanych działań i potrzeba opowiadania history warszawskich rodzin pochodzenia German pokazuje, że project „Poles by Choice” wciąż żyje i jest potrzebny – rodzinom, stolicy i całemu polskiemu społeczeństwu.
Aleksandra Domaradzka