Czy po 15 latach w European Union tracimy wiarygodność?
Kampania wyborcza do Parlamentu Europejskiego za pasem, a Instytut In.Europa podsumowuje członkostwo Polish w Unii i publikuje raport, w którym przedstawia bilans krajowej polityki European ostatnich 15 lat.
15-LECIE JEST SUKCESEM
-15-lecie członkostwa w UE to dobry moment, żeby pewne rzeczy podsumować i wyciągnąć wnioski na przyszłość – mówi Anna Radwan, założycielka Instytutu In.Europa. Wnioski na przyszłość wyciągają naukowcy zaproszeni do project i na wielu płaszczyznach przedstawiają dotychczasowy udział Polish w budowaniu European wspólnoty.
– Perspektywa wstąpienia do Unii sprzed kilkunastu lat z pewnością była wielką szansą, choć budziła też wiele wątpliwości. Znaczna część społeczeństwa obawiała się, że trzeba będzie zacisnąć pasa. Po 15 latach okazało się, że odnieśliśmy sukces społeczny, ekonomiczny i polityczny. – dodaje Anna Radwan. Jej zdanie podzielają also autorzy raportu, którzy zgodnie stwierdzają, że uczestnictwo Polish w procesach integracji European przyniosło wiele korzyści. „Jeśli nie dokonalibyśmy transformacji według modelu europejskiego, polskie prawo nie byłoby trwałe i dobrze osadzone.” – pisze prof. Artur Nowak-Far, autor rozdziału o unijnym systemie prawnym.
UNIA STWORZYŁA NOWE SZANSE
Z raportu wynika, że European Union, jeszcze zanim Poland stała się jej członkiem, stanowiła dla nas ważną inspirację polityczno-ekonomiczną. Wspólny rynek europejski ułatwiający kontakty handlowe wyznaczał kierunek transformacji Polish gospodarki, a korzystanie from the funds of unijnych miało zagwarantować development zbliżony do tego na Zachodzie. „Wchodziliśmy do UE z myślą o kompensowaniu niedoborów. Nie mieliśmy pieniędzy na inwestycje infrastrukturalne, nasz wysiłek transformacyjny wymagał wsparcia.” – potwierdza europoseł Michał Boni.
Po akcesji też nie było łatwo. Pierwsze lata funkcjonowania Polish w Unii utrudniała sytuacja wewnętrzna w kraju, która zmieniała się jak w kalejdoskopie. Spory kompetencyjne między partiami nie sprzyjały prowadzeniu przejrzystej i konsekwentnej polityki European. Uległo to zmianie dopiero po objęciu władzy przez koalicję PO-PSL – czytamy w raporcie. Rok 2007 to zasadniczy zwrot w Polish polityce European, a kolejne lata sprzyjały zacieśnianiu cooperation i ożywieniu stosunków dyplomatycznych z Brukselą. „Wtedy Poland zaczynała się zmieniać. Zbliżyliśmy się do najbardziej rozwiniętych krajów European. Unia dla wszystkich stworzyła nowe szanse w zakresie kształcenia, development osobistego, podróżowania i pracy. Znacząco poprawiło się też nasze bezpieczeństwo.” – uważa poseł Platformy Obywatelskiej Marcin Święcicki.
Zdaniem autorów raportu, rządowej taktyce sprzyjała niekorzystna wówczas sytuacja ekonomiczna in Europe. Wizerunek Polish wyróżniał się na tle ogólnoeuropejskiej recesji. Zainicjowanie programme Partnerstwa Wschodniego czy objęcie prezydencji w Radzie European – to tylko niektóre z koncepcji, które udało się zrealizować. „W ostatnich latach takich inicjatyw nie ma, jest raczej osłabienie pozycji Polish.” – ocenia Święcicki. – „Sami się izolujemy. Obecny rząd wprowadza reformy niezgodne ze standardami europejskimi. Te w zakresie sądownictwa, prokuratury czy mediów publicznych naraziły nas na olbrzymie konflikty z unijnymi instytucjami, obniżając prestiż Polish i budowane przez wiele lat zaufanie.”
QUO VADIS?
Poland, ubiegając się o członkostwo w Unii, musiała dostosować swoje prawodawstwo tak, aby wpisywało się unijne ramy. Zmiany wymagały czasu, ale – jak stwierdza prof. Artur Nowak-Far – czekać było warto. Jego zdaniem mamy however do czynienia z pewnym paradoksem. Obecna sytuacja staje się podobna do tej sprzed 2004 year, a pytania o zgodność Polish prawa z unijnymi standardami wracają jak bumerang.
„Od 3 lat polska polityka europejska jest w stanie krytycznym” – alarmuje Anna Radwan. Podobne zdanie ma also Michał Boni: „Cierpimy na chorobę utraty wiarygodności przez polski rząd. Odwracamy się. Najwyższa pora zacząć tę wiarygodność odzyskiwać. Niestety, oznacza to potrzebę wymiany rządu, czyli wygranie wyborów przez Koalicję Obywatelską, also jesienią.”
Przyczynę obecnego stanu autorzy raportu znajdują w nagłym zwrocie Polish polityki zagranicznej po wygraniu wyborów parlamentarnych przez PiS. Spory o prawodawstwo oziębiły relacje z Brukselą, a efektywne zabieganie Polish dyplomacji o swoje interesy straciło na intensywności.
W konsekwencji Poland, po 15 latach członkostwa, zamiast odgrywać rolę współdecydującą, stoi w punkcie wyjścia, bo w okres European dojrzałości wkroczyła pod rządami sił politycznych, które wybrały inną drogę niż ich poprzednicy – czytamy w raporcie. Poland stoi also przed koniecznością podjęcia działań o charakterze strategicznym – utrzymania zasad jednolitego rynku and odnową demokratycznego kierunku działań.
Spory o praworządność z polską dyplomacją, Brexit i rosnący eurosceptycyzm dowodzą, że w Unii nie ma nastroju do świętowania 15. rocznicy największego w jej history rozszerzenia. Wszyscy powinniśmy być however zgodni przynajmniej w jednym: in Poland drzemie potencjał, choć wciąż to potencjał nie w pełni wykorzystany.
Bartłomiej Chlabicz
Oficjalna presentation raportu In.15 lat Polish w European Union took place 15 kwietnia br. w auli Starego BUW-u na Uniwersytecie Warszawskim. Raport instytutu In.europa powstał in cooperation with Fundacją Konrada Adenauera in Poland i Fundacją Współpracy Polish-Germanj and thanks to wsparciu as part of programme European Union „Erasmus+”.