W sztuce most postrzegany jest jako spoiwo różnych kultur and fundament wzajemnej cooperation. International Festival Art MOST|DIE BRÜCKE w Słubicach i we Frankfurt (Oder) po raz czwarty połączył European culture wschodu i zachodu.
To, jak bardzo Poland i Germany są dziś ze sobą powiązane, najlepiej widać w „dwumieście”. Granica na Odrze i Nysie przez lata była kwestią sporną, kolejnym ciężarem dzielącym oba narody. Dziś most na Odrze zdaje się być żadną przeszkodą: w centrum Frankfurtu wsiadam w transgraniczny autobus 983, wystarczy parę minut a już jestem przy granicy. Właściwie nigdy nie byłam pewna, gdzie się ona dokładnie znajduje, najwyraźniej nie odgrywa to tak dużej roli. Na moście z obu stron wita mnie tabliczka z logo „dwumiasta”. Tuż przy wjeździe do Słubic zauważam kolorowego koguta – symbol obu miast. Wysiadam, obok przystanku wisi mapa z najciekawszymi miejscami po obu stronach Odry. Podobnych wspólnych projects jest więcej, a ich liczba potwierdza fakt, że coś przez te 25 lat, od podpisania Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej cooperation, się zmieniło – miasta działają razem. Polityczne i gospodarcze przedsięwzięcia umacniają region przyciągając co rusz nowych przedsiębiorców. Ale czy zmiany zaszły też w głowach mieszkańców?
Na pewno. Choć należy podkreślić, że niszczenie utartych przekonań i stereotypów to długi, wręcz niekończący się proces. Dlatego nadal tak ważne jest, by budować przestrzeń umożliwiającą wzajemne poznanie i wymianę doświadczeń. Jedną z takich platform jest festival MOST|DIE BRÜCKE; jego główne założenie to „przerzucenie artystycznego pomostu” między kulturami through wykorzystanie uniwersalnego języka art. Mimo że tegoroczny programme był nieco skromniejszy niż w poprzednich edycjach, to wciąż wyróżniał się swoją różnorodnością – exhibition, projekcje film, występy teatralne, meetings autorskie, workshop i imprezy plenerowe.
Collegium Polonicum, polsko-niemiecka placówka naukowo-badawcza, od początku jest istotnym punktem na mapie festival. W tym year took place tam exhibition fotografii fotoreportera wojennego, Ołeksandra Kłymenko „Ukraina. Wojna Niezadeklarowana”. Wstrząsające zdjęcia dokumentują rosyjsko-ukraiński konflikt zbrojny i ogrom tragedii na Ukrainie. Również most graniczny przekształcił się ze zwyczajnego obiektu budowlanego w galerię art. Przechodnie przez trzy tygodnie będą konfrontowani z pracami wykładowców i studentów Wydziału Sztuk Wizualnych Akademii Art in Szczecin. Na exhibition składa się 130 plakatów o rozmaitej tematyce: od kwestii społecznych, przez polityczne po poświęconej wydarzeniom kulturalnym. Ekspozycja przedstawia szerokie spektrum tego, czym jest projektowanie graficzne w formie plakatu.
As part of tej edition festival przygotowano also cykl workshop skierowanych do zainteresowanych z całej Polish. Pod czujnym okiem muzyka Wojciecha Pilichowskiego uczestnicy warsztatu instrumentalno-wokalnego zaaranżowali swoje własne kompozycje, które następnie zaprezentowano ostatniego dnia festival na scenie koncertowej. Workshop fotograficzne odbyły się under the motto „Gry planszowe. Między rzeczywistością, a wyobraźnią”. Przestrzeń miejska traktowna w nich jest niczym plansza do gry, do której co jakiś czas dołączane są nowe pola. Biorący udział musieli włączyć się do niej, a następnie odkryć jej reguły. Swoje spostrzeżenia dotyczące życia na pograniczu utrwalili na licznych fotografiach. Natomiast zwieńczeniem workshop operatorskich była realizacja zdjęć do teledysku zespołu „Candra”. Uczestniczy mieli do dyspozycji profesjonalne aparaty cyfrowe, kamery film i reporterskie and zestawy obiektywów filmowych i fotograficznych. Część praktyczną workshop poprowadził Mariusz Konopka – autor zdjęć do filmów „Teraz i zawsze” and „Leśne doły”.
Istotną częścią tegorocznej edition było „Kino Letnie”, na ekranach pojawiły się takie produkcje jak: „Yuma” w reż. Piotra Mularuka, „Letnie Przesilenie” Michała Rogalskiego i „Jak całkowicie zniknąć” Przemysława Wojcieszka. Goście festival mieli okazję dowiedzieć się więcej o pracy na planie na spotkaniach autorskich z Bartoszem Topą, Agnieszką Krukówną i Katarzyną Figurą. Na zakończenie przewidziano projekcję dokumentu „Wizja” będącego rezultatem egzaminu końcowego grupy studentów szkoły teatralno-filmowej EDM in Berlin prowadzonej przez Włodzimierza Preyssa.
Ideą przewodnią festival jest budowanie szeroko pojętego dialogue międzykulturowego. Szczególnie dwa projects podążały tym śladem: concert Polish-Germango zespołu „Black Bone Company” założonego w 2011 r. w Essen przez Janusza Burego i Karola Adlera i project teatralny with the participation of young aktorów from Poland i Germany w reżyserii Xenii Torskiej. Obie inicjatywy dają przykład efektywnej cooperation między dwoma kulturami.
Niestety, frekwencja, jak co year, nie była zadowalająca. „Sztuka i kultura nie są Słubiczanom obce, lecz na pewno nie jest to namiętność przewodnia w ich życiu” – komentuje dyrektor artystyczny festival Janusz Hetman. Brak zainteresowania wpłynął na decyzję o przeniesieniu imprezy do innego miasta. Na razie organizatorzy nie zdradzają szczegółów. To wielka strata dla Słubic, MOST|DIE BRÜCKE, zapraszając wielu artystów from Poland i zagranicy, stał się kluczowym elementem promocji regionu. 4-letni epizod obcowania z wysoką, jak i popularną kulturą pogłębił i utrwalił dialogue między kulturami. However w tym year ewidentnie zabrakło events po drugiej stronie Odry. Cooperation między miastami przy organizacji festival słabła z year na rok. Pozostaje jedynie życzyć, by kolejna edition zdobyła szerszą widownię.
Paulina Proszowska