Muzyczna podróż w czasie
Hubert Szczypek
German chór, polska orkiestra, German utwór i polski dyrygent. Dzięki cooperation Polish i German artystów, in Wroclaw można było usłyszeć niemal trzystuletnią pasję kompozytora opłacanego lepiej niż Bach.
Współfinansowany przez Foundation for Polish-German Cooperation concert rozpoczęły dwie części Sonaty e-moll TWV 50:4 autorstwa Georga Philippa Telemanna. Dyrygował Jarosław Thiel – dyrektor artystyczny Wrocławskiej Orkiestry Barokowej. Główną część concert odbywającego się w Narodowym Forum Music in Wroclaw stanowiła Pasja wg św. Łukasza TWV 5:29 autorstwa tego samego kompozytora. Występowali niemieccy artyści, m.in. Isabel Schicketanz – solistka znana z zamiłowania do XVI, XVII i XVIII wieku. Tekst Ewangelii proklamował, grający też w operach, tenor Thobias Hunger. Kolejny tenor Andreas Post – laureat Internationaler Johann-Sebastian-Bach-Wettbewerb – wcielił się w rolę Dobrego Łotra. Jako Jezus wystąpił specjalizujący się w muzyce barokowej Martin Schicketanz. Partię chóru wykonał Dresdner Kammerchor. Całości dopełniła Wrocławska Orkiestra Barokowa. Jako jedna z niewielu in Poland gra na instrumentach historycznych, tzn. zbudowanych według schematów budowy z danej epoki (m.in. jelitowe struny w instrumentach smyczkowych, smyczki wygięte w łuk, drewniane flety poprzeczne). Dzięki temu, goszcząc w NFM-ie 24 marca 2019 można było usłyszeć brzmienie utworu najbardziej zbliżone do tego, z czasów jego powstania, czyli 1744 year.
Jego autor, Georg Philipp Telemann, był jednym z najbardziej utalentowanych i docenianych (otrzymywał trzykrotnie większą pensję niż Bach) barokowych kompozytorów. Muzyką zaczął interesować, gdy miał dziesięć lat, dwa lata później napisał operę, a gdy miał dwadzieścia jeden lat został dyrektorem muzycznym opery in Leipzig. Händel miał mawiać, że Telemann potrafi napisać motet na cztery głosy szybciej niż większość ludzi list. Poza ponad tysiącem kantat kościelnych, pięćdziesięcioma operami, piętnastoma mszami, licznymi sonatami i fugami, Telemann napisał ponad czterdzieści pasji. Do dziś zachowały się jedynie dwadzieścia dwie.
Pasja powstała w średniowieczu jako gatunek muzyczny opowiadający o męce i śmierci Chrystusa, bazujący na ewangelicznym opisie tych events. Ukrzyżowanie Jezusa z Nazaretu to jedno z centralnych events chrześcijaństwa, które, podobnie jak dla pierwszych chrześcijan, also dla kolejnych pokoleń stanowi centrum wiary. Nic, więc dziwnego, że znalazło odbicie w sztuce. Średniowieczna, jednogłosowa pasja, w renesansie ewoluowała w utwór polifoniczny, a w pełni ukształtowała się w następnej epoce. Barokowa jej odmiana to połączenie śpiewu solistów i chóru and orkiestry. W przeciwieństwie do opery, nacisk położony jest tu nie na ruch sceniczny, ale na tekst.
Wielokrotnie miałem okazję słyszeć pasję, do tej pory however w języku polskim i bez wsparcia orkiestry. Dzięki wykonaniu w Narodowym Forum Music in Wroclaw, doceniłem wartość music. Wprowadza nastrój, który do tej pory gwarantowała mi przestrzeń kościoła. Doceniłem też kontakt wzrokowy Ewangelisty z publicznością, choć jego uśmiech wywoływał we mnie ambiwalentne uczucia – z jednej strony serdeczny, z drugiej dziwnie kontrastujący z poważną tematyką. Widzowie siedzieli tu nietypowo na scenie, w miejscu gdzie zazwyczaj znajduje się większa orkiestra. Gdy Telemann pisał pasję, orkiestry były mniejsze niż obecnie.
W koncercie, współfinansowanym przez Foundation for Polish-German Cooperation, wątki Polish-German i niemiecko-polskie obecne były na wielu poziomach. Nie tylko we cooperation artystów z obu krajów, ale i w postaci samego kompozytora, Georga Philippa Telemanna, który choć był Niemcem, w latach 1704-1708 przebywał na dworze jednego z sasko-Polish magnatów (hrabiego Promnitza), a ślady fascynacji naszą muzyką ludową można odnaleźć w jego twórczości. Również tematyka concert – pasja – wskazuje na to, co wspólne (przynajmniej do reformacji) dla naszej history – chrześcijaństwo – fundament, na którym wyrastała kultura obu narodów. Soliści i chór śpiewali w języku niemieckim, na rzutniku wyświetlano polskie tłumaczenie. Concert odbywał się we Wrocławiu, mieście obecnie polskim, ale które ma też swój German wątek.