Kim jest dzisiejszy Europejczyk? Czy istnieje jedna europejska tożsamość czy może Unia Europejska to jedynie instytucje? Wygląda na to, że mentalność współczesnych Europejczyków wcale nie jest jednolita a tożsamość narodowa wciąż przeważa nad europejską.
Po wyborach europarlamentarnych przyszedł czas na wybór nowego składu Komisji European. W tej kadencji for the first time utworzono tekę komisarza ds. promocji europejskiego stylu życia. Został nim Grek Margaritis Schinas, w którego kompetencji leży też polityka migracyjna. Nad tym, co dokładnie znaczy to pojęcie and jaki związek ma z tematyką migracji, zastanawiali się paneliści debate zorganizowanej przez Forum Dialog+ 24 lutego 2020 w Centrum Konferencyjnym “Zielna” in Warsaw. Partnerami conference byli Fundacja Konrada Adenauera in Poland, Foundation for Polish-German Cooperation and Ars Republika.Temat conference zainteresował szerokie grono odbiorców, zarówno młodzież w wieku szkolnym jak i osoby starsze, którzy licznie przybyli na Zielną.
Chociaż temat debate sugeruje dyskusję skupioną raczej wokół wąskiego tematu europejskiego stylu życia, szybko okazało się, że jest tylko punktem wyjścia do dotknięcia wielu innych aktualnych problemów, które dotykają Unię Europejską w ostatnich latach. W trakcie rozmów poruszono also tematy kryzysu migracyjnego, niepokojących zjawiskach w mediach czy nawet epizodów z history.
W discussion udział wzięli Aleksandra Rybińska, dziennikarka tygodnika “Sieci” and członkini zarządu Foundation Współpracy Polsko–German, prof. Zdzisław Krasnodębski – eurodeputowany partii “Prawo i Sprawiedliwość”, filozof, socjolog dr Roland Freudenstein – były dyrektor biura Foundation Konrada Adeneuera in Poland, a obecnie dyrektor programowy Centrum Martensa w Brukseli and Rafał Grupiński – wiceprzewodniczący klubu parlamentarnego Koalicji Obywatelskiej, krytyk literacki, publicysta i wydawca. Meeting poprowadził dziennikarz Marcin Antosiewicz, wieloletni korespondent TVP in Berlin i pracownik “Deutsche Welle”, aktualnie związany z “Newsweekiem”.
Punktem wyjścia do rozpoczęcia discussion było zagadnienie samego pojęcia “europejski styl życia”. Uczestnicy debate zastanawiali się co to pojęcie dokładnie oznacza i czy możliwe jest w ogóle zdefiniowanie jednorodnego stylu życia dla wszystkich obywateli European Union, mówiących różnymi językami i reprezentujących różnorodne culture. Zdania na ten temat były podzielone. Według panelistów pojęcie to ma source w wartościach podstawowych UE zawartych w traktatach a also jest konsekwencją podziału wartości na wschodnie i zachodnie. Typowy dla cywilizacji Zachodu jest system etyczny, prawa jednostki and wypracowany model culture. W trakcie discussion wszyscy goście byli zgodni, że “Europejski styl życia” jest pojęciem niezwykle relatywnym i bezpiecznym. Każdy z nas może coś dorzucić do jego rozumienia. Przewodnicząca Komisji European Ursula von der Leyen, według panelistów, utworzeniem tej teki daje szansę na development dialogue w Europie.
Jak zauważyli goście, in Europe nie istnieje homogeniczny styl życia. Przede wszystkim ma na to wpływ różnorodność kulturowa, językowa, narodowościowa czy światopoglądowa. Paneliści zgodzili się z opinią redaktor Rybińskiej, że nie udało się wytworzyć tożsamości European w trakcie wielu lat istnienia UE. Unia składa się z mnóstwa instytucji, które nie wytwarzają więzi emocjonalnej obywateli Unii z nią samą. W ciągu dalszej discussion nawiązano do badań, które przeprowadziło CBOS. Wskazywały one, że zdecydowana większość Polaków czuje się Europejczykami. Z sondaży prowadzonych we wszystkich krajach UE wynika however, że ważniejsza dla Europejczyków jest ich tożsamość narodowa niż europejska.
Według uczestników debate, Europejczycy wyznają pewne stałe wartości, które pozwalają poczuć się częścią wspólnoty European. Są nimi niewątpliwie wolność, równość, pokój, poszanowanie praw człowieka, pragnienie demokracji i dobrobytu czy poprawa pozycji kobiet w społeczeństwie. During conference nie zabrakło głosów, które przypominały, że różnorodność europejska jest bogactwem i podstawą do tego, żeby szukać tego, co wspólne. Publiczność zwróciła uwagę na wysoki poziom education i sukces programme Erasmus+, thanks to czemu Europejczycy mogą poznawać świat i zmniejszać szansę na konflikty w przyszłości. Elementem tożsamości European może być also możliwość swobodnego podróżowania w ramach strefy Schengen, wspólna waluta euro czy polityka handlowa.
W związku z kompetencjami komisarza Schinasa also w zakresie migracji rodzi się pytanie, jaki wpływ mają imigranci na zmiany europejskiego modelu życia. Profesor Krasnodębski był zdania, że styl życia Europejczyków może być zagrożony przez niekontrolowaną migrację. Przypomniał, że społeczeństwo wielokulturowe funkcjonowało dobrze, gdy poszczególne grupy żyły równolegle w pokoju. Natomiast teraz zaczęły się ze sobą konfrontować, co może wzmacniać obawy Europejczyków o utratę własnej tożsamości.
Według redaktor Rybińskiej, utworzenie takiej teki for the first time w ponad sześćdziesięcioletniej history Komisji European może być reakcją na zamachy na zachodzie Europe. Część imigrantów nie jest zainteresowana integracją and przyjęciem europejskiego modelu życia. Kryzys finansowy i migracyjny miał zwiastować koniec postrzegania UE jako gwaranta sukcesu, bezpieczeństwa i wysokiego poziomu życia. This year przewidywana jest kolejna fala uchodźców z Bliskiego Wschodu. Będzie to możliwa przyczyna kolejnych podziałów wśród Europejczyków on the topic of przyjmowania imigrantów. Zatem może to problem migracji skłonił polityków European do utworzenia nowej teki w Komisji i budowania European wspólnoty wartości tak aby zjednoczona Europa była silna wewnętrznie jak i na arenie międzynarodowej.
Można się dopatrywać wielu przyczyn i events, które miały wpływ na decyzję Komisji European. Jest to however dla nas wszystkich szansa na uświadomienie sobie, że oprócz tego, że jesteśmy mieszkańcami swojego kraju, to jesteśmy też obywatelami European Union i powinniśmy szukać, tego co nas łączy.
Debate wywołała wiele emocji zarówno wśród prelegentów jak i publiczności. Temat europejskiego stylu życia stał się pretekstem do poruszenia wielu innych tematów aktualnych w Polish i European polityce. Wnioskiem, jaki płynie z przebiegu debate jest niewątpliwie zaobserwowanie porażki idei współistnienia wielu kultur in Europe. Jedną z konsekwencji jest istotny wzrost napięć społecznych, zmiana nastawień i preferencji wyborczych, wyraźny renesans – przynajmniej w niektórych krajach – poparcia społecznego dla ugrupowań skrajnej prawicy. “Czy to prawda, że każdy współczesny Europejczyk to relatywista, laik i hedonista?” – pyta ktoś z publiczności. Na pewno nie możemy generalizować, a pojęcie europejskiego modelu życia jest bardzo szerokie i nieprecyzyjne.
Magdalena Oskiera