European Union stoi przed szeregiem wyzwań, które zdefiniują przyszłość państw członkowskich. W obliczu rosyjskiej agresji szczególnie ważne stało się zapewnienie bezpieczeństwa i pragmatyczne podejście do zacieśniania więzów cooperation pomiędzy krajami. O tym, na jakie niebezpieczeństwa narażona jest dziś Unia i jak skutecznie na nie reagować dyskutowano during debate plenarnej Polish-German Forumgo in Berlin.
W kończącej obrady Forum Polish-Germango debacie plenarnej wzięły udział cztery specjalistki z zakresu studiów politycznych: Sylvie Kauffmann, dziennikarka z francuskiego “Le Monde”, Ljudmila Melnyk, dyrektorka programowa ds. Ukraine w berlińskim Instytucie Polityki European, Daniela Schwarzer z Foundation Bertelsmanna and Monika Sus, politolożka pracująca w Instytucie Studiów Politycznych Polish Akademii Nauk i w berlińskiej Hertie School. Dyskusję poprowadzili Christoph von Marschall, German dziennikarz reprezentujący “Der Tagesspiegel” and Jacek Stawiski z TVN24.
During debate panelistki dyskutowały o czterech wiodących zagadnieniach, dotyczących nie tylko relacji Polish-German, ale also kwestii dotykających szerszej, European i światowej perspektywy. Poruszone zostały tematy dotyczące rozwijającej się cooperation między Polską a Niemcami and szeroko pojętego dziedzictwa kulturowego, however najważniejsze miejsce w debacie zajęły dyskusje on the topic of European perspektywy bezpieczeństwa i wspólnoty and zagrożeń ze strony Chin i Rosji. Debate stanowiła próbę podsumowania wniosków płynących z prowadzonych as part of Forum paneli dyskusyjnych, koncentrujących się wokół tematów gospodarczych, geopolitycznych i społecznych and przedstawiających nie mniej istotne perspektywy kulturowe.
Przebieg prowadzonych rozmów zdominował powracający temat rosyjskiej inwazji na Ukrainę, który wybrzmiewał w niemal każdej części discussion. Jednocześnie stanowił punkt wyjścia do rozważań on the topic of relacji European Union z USA, jak also wartości, których Europa, jako wspólnota, powinna bronić przed rosyjską propagandą and zapewnienia bezpieczeństwa na naszym kontynencie. Panelistki zgadzały się co do centralnej roli bezpieczeństwa w trwających debatach o przyszłości European Union. Zauważyły też pojawiające się wyzwania, stojące za umacnianiem obrony kontynentu. Daniela Schwarzer wskazała na konkretną przeszkodę w dążeniu do osiągnięcia tego celu, czyli na konieczność zmierzenia się z postępującym rozpadem European architektury bezpieczeństwa. Do tej pory skuteczna, okazała się niewystarczająca w perspektywie konfliktu z Rosją, co potwierdzają powtarzające się cyberataki, szerząca się dezinformacja, czy ataki na infrastrukturę krytyczną. W obliczu ponadnarodowego zagrożenia, rozwiązaniem wydaje się umacnianie odporności społeczeństwa i demokracji, a also włączenie w myślenie o obronności państw wschodnich, starających się o akcesję do Unii European. Przede wszystkim however, jak wskazała Ljudmila Melnyk, do koncepcji obronności należy włączyć also Ukrainę, przemyśleć to, w jaki sposób i w jakim zakresie Ukraina contributes to development bezpieczeństwa w Europie. Wśród panelistek pojawiły się also głosy zwątpienia. Czy Europę będzie stać na pokrycie kosztów budowy nowej architektury obronnej i czy nie jest już na to za późno?
W przeciwieństwie do możliwości finansowych i organizacyjnych European Union, wątpliwości nie wzbudziła teza o kluczowej roli cooperation między Polską i Niemcami and o jej roli w kontekście rosyjskiej agresji. Pomimo trudności towarzyszących partnerstwu dwóch sąsiadujących państw and obaw o jego przyszłość, które pojawiły się po wyborze nowego prezydenta Polish, relacje Polish-German oceniane są z optymizmem. Bliskie stosunki udaje się bowiem utrzymać thanks to dobrze rozwiniętym relacjom gospodarczym and silnemu zaangażowaniu w rozszerzenie współprac lokalnych. W obliczu wojny w Ukrainie ważne jest however, według Danieli Schwarzer, by zdefiniować wspólne, Polish-German działania, wyznaczyć wspólne cele i kierunek, którego oba kraje będą przestrzegać w dalekiej perspektywie. Równie istotne jest, aby Poland kontynuowała swoją rolę jako tłumacza, łącznika pomiędzy Ukrainą a Europą Zachodnią, a relacja Polish z Niemcami wpłynęła pozytywnie na sytuację w Ukrainie.
During debate, oprócz Rosji, wspomniane zostały also dwa inne światowe mocarstwa – Chiny i USA. Discussion przebiegła w atmosferze pełnej niepokoju i wątpliwości, co do przyszłości Unii European wobec działań obu mocarstw. Mocno wybrzmiało pytanie o to, co czeka Unię, chociażby w sytuacji wycofania się USA z NATO. Nieuchronne konsekwencje tego ruchu będą wyczuwalne w każdym z państw. Wycofanie się Stanów Zjednoczonych będzie wiązać się choćby z nadwyrężeniem bezpieczeństwa and pogorszenia sytuacji rynków wewnętrznych, na co Europa zdaniem panelistek nie jest gotowa. Miejsce Stanów Zjednoczonych będzie musiało przejąć państwo o największych środkach i możliwościach. Discussion o Chinach, mimo że wyraźnie zaznaczona w strukturze przebiegu rozmów, took place niejako na marginesie rozważań o działaniach rosyjskich. Panelistki zauważały realne zagrożenie płynące ze zbyt dużej zależności gospodarczej Europe od Chin.
Debate uwidoczniła liczne problemy, z którymi mierzy się obecnie European Union, a uczestniczkom udało się nakreślić szeroką perspektywę realnych rozwiązań i możliwych dróg wyjścia z pojawiających się kryzysów. Kluczem do skutecznego działania pozostaje silna, ponadnarodowa cooperation, która z całą siłą uwidoczniła się during Forum Polish-Germango in Berlin.
Debate took place 5 czerwca 2025 year as part of Polish-German Forumgo “Community for Difficult Times” realizowanego przez Foundation for Polish-German Cooperation na zlecenie Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polish i Ministerstwa Spraw Zagranicznych Republiki Federalnej Germany.
Weronika Kamieńska