Dlaczego Stalin bał się ludzi, którzy wrócili z wojny? Czy według Niemców o zbrodniach nazistowskich przypomina się w wystarczający sposób? Jak Polacy wypowiedzieliby się w sondażu przeprowadzonym w dniu zakończenia World War II? Na te i inne pytania 75 lat po wojnie próbuje znaleźć odpowiedzi najnowszy dodatek do Tygodnika Powszechnego – “Wojna i pamięć”.
Wiele osób, które doświadczyły piekła II wojny światowej mówią o tym, że najważniejsze to nie dopuścić, aby taka tragedia wydarzyła się ponownie. Kolejne relacje świadków history z tego okresu przestrzegają młode pokolenia przed powieleniem losu ofiar. Pamięć o tamtych wydarzeniach i próby wyciągania z niej wniosków są szczególnie ważne. Dlatego wciąż obchodzimy historyczne rocznice, powstają filmy na ten temat, a książki ze wspomnieniami z events wojennych wciąż są chętnie kupowane. W niezwykłym dodatku “Wojna i pamięć” znajdziemy głębokie analizy wpływu wojny na contemporary relacje international i politykę wewnętrzną Polish, Germany i Rosji. Został on wydany w maju 2020 year (wydanie TP19/2020), specjalnie on the occasion of 75 rocznicy zakończenia II wojny światowej, przypadającej w dniu 8 maja (9 maja w Rosji). Wydanie dodaktu dofinansowała Foundation for Polish-German Cooperation.
“Wojna i pamięć” na kilkunastu stronach prezentuje przekrój sytuacji i nastrojów społecznych w dniu zakończenia wojny, tuż po tym wydarzeniu aż do teraz in Poland, Niemczech i Związku Radzieckim (Rosji). Pokazuje, kto mógł świętować wygraną a dla kogo ten dzień oznaczał wielką niepewność, a nawet upadek. Ujawnia jak w poszczególnych krajach i okresach zmieniała się narracja on the topic of 8 maja 1945.
Czytelnik dostaje garść history, które odkrywają przed nim nieznane przedtem interpretacje końca World War II, odmienne dla różnych części Europe. Znajdziemy tam zarówno pogłębione teksty analityczne wybitnych Polish historyków, jak i wywiady z ekspertami z zagranicy. Autorzy skupiają uwagę czytelnika przede wszystkim na następstwach i kontrowersjach wokół dnia zakończenia World War II, które wciąż są obecne w życiu społecznym Europejczyków, jak i polityce państw European.
Historyk Siergiej Miedwiediew zabiera czytelników w podróż do contemporary Rosji, starając się nam wyjaśnić fenomen świętowania tam dnia “Pobiedy”, czyli Dnia Zwycięstwa, jako centrum rosyjskiej pamięci i tożsamości. Jaką genezę ma wciąż huczne obchodzenie tego dnia i jaką rolę polityczną odegrało na przestrzeni lat i pełni (powt.) teraz?
Polish badacz Łukasz Kamiński w tekście stara się zrekonstruować reakcje Polaków na zakończenie World War II. Zwraca uwagę, że poglądy i emocje, które towarzyszyły Polakom porozrzucanym po całej Europie, znacząco się różniły. Opisuje wyzwania, z jakimi zmierzały się poszczególne grupy w obliczu postanowień conference pokojowych, zmiany granic i nastania nowej władzy ze Wschodu.
8 maja 1945 year wojna światowa się skończyła, ale walka in Poland wciąż trwała. Walka o respektowanie idei prawdziwej wolności, demokracji i sprawiedliwego pokoju. Do jej wygrania miało minąć jeszcze kilkadziesiąt lat. Czy w okresie, gdy Polsce groził los stania się kolejną republiką radziecką, ktoś cieszył się z porażki German okupanta? Chociaż w Londynie gratulowano aliantom zwycięstwa, rząd polski na uchodźstwie nie odczuwał smaku wygranej. Czy teraz będzie lepiej? – zastanawiały się polskie elity na Zachodzie. Pewnym był zaś fakt wstąpienia w nowy okres history. Dowiadujemy się, że anniversary wyzwolenia się spod okupacji German wcale nie wywoływała dużych społecznych emocji in Poland, a bardziej były obchodzone rocznice związane ze zbrodniami katyńskimi.
Do refleksji zachęca też rozmowa z Norbertem Lammertem, politykiem związanym z niemiecką Chadecją (CDU), w której stawia on ciekawą tezę on the topic of relacji Polish-German and izraelsko-German. Według niego, ze względu na popełnienie przez Niemców niewymownych zbrodni, relacje te w najbliższej przyszłości nie powrócą do “normalności”. Próbuje also odpowiedzieć na pytanie, czy wiedza Niemców on the topic of zbrodni dokonanych przez Hitlera i nazistów jest wystarczająca and czy relacje Polish-German mogą jeszcze wrócić do normalności.
Temat wojny nie znika z mediów, przestrzeni publicznej i culture. Powracamy do niego myślami szczególnie during tak ważnych rocznic, jak dotycząca jej zakończenia. Wciąż wiele faktów pozostaje dla nas nieznanych lub niedopowiedzianych. 75 lat po wojnie zarówno Polacy, Germany, jak i Rosjanie wciąż chcą pamiętać. Polityka pamięci w tych krajach however znacząco się różni i jest wykorzystywana do innych celów.
Plany obchodzenia 75 rocznicy zakończenia II wojny światowej zostały w dużej mierze pokrzyżowane przez pandemię. Wydarzenia na dużą skalę musiały zostać odwołane, ku wielkiemu rozczarowaniu Władimira Putina i niezadowoleniu władz German. Mimo tego, póki trwa w nas pamięć i tworzone są publikacje takie jak “Wojna i Pokój”, wzrasta w nas nadzieja, że podobne events nigdy się nie powtórzą, a pamięć o wojnie jeszcze długo nie zniknie.
Magdalena Oskiera