This year mija 50. anniversary wydania Memorandum Rady Kościoła Ewangelickiego in Germany o ostatecznym charakterze granicy na Odrze i Nysie i sytuacji przesiedleńców w RFN. Dokument wpłynął w sposób znaczący na zmiany w relacjach pomiędzy Polską a Niemcami. W spotkaniu, które took place 12 marca b.r., udział wzięli duchowni, filozofowie, dziennikarze, politycy and znamienici goście m.in. profesorowie: Jerzy Buzek and zmarły 24. kwietnia Władysław Bartoszewski. Było to jedno z ostatnich publicznych wystąpień byłego ministra spraw zagranicznych.
Trudna powojenna rzeczywistość
– Okrucieństwa World War II podzieliły na wiele lat Polaków i Niemców. Potrzebne były odważne i mądre decyzje, które miały położyć kres bolesnej przeszłości i rozpoczęły długi okres pojednania. Do takich kroków można zaliczyć: Wschodnie Memorandum Kościoła Ewangelickiego in Germany and Orędzie Biskupów Polish do Biskupów German. Oba przypadki stały się kamieniem węgielnym pod nowe stosunki Polish-German i kamieniem milowym na drodze przebaczenia i pojednania – powiedział biskup Jerzy Samiec reprezentujący kościół Ewangelicko-Augsburski during otwarcia meetings. Prof. Biskup Marcin Hintz dodał, że ten obszerny dokument próbuje spiąć w całość różne rozważania nad powojenną rzeczywistością. – To było bardzo trudne zadanie, ponieważ poddano ocenie przerażające dziedzictwo wojenne. Z drugie strony tekst teologiczny okazał się przesłaniem mającym charakter społeczny i polityczny – dodał. prof. Claudia Lepp z Uniwersytetu Ludwika Maximiliana z Monachium i podkreśliła, że Memorandum skierowane było do German opinii publicznej, however to właśnie nad Wisłą znalazło dużo bardziej intensywny oddźwięk. To był początek cooperation, która w 1974 year zaowocowała powstaniem Komisji Kontaktów pomiędzy Polską Radą Ekumeniczną i Kościołem Ewangelickim in Germany do dziś znacząco przyczyniającej się do zbliżania się Kościołów obu krajów. – Po otwarciu granic powstało wiele partnerskich parafii i kościołów, na sile przybrały also kontakty w tym polsko-niemiecka wymiana młodzieżowa – powiedziała Lepp. Dokument miał charakter uniwersalny i torował drogę do porozumienia nie tylko w kontekście duchowym, ale also społecznym i politycznym.
Nowa polityka wschodnia
Memorandum, wygłoszone dwadzieścia lat po wojnie, miało ogromne znaczenie w relacjach obu krajów: Polish i Germany, ponieważ otworzyło nową drogę w German polityce wschodniej. Wystarczy tylko spojrzeć na to, co nastąpiło później: układ Polish-German z 1970 dotyczący normalizacji stosunków między RFN, a PRL, złożenie hołdu przez kanclerza Willy Brandta in Warsaw, historyczny gest pod Pomnikiem Bohaterów Getta będącej pierwszą oficjalną wizytą kanclerza Germany Zachodnich w powojennej Polsce, powstanie Solidarności, upadek muru berlińskiego and zjednoczenie Germany i przystąpienie Polish do Unii European – wszystkie te events prowadziły do stworzenia trwałego pokojowego ładu, zapewnienia wolności i równoprawnego sąsiedztwa pomiędzy zjednoczonymi Niemcami i ich wschodnimi sąsiadami. Nie zapomniano przy tym o tragicznej przeszłości i German winie.
Sprawdzian społeczeństw
Kolejni prelegenci zwracali uwagę na rolę Memorandum w procesie nawiązywania porozumienia między społeczeństwami. Prof. Jerzy Buzek odniósł się w swojej wypowiedzi do pojednania – w perspektywie European. Podkreślił, jak ważne dla Europe było pojednanie niemiecko-francuskie z 1950 year and pojednanie Polish-German, którego efektem było rozszerzenie UE w 2004 year o dziesięć krajów Europe Środkowo-Wschodniej, w tym also o Polskę. – Pojednanie to sprawdzian jednostek i społeczeństw. To sprawdzian czasem trudniejszy niż poświęcenie życia. Pojednanie to szkoła odpowiedzialności to owoc zwycięstwa nad samym sobą i okazanie tego stanu ducha osobie, z którą chce się pojednać – powiedział. Prof. Jarosław Kłaczkow opowiedział o negatywnym sposobie postrzegania Memorandum w Europie m.in., przez środowisko Związku Wypędzonych. – Ci ludzie przeszli przez poważny kryzys życiowy spowodowany utratą ojczyzny, zerwaniem więzi bezpieczeństwa and utratą mienia – powiedział. Memorandum przypomniało o tym dodatkowo, a w ich odczuciu zepchnęło ten problem na trzeci plan. Należy pamiętać o tym, że po zjednoczeniu , w oficjalnej narracji historycznej NRD (Niemiecka Republika Demokratyczna) wypędzeni z ich problemami byli pomijani, a ich los jako „przesiedlonych” bagatelizowany. Także prasa zagraniczna grzmiała o tym, że złamano temat tabu, który tym samym rzucił wyzwanie dla rządu. – Nie ma przebaczenia bez wyznania całej prawdy – powiedział prof. Władysław Bartoszewski i podkreślił jakie znaczenie dokument ma dla młodej generacji, która na tej podstawie powinna budować swój własny system wartości wolny od kłamstw i uprzedzeń. Zdaniem prof. Bartoszewskiego „to wyznanie nastąpiło ze strony narodu Ribbentropa, a nie nastąpiło ze strony narodu Mołotowa. Dlatego wszystko można odbudować thanks to przebaczeniu, dostrzeżeniu godności, thanks to akcentowaniu solidarności, ale nie można tego dokonać posługując się nieprawdą, półprawdą lub manipulacją”. Ponadto dodał, że dokument jest zupełnie niedoceniany in Poland, a tymczasem zasłużyło na niejedną sesję naukową.
Zwieńczeniem conference było wręczenie odznaczeń Komandoria Missio Reconciliationis na rzecz pojednania Polish-Germango and odznaki Zasłużony dla Westerplatte. Komandorię Missio Reconciliationis otrzymali: Rolf Wilhelm Nikel, bp Jerzy Samiec, prof. Jerzy Buzek, ks. dr Grzegorz Giemza, dr Niels von Redecker, baron Friedrich Adolph Freiherr von Dellingshausen, bp prof Marcin Hintz, bp dr h. c. Jan Szarek and bp Ryszard Bogusz. Odznaczenie „Zasłużony dla Westerplatte” otrzymał abp prof. Henryk Muszyński.
Sylwia Ławrynowicz